ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

تەندروستی

چەند نەخۆشیەکی دەگمەن کە جەستە خۆی توشی خۆی دەکات

خێزان

گومان لەوەدا نییە کە بەکتریا و ڤایرۆسەکان ھۆکاری زۆر نەخۆشیین بۆ مرۆڤ، تەنانەت نەخۆشیی وەک شێرپەنجەش دەکرێت بە ھۆکاری دەرەکی یان بۆماوەیی بێت، بەڵام چی لەبارەی ئەو ئازار و نەخۆشیانەوە بڵێین کە لە خۆیانەوە ڕوودەدەن و تا ئێستا ھیچ ھۆکارێکی ڕوون و ئاشکرایان نەدۆزراوەتەوە. 

ئەم ناڕێکیانە لێرەدا باسیان دەکەین بێ ھیچ نیشانەیەک پێشینە ڕوودەدەن و دەکرێت لە ھەر یەکێک لە ئێمەشدا ھەبن.

 

– ئەندامێکی جەستە خۆی دەبڕێتەوە

ئەم حاڵەتە پێی دەوترێت (Anihum)، بە توندبوونی شانەکانی یەکێک لە پەلەکان دەستپێدەکات و تا دێت شانەکان توند دەبنەوە تا ئەو کاتەی ھەموو ماسولکە و ئێسکی ئەندامەکە دەبڕنەوە و ئەندامەکە تەنھا بە پێستێک دەمێنێتەوە. ئەم حاڵەتە ھۆکارەکەی نەدۆزراوەتەوە و تاکە چارەسەریش ئەوەی پزیشک ئەندامەکە ببڕێتەوە پێش ئەوەی خۆی خۆی بە ئازارەوە ببڕێتەوە. خۆشبەخاتە 99٪ی حاڵەتەکان لە پەنجەکاندا ڕوودەدەن.

 

-لە بیرچوونەوەی ھەناسەدان

ئاشکرایە کرداری ھەناسەدان بە کۆمەڵێک ماسولکەی خۆنەویست ئەنجام دەدرێت کە لە لایەن مێشکەوە کۆنترۆڵ کراون، تەنانەت لە کاتی خەو یان بێھۆشی یان کۆماشدا مێشک ئەو کارە ھەر ئەنجام دەدات، بەڵام چی ئەگەر ئەو ماسولکانە ببن بە خۆ ویست و وات لێبێت نەتوانیت ھەناسەدانت لەبیر بچێت، ئەگەر نا …، ئەم حاڵەتە پێی دەوترێت لەعنەتی ئۆندن (Ondine’s Curse)، ماسولکەی سنگی کەسەکە دەبێت بە خۆ ویست و دەبێت ھەمیشە ئاگای لەوە بێت ھەناسە بدات. حاڵەتەکە تا ئێرە تا ڕادەیەک ئاساییە، بەڵام مەترسییەکە لە خەودایە، چونکە ئەو کەسەی دەخەوێت ھەموو ماسولکە خۆویستەکانی لەکاردەکەون و بەوەش ناتوانێت ھەناسە بدات و لە چەند خولەکی سەرەتای خەودا گیان لەدەستدەدات، بۆیە ھەمیشە پێویستیان لە ئامێری ھەناسەدانی دەستکردە بۆ کاتی خەو کە ھەوا بکاتە نێو سییەکان و ڕایبکێشێتەوە.

 

سێیەم: بیستنی دەنگەکانی ناوەوەی خۆت

وەک ئەوەی کە ھەمیشە لەناو شەقامێکی پڕ ژاوەژاودا بیت، ھیچ کات ناتوانیت خۆت لەو دەنگانە بپارێزیت، دەنگی لێدانی دڵ، ھەناسەدان، جوڵەی گەدە و جوڵەی خوێن لەناو دەمارەکاندا و تەنانەت جوڵانی ماسولکەکانی شان و مل، ئەو دەنگانەی ھیچ کەس لە ئێمە باوەڕی بە بوونیان نەبووە. بەڵام ئەگەر ئێسکەکانی دەوری ڕاڕەوی بیستن تەنک ببنەوە، یان کون ببن، ئەوا تووشی ئەم حاڵەتە دەبیتەوە. ئەوانەشی ئەم حاڵەتەیان ھەیە ھەمیشە مێشکیان ھیلاک و بێ تەرکیزن، ھیچ کات ناتوانن بچنە خەوی قووڵ و پشوو بدەن. بەڵام خۆشبەختانە چارەسەری ھەیە بە شێوەی نەشتەرگەریی بۆ ڕاڕەوی بیستن.

 

چوارەم: پوکانەوەی ئێسکەکان

ئەم حاڵەتە بە (Gorham Stout Disease) دەناسرێت، تیایدا ئێسکەکان لە خۆ نوێ کردنەوە دەوەستن و کەم کەم دەپوکێنەوە، ئێسک یەکێکە لەو ئەندامانەی ئەگەر زیانیان پێبگات دەتوانن خۆیان چاکبکەنەوە، بەڵام لەم حاڵەتەدا چاکبوونەوە نییە و تەنانەت کەسەکە ھەر ئەوەندە دەزانێت ئێسکێکی ساخی جەستەشی کەل بووە، وەک ئێسکی سەر جومگەکان یان ھەر شوێنێکی دیکە و ھۆکارەکەشی تا ئێستا نەدۆزراوەتەوە.

 

پێنجەم: ئازاری توندی بێ ھۆکار

دەکرێت تووشی ھەر شوێنێکت ببێت، لە رووداوی بچوکی وەک ھەڵپلانی پێ، یان بریندارییەکی بچوک ئازارێکی بە سوێ و بۆ ماوەیەکی درێژ دەچێژیت، ئەم حاڵەتە پێی دەوترێت (Complex Regional Pain Syndrome) و ھیچ کەس نییە لە دنیادا حەز بە تاقیکردنەوەی بکات. ھۆکارەکەی شێواوییەکە لە دەمارە گەیەنەرەکانی ئازاردا کە بە شێوەی نائاسایی بەرامبەر ھەر ئازارێک ھەستیار دەبن و ھەزاران جار لە دۆخی ئاسایی شەپۆلی کارەبایی بۆ مێشک دەنێرن ئەگەر ھەست بە شتێکی تەنانەت زۆر بچوکیش بکەن، وەک ئەوەی دڕکێک بچێت بە پێتدا وەک ئەوە لێکیدەدەنەوە فیشەک بەر پێت کەوتبێت.
خودا ھەموو لایەکمان پارێزراو بکات.

تەندروستی

چەند جوڵەیەک کە دەتوانیت ڕۆژانە بیکەیت و جەستەت ڕێک و ساف و جوان دەکات

خێزان

ئەمەی خوارەوە چەند جوڵەیەکە کە دەتوانیت ڕۆژانە بیکەیت و جەستەت ڕێک و ساف و جوان دەکات:

 

– ڕۆژانە بە دەستەکانت مەساج بۆ ناوچەوانت بکە، دەتوانیت زەیتی زەیتوونیش بەکار بهێنیت و ڕێگری دەکات لە چرچ بوونی

 

-ڕۆژانە ١ سانتیم قاچەکانت بەرز بکەرەوە و دایبنێرەرەوە (١٠٠ جار) ئەم کارە هەم سوڕی خوێن چالاک دەکات لە جەستەدا، هەم ڕێگری لە هەڵئاوسانی قاچ دەکات.

– دەستت بە ئەملاو لای دەرگایەکەوە بگرە و پشتت بکشێنە، ١٠ بۆ ٢٠ چرکە بەو جۆرە بمێنەرەوە، هاوکارێکی باشە بۆ ڕێکبوونی پشتت.

– هەناسەی قوڵ هەڵبمژە و ١٠ بۆ ١٥ چرکەیەک ڕایبگرە، دواتر بیدەرەوە، ڕۆژانە ٥ جار، وادەکات چەوری گەدەت بسوتێت و ورگت نەمێنێت.

– ماسولکەی سمتت کۆبکەرەوە و چڕی بکەرەوە و ٢٠ چرکە ڕایبگرە، دواتر ١٠ چرکە پشوو بدە و ٥ جار دوبارەی بکەرەوە، ڕۆژانە ئەم کارە وادەکات سمتت توند ببێتەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

٨ کێشەی تەندرووستی کە توشی هەموو ژنێک دەبێت، چۆن چارەسەری دەکەیت؟

خێزان

ئەمەی خوارەوە ٨ کێشەی تەندرووستییە کە توشی هەموو ژنێک دەبێت و لێرەوە دەتوانیت زانیاری لەسەر وەربگریت:

 

ناڕێکی سوڕی مانگانە

ڕەنگە بەهۆی قەلەقی و سترێس یان حەبی ڕێگری لە منداڵبوون یاخود ناهاوسەنگی هۆڕمۆنەوە درووستببێت، پێویستە پشکنینی پزیشکی بکەیت.

 

هەوکردن

هەوکردنی ناوچەی زێ یەکێکە لە کێشە باوەکان، پێویستە ئاگاداریی پاک و خاوێنیەکەی بیت و سانتی و تیمپۆنی کوالێتی باش و تەندرووست بەکار بهێنیت.

 

جلی ژێرەوەی خراپ

لەبەرکردنی جلی ژێرەوەی تەسک هۆکارە بۆ زیانگەیاندن بە زێ و هەوکردنی و پێویستە ئاگادار بیت.

 

بۆنی ناخۆش

هەندێک خواردن بۆنی ناخۆشی زێ درووستدەکات، بەڵام ئەنەناس یاخود دارچینی دەبێتە هۆیی ئەوەی بۆنی خۆش بکات و دەتوانیت بیانخۆیت.

 

وشکبونەوە

ناهاوسەنگی هۆڕمۆن کێشەی وشکبونەوەی زێ درووستدەکات و پێویستە کرێمی شێدارکەرەوەی بۆ بەکار بهێنیت و چارەسەر وەربگریت.

 

پاککردنەوەی زۆر

زیاد لە پێویست پاکردنەوەی ناوچەی زێ زیانی هەیە، چونکە وادەکات ئەو بەکتریا سودبەخشانە نەمێنن کە خۆیان پاکبونەوەی ناوەوەی زێ دەپارێزن.

 

مووی ژێرەوە

هەندێکجار پاش موولابردن، هەندێک موو دێتەوە کە ناتوانێت سەردەربکات و لە ژێر پێستەکە دەمێنێتەوە، بۆ چارەسەر پێویستە تەقشیری بۆ بکەیت و پێستە مردووەکان لابدەیت.

 

 

ئازاری زێ

هەندێکجار بەبێ هۆکار زێ ئازار درووستدەکات، چارەسەرێکی باشە گەر ماوەیەک لە ئاوی گەرم و خوێدا بمێنیتەوە.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

حەوت زانیاری گرنگی تەندرووستی کە لە ڕێگەی گۆڕانکاریەکانی قاچتەوە دەتوانیت پێی بزانیت

خێزان

ئەمەی خوارەوە کۆمەڵێک زانیاری گرنگی تەندرووستی کە لە ڕێگەی گۆڕانکاریەکانی قاچتەوە دەتوانیت پێی بزانیت:

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان