ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

ژینگە

كەشناسی هەرێم دەربارەی گەرما زۆرەكە ڕاگەیەندراوێكی بڵاوكردەوە

خەڵك – بەشی هەواڵ
بەڕێوەبەرایەتی گشتی كەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، لەدوای بەداواداچوونمان بۆ بەرزبوونەوەی پلەكانی گەرما لە ناوچەی (عەلی غەربی) دەرچوو هەواڵی هەندێك لە میدیاكان هەڵەیە و تەنها 46.2 پلەبووە نەك 55.6 پلە.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی كەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێمی كوردستان لە ڕاگەیەنراوێكدا، كە وێنەیەكی بۆ (خەڵك) نێردراوە ڕایگەیاندووە، دوای بڵاوبوونەوەی لە چەند ماڵپەڕێك، كە گوایە دوێنێ 7-6-2019 پلەی گەرما لەسەر ئاستی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و جیهان لەناوچەی عەلی غەربی بووە لە عیراق، دوورە لە ڕاستیەوە.

ڕاشیگەیاندووە، لەدوای بەداواداچوونمان بۆ هەواڵەكە لە سەرچاوەكانی تایبەتەوە پلەی گەرما لەو ناوچەیەی عیراق دوێنێ تەنها 46.2 پلە بووە نەك 55.6 پلە.

ناوچەی عەلی غەربی یەكێكە لە شاروچكەكانی باشووری عیراق و دەكەوێنە خوارووی شاری كوت و نزیك پارێزگای عەممارە.

ژینگە

وێنە.. بومەلەرزەیەك كۆیەی هەژاند

خەڵك – بەشی هەواڵ

بەرەبەیانی‌ ئەمڕۆ بومەلەرزەیەك سنوری‌ شارۆچكەی كۆیەی‌ هەژاند، بەڕێوەبەرایەتی گشتی كەشناسی و بومەلەرزەزانیی هەرێمی كوردستانیش گوڕەكەی ئاشكرادەكات.

تۆڕی داتا سەنتەری بومەلەرزەیی لە بەڕێوەبەرایەتی گشتی كەشناسی و بومەلەرزەزانیی هەرێمی كوردستان لە ڕاگەیەنراوێكدا‌ ئاشكرایكرد، كاتژمێر 5:44 خولەكی بەیانی‌ ئەمڕۆ دووشەممە 17/6/2019 بومەلەرزەیەك بەگوڕی‌ 3.1 پلە بەپێوەری ڕێختەر و قوڵایی‌ 8 كیلۆمەتر بەدووری‌ 22 كیلۆمەتر لە شارۆژكەی كۆیە ڕوویداوە.

تۆڕی داتا سەنتەری بومەلەرزەیی ڕوونیشیكردووەتەوە، لە هەندێك ناوچەی‌ سنوری‌ شارۆچكەی كۆیە هاووڵاتیان هەستیان بە بومەلەرزەكە كردووە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ژینگە

لە سنوری ماوەت زیاتر لە 100 دۆنم پووش و پاوان سووتا

خەڵك- بەشی هەواڵ

ڕووداوی ئاگركەوتنەوە یەكێكە لەو دیاردانەی ساڵانە چەند جارێك دووبارە دەبنەوە و لەگەڵ ئەوەی كوژاندنەوە و كۆنتڕۆڵ كردنیان كارێكی زەحمەتە هاوكات زیانێكی زۆر بەسروشت و ژینگەی كوردستان دەگەیەنێت، بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی دارستان و ژینگەی سلێمانی-ش دەڵێت: “بەو هۆكارە لەسنوری ماوەت زیاتر لە 100 دۆنم پووش و پاوان سووتاوە”.

عەمیدی پۆلیس، هێمن كمرخان ئەفندی، بەڕێوەبەری ڕاگەیاندنی بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی دارستان و ژینگەی سلێمانی بۆ (خەڵك) ڕایگەیاند، ئاگرێكی بەرفراوان كەوتەوە لەسنوری گوندی (قەشان) لە سنوری ماوەت و دەستبەجێ مەفرەزەكانی بەشی پۆلیسی دارستان و ژینگەی ماوەت گەیشتە شوێنی ڕووداوەكە.

ڕاشیگەیاندووە، بەهۆی سەختی ناوچەكە و بوونی تەقەمەنی زیاتر لە (100) دۆنم پووش و پاوان و داری سروشتی سووتان.

پۆلیسی دارستانی سلێمانی دیسان داوا لە هاووڵاتیان دەكات، “با بەهەموومان ژینگەی و سروشتی كوردستان بپارێزین بەتایبەتی لەم وەرزەدا هاووڵاتیان ڕوو دەكەنە دەشت و چیاكان و زۆر دڵنیابن پاشماوەی ئاگر و پشكۆ لە دوای خۆیان بەجێ نەهێڵن بۆ ئەوەی كارەساتی گەورە ڕوونەدات”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ژینگە

ئەمڕۆ، ڕۆژی جیهانیی بەگژداچوونەوەی بەبیابانبوون و وشكەساڵی یە

خەڵك

ساڵانە و لە ژێر ناونیشانی جیاجیای پەیوەست بە پاراستنی ژینگە كۆڕو كۆبوونەوەی جیاجیا لە وڵاتاندا ئەنجام دەدرێت و بە تایبەتر وڵاتێك دیاریدەكرێت بۆ میوانداریكردنی وڵاتانی دیكە، كە تێر و تەسەلتر مەترسییەكانی سەر ژینگە بەرباس دەخرێن.

ئەمساڵ لە وڵاتی توركیا، لە ژێر ناونیشانی، با پێكەوە گەشە بە داهاتووبدەین، هەڵمەتێك بۆ بەگژا چوونەوەی بە بیابان بوون لە 17ی حوزەیراندا، بەڕێوە دەبرێت، بۆ ئەم ساڵ تەوەرەكان بەم شێوەیەن:

– زەوییەكان و وشكەساڵیی: بۆ ساڵی 2035 وا خەمڵێنراوە 1.8 ملیار كەس بە هۆی كەم ئاوییەوە بناڵێنن و، سێیەكی جیهانیش لە زۆربەكارهێنانی ئاو، تێیبپەڕێنن.

– زەوی و ئاسایشی مرۆیی: بە پێنانە ناو ساڵی 2045، نزیكەی 135 ملیۆن كەس كۆچ و ڕەو دەكەن.

– زەوی و ژینگە: گێڕانەوەی خاكی سیستمی ژینگەیی داهێزراو، دەتوانێت ساڵانە نزیكەی 3ملیار تۆن لە كاربۆن خەزن بكرێت، كە یەكسانە بە نزیكەی 25٪ بەكارهێنانی زەوییەكان.

 

٭ بەبیابانبوون و ئامانجەكانی گەشەپێدانی بەردەوام:

پلانی ئەو كارە تا ساڵی 2030 بۆ ئەوەیە هەسارەكەمان لە داڕووخان بپارێزێت و، دەرامەتە سروشتییەكان جوان بەڕێوە ببرێن.
هەروەك بۆ ئەوەی هەرچی زووە ڕێوشوێنی پێویست لە بەرانبەر گۆڕانكارییەكانی ژینگەییدا، بگیرێنە بەر.
بە بیابانبوون داهێزرانی زەوییە لەناوچە چۆڵ و بیابانەكاندا، یان لو ناوچانەی تەڕ و نیمچە تەڕن.
ـ بەبیابانبوون..
بەبیابانبوون، واتە گۆڕانی زەوی جێی ژیان‌و كشتوكاڵ بۆ دۆخی وشك‌و بیابان كە زیانێكی گەورە لە سامانی سروشتی دەدات‌و دەبێتە دابەزینی ئاستی بەرهەمی زەوی.

ـ گرنگترین زیانەكانی بەبیابانبوون..

1- بێ بەرهەم بوونی زەوی: بەجۆرێك زەوی ماددە خۆراكییەكانی لەدەستدەدات‌و خوێی تێدا كەڵەكە دەبێت، ئەماش وا دەكات خۆڵەكەی بۆ كشتوكاڵ كەڵكی نەبێت‌و ئاوی بارانیش ناتوانێ ڕۆبچێتە نێویەوە.
2- زیانپێكەوتنی ڕووەكی سروشتی: بەبیابانبوون توانای زەوی بۆ ژیانی ڕووەك كەمدەكاتەوە، ڕەگی ڕووەكەكان ئاوی كۆگاكراویان لەدەستدەدەن‌و ئەمەش وا دەكات توانای مانەوەیان لە ژیان لەدەستبدەن.
3- خۆخواردنەوەی خاك‌و ڕاماڵینی: كەمبوونەوەی ڕووەكی سروشتی دەبێتە هۆی ڕاماڵرانی خاك لە شوێنی خۆی، خۆخواردنەوەی خاكیش كۆتا هەنگاوی داتەپینی بەردەوامی خۆڵە.
4- ڕوودانی كارەساتی سروشتی: لە دۆخی بەبیابانبووندا زەوی زیاتر لە هەر كاتێكی دیكە ڕووبەڕووی لافاو و گێژەڵووكە ‌و پیسبوون دەبێتەوە.
5- پیسبوونی ئاو: هەندێكجار بەهۆی خۆڵبارین‌و میكرۆبی نێو هەواوە سەرچاوەكانی ئاو پیس دەبن، هەروەك چۆن ڕووەك ڕۆڵێكی سەرەكی لە پاكبوونی سەرچاوەكانی ئاودا دەبینێ، كەواتە بەبێ بوونی ڕووەك پیسبوونی ئاو ڕوودەدات.
6- برسێتی‌و هەژاری: بەهۆی وشكەساڵی‌و لەدەستدانی خاكی بەبەرهەم، دانیشتووان هەژار ‌و هەروەها ئاژەڵەكانیش لاواز ‌و برسی دەبن‌و زۆرێكیان لەنێودەچن.
7- كۆچی بەكۆمەڵ: بەدرێژای مێژوو، بەبیابانبوون جووڵێنەری سەرەكی كۆچی مرۆڤەكان بووە.
8- مەترسی لەبەینچوون: زۆرێك لەو بوونەوەرانەی لە زەوی بەپیت‌و بەبەرهەمدا دەژین بەهۆی بەبیابانبوون‌و گۆڕانی سیستمی ژینگەییەوە لەبەیندەچن.
9- نەخۆشییە گواستراوەكان: بەهۆی كۆچی دانیشتووان‌و تێكەڵبوونی زیاتری خەڵكەوە كە یەكێكە لە دەرهاویشتەكانی بەبیابانبوون، نەخۆشییەكانی كۆئەندامی هەناسە و هەروەها نەخۆشییە گواستراوەكانی دیكەش بڵاودەبنەوە.

هۆكارەكانی بەبیابانبوون..

دوای زانینی زیانەكانی بەبیابانبوون، پێویستە هۆكارەكانی دروستبوونیشی بزانین، بەشێوەیەكی گشتی زیاتر بەهۆی ئەم هۆكارانەوە دیاردەی بەبیابانبوون دروست دەبێت:
ـ زیادەڕەوی لە لەوەڕاندند، لەدەستدانی ڕووەكی سروشتی،لەناوبردنی دارستانەكان
ـ چڕی دانیشتووان لە ناوچەیەكی،دیارییكراوی زەویدا،گۆڕانی كەشوهەوا،برسێتی‌و هەژاری‌و ناسەقامگیری سیاسی،وشكەساڵی
هۆكاری سەرەكیی ئەو دیاردەیەیش، بریتییەلە چالاكییەكانی مرۆیی و بارگۆڕانەكانی ژینگەیی.
بەبیابانبوون چییە: بەبیابانبوون بۆیە ڕوودەدات، چونكی سیستمی ژینگەیی زەوییە وشكەكان، كە زۆرتر لە سێیەكی جیهانی گرتووەتەوە، بەرەوڕووی خراپ بەكارهێنان و زۆر بەكارهێنان و بەكارهێنانی نەگونجاو، بووەتەوە.
هەروەك دەگونجێت هەژاریی، ناسەقامگیریی سیاسیی، لابردنی دارە بڕاوەكان، ئاژەڵداریی زۆر و خراپ ئاودان، ببنە هۆكاری ئەو دۆخە.
لەرۆژی 17ی حوزەیران جیهان بەو بۆنەیەوە ئاهەنگ دەگێڕێت و، هۆشیاریی گشتیی بەهێزتر دەكرێت و، هەوڵە نێودەوڵەتییەكان، بەرز دەنرخێنرێن.

هەرێمی كوردستان و بەبیابانبوون.

بەداخەوە ماوەی چەند ساڵێكە لەچەند ناوچەیەكی هەرێمی كوردستان بەتایبەتی گەرمیان و بەشێك لە ناوچەكانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم دیاردەی بەبیابانبوون بونی هەیە، وێڕای ئاگاداركردنەوەی حكومەت و لایەنی پەیوەندیدار و بەستنی كۆڕ و سمینار لەو ناوچانە، بەداخەوە حكومەت هیچ گرنگییەكی بەو گرفتە نەداوە هەر ئەوەشە وای كردووە، ئەو مەترسییە ساڵانە ڕوو لە زێادبوون و فراوان بوون بكات.

 

ئامادەكردنی: رێكخراوی ئایندە بۆ پاراستنی ژینگە

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان