ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

یەكێتی لەگەرمەی ململانێ سیاسییەكاندا یادی دامەزراندنی دەكاتەوە

یەكێتی نیشتمانی كوردستان

خەڵك- نزار جەزا

پاش 44 ساڵ لەدامەزراندنی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان، یەكێتی لە گەرمەی ململانێ سیاسییەكان و لەلێواری سەركەوتن و كەوتنیدا یادی دامەزراندنی دەكاتەوە.

یەكێتی هاوكات لەگەڵ جێبەجێنەكردنی ڕێكەوتنەكانی لەگەڵ هەر یەكە لەپارتی دیموكراتی كوردستان و بزوتنەوەی گۆڕان و گەرمبوونی كێشە ناوخۆییەكانی خۆی و پێكنەهێنانی كابینەی نوێی حكومەتی هەرێم یادی دامەزراندنی خۆی دەكاتەوە.

یەكێتی و پارتی

پاش 244 ڕۆژ لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان یەكێتی و پارتی زنجیرەیەك كۆبونەوەیان ئەنجامداوە و تاكو ئێستاش نەگەیشتوونەتە ڕێككەوتن و تا كات تێدەپەڕێت پەیوەندییەكانیان زیاتر شەق دەبات، لەنوێـترین هەڵوێستیشدا، هەفتەی ڕابردوو بەبێ بەشداری یەكێتی لەكۆبوونەوەی پەرلەمانی كوردستاندا سەرۆكی هەرێم دیاریكرا، كە دواتر هەم پارتی و هەم یەكێتیش یەكتریان بە پاشگەزبوونەوە لەڕێكەوتنی پێشتریان تۆمەتباركرد و هێندەی تر ململانی سیاسییەكانی نێوان ئەم دوو حزبە قوڵتر بوونەوە.

مەكتەبی سیاسیی یەكێتی نیشتمانیی كوردستان لەیادی٤٤ساڵەی دامەزراندنیدا ڕاگەیەندراوێكی بڵاوكردەوە و ئاماژەی بەئەوەكرد، ” له هەرێمی كوردستاندا، سەرەڕای ئەوەی لایەنەكان بەتایبەتی یەكێتی‌ و پارتی ڕێكەوتنی سیاسی‌ و دواجاریش رێكەوتنی پێكهێنانی حكومەتیان ئیمزاكردووە، بەڵام هێشتا ناوەڕۆكەكانیان نەكەوتووەتە سەر ڕێچكەی جێبەجێكردن”.

ئەم جۆرە ململانێیەی نێوان یەكێتی و پارتی، كاریگەری ڕاستەوخۆی لەسەر پێكهێنانی كابینەی نوێی حكومەتی هەرێم هەیە و ئەگەر نەگەنە ڕێككەوتن، پێكهێنانی كابینەی نوێی حكومەتی هەرێم وەك فایلێك لەسەر مێزەكانی گفتوگۆ یاری پێدەكرێت و هاوڵاتیانیش لەچاوەڕوانی پێكهێنانی حكومەتدا دەمێننەوە.

یەكێتی و بزوتنەوەی گۆڕان

لەپاش هەڵبژاردنەكانی پەرلەمانی كوردستانەوە بزوتنەوەی گۆڕان لەپارتی دیموكراتی كوردستان نزیك و نزیكتر دەبێتەوە و لەلایەن پارتی و گۆڕانەوە یەكێتی فەرامۆش دەكرێت، بەجۆرێك پارتی كە زۆرینەی پەرلەمانی كوردستانە، لەگەڵ یەكێتیدا كۆدەبێتەوە، بەڵام لەیەكلاكردنەوەی پرسێكی گرنگی وەك هەڵبژاردنی سەرۆكی هەرێمدا گرنگی بە بۆچونی یەكێتی نەدرا و پارتی و گۆڕان سەرۆكی هەرێمیان لەپەڕلەمانەوە هەڵبژارد.

یەكێتی و نەوەی نوێ

مانگی ڕابردوو پەیوەندییەكانی یەكێتی ‌و نەوەی نوێ لەخراپترین ئاستیدابوو، بەجۆرێك سەرۆكی جوڵانەوەی نەوەی نوێ و یانزە ئەندامی بەتۆمەتی خراپ بەكارهێنانی ئامێرەكانی پەیوەندیكردن دەستگیركران، كە بەرپرسانی ئەو جوڵانەوەیە ئەم بابەتە یان بەسیاسی ناوزەندكرد و بەرپرسانی یەكێتیش بە بابەتێكی یاسایی.

 

43 ساڵ لەمەوپێش لە ریستورانتێك یەكێتی دامەزرا

ئەمڕۆ یەكی حوزەیران یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان یادی دامەزراندنی دەكاتەوە، ئەمەش لەكاتێكدایە كە لە 22ی ئایاری ساڵی 1975 لە سووریا لە ریستورانتی گیگلە لە گەڕەكی ئەبوو روومانەی دیمەشق، یەكەم كۆبوونەوەی دامەزراندنی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بە ئامادەبوونی مام جەلال، نەوشیروان مستەفا، د.فوئاد معسوم، د.كمال فوئاد، عادل موراد، عەبدولرەزاق فەیلی ئەنجامدرا.
یەكێتی لە یەكگرتنی 3 رێكخراوی جیاواز دروستبوو، ئەوانیش كۆمەڵەی ماركسی لینینی كوردستان، بزووتنەوەی سۆسیالیستی كوردستان و‏ هەروەها ئەو كەسانەی نە سۆسیالیست و نە كۆمەڵەش بوون پێیان دەگوترا خەتی گشتی.

دوای گەڕانەوەی مام جەلال لە بەیروت لە ساڵی ١٩٧٧ بۆ كوردستان یەكەم كۆبوونەوەی كۆمیتەی سەركردایەتی ‏لەسەر خاكی كوردستان لە ٣١/٨/١٩٧٧ بەست، كە ١٢ رۆژی خایاند‌و لەكۆبوونەوەكە مام جەلال بە سكرتێری گشتی دانرا.‏

كۆنگرەكانی یەكێتی

دوای 17 ساڵ لەدامەزراندنی یەكێتی یەكەمین كۆنگرەی خۆی لە 28-1-1992 ئەنجامدا و ماوەی 17 رۆژی خایاند، ھەر دوو باڵی كۆمەڵە و یەكێتی شۆڕشگێران توانەوە و بڕیاری یەكخستنی ھەردوو باڵەكە درا و جەلال تاڵەبانی بە سكرتێری گشتی هەڵبژێردرایەوە.
كۆنگرەی دووەمی یەكێتی لە 30-1-2001 و نۆ ساڵ دوای كۆنگرەی یەكەم لە سلێمانی بەسترا و دیسان مام جەلال وەك سكرتێری گشتی هەڵبژێردرایەوە، هەروەها دوای 9 ساڵ لە 1-5-2010 كۆنگرەی سێیەمی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بەسترا و مام جەلال بووەوە سكرتێری گشتی.

جیابوونەوەی سەركردەكانی یەكێتی

جیابوونەوەی نەوشیروان مستەفاو ژمارەیەك لەسەركردەكانی دیكەی یەكێتی و دروستكردنی بزووتنەوەی گۆڕان لە 25ـی تەمموزی 2009، بەشێكی زۆری بنكەجەماوەرییەكەی دابەشكردو باڵێكی گەورەی یەكێتی جیابووەوە‌و دواتر بەهۆی كێشە نێو خۆییەكانی ئەو حزبەوە بەرهەم ساڵحیش بە تەواوی وازی لە یەكێتی نیشتمانی كوردستان هێناو لە هەڵبژاردنی 12ـی ئایار وەك قەوارەی هاوپەیمانی بۆ دیموكراسی و دادپەروەری بەشداریكرد و دوو كورسی بەدەستهێنا، و دواتر گەڕایەوە ناو یەكێتی، لەدوایین جیابوونەوەشدا، مەلا بەختیار لێپرسراوی دەستەی كارگێڕی مەكتەبی سیاسی یەكێتی وەك عاجزبوویەكی یەكێتی تەماشا دەكرێت و دەوام لەناو مەكتەبی سیاسی ناكات و بەشداری كۆبوونەوەكانیش ناكات.

نوێبوونەوەی یەكێتی

یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان لەپاش كۆچی دوایی مام جەلال سكرتێری گشتی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستانەوە، كێشە ناوخۆییەكان و ململانێی نێوان باڵەكان فراوان بوون و تا كات تێدەپەڕێت ئەم ململانێیانە بەرەو پێشتر دەچن و هەر بۆیەش تاكە چارەسەر لای سەركردەكانی یەكێتی بەستنی كۆنگرەیە، بەڵام تاكو ئێستا كۆنگرەیان نەبەستووە، تەنانەت قوباد تاڵەبانی لەیادی ٤٤ساڵەی دامەزراندنی یەكێتیدا پەیامێكی بڵاوكردەوە و ئاماژەیبەوەكرد، “لەزاخۆوە تا گەرمیان داوای كادیران و ئەندامانی یەكێتی نیشتیمانی كوردستانمان پێئەگات كە داوای بەستنی كۆنگرە دەكەن، منیش دەنگی خۆم دەخەمە پاڵ دەنگی ئەو كادیرو ئەندامە دڵسۆزانەی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان و منیش داوای كۆنگرە دەكەم، و داوادەكەم چیتر بیانوو نەدۆزینەوە بۆ دواكەوتن لەم پرسە. یەكێتی پێویستی پێیەتی، كوردستان پێویستی پێیەتی، عێراقیش پێویستی پێیەتی”.

ریکلام

راپۆرت

ئێران، نزیكەی 5 ملیۆن دۆلار هاوكاری دارایی مانگانەی حەشدی شەعبی كەم كردووەتەوە

خەڵك-تەنیا هەورامی

 

هاوكارییە داراییەكانی حكومەتی ئێرانی بۆ گروپە شیعییەكانی عیراق كەمی كردووە و هۆكارەكەشی بۆ بوونی كۆرۆنا و سزا داراییەكانی ئەمریكا بۆسەر ئەو وڵاتە دەگەڕێتەوە.

ئاژانسی ڕۆیتەرز بڵاویكردەوە، سێ فەرماندەی سەربازی گروپە شیعییەكان لە عیراق كە ئاگاداری چالاكییەكانی حكومەتی ئێرانن ئاشكرایدەكەن، بەهۆی تەشەنەسەندنی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە ئێران و داخرانی خاڵە سنوورییەكان كاریگەری لەسەر كەمكردنەوەی هاوكارییەكانی ئێران بۆ گروپە شیعییەكان دروست كردووە.


ئەو سێ فەرماندەیە كە نەیانویستووە ناویان ئاشكرا بكرێت ڕایدەگەیەنن، هاوكارییەكان ئێران بۆ ئەو گروپانە زیاتر بۆ ئەو گروپانەیە كە دژی چالاكییەكانی ئەمریكا دەوەستنەوە لە عیراق.
ڕۆیتەرز لەزاری یەكێك لە فەرماندەكانی حەشدی شەعبی ئەوەی ئاشكرا كردووە، هاوكارییە داراییەكانی ئێران بۆ گروپە شیعییەكان نزیكەی 5 بۆ 2 ملیۆن دۆلار كەمی كردووە لە مانگێكدا و بەو هۆیەشەوە گروپەكان ناچارن چالاكی و جموجوڵەكانیان بە بابەتی دارایی دیكە بەڕێوەبەرن.
لای خۆشیەوە برایان هوك بەرپرسی كاروباری ئێران لە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا بە ڕۆیتەرزی ڕاگەیاند، كەمبوونەوەی هاوكارییەكانی ئێران بۆ گروپە شیعییەكان نیشانەی ئەوەیە كە سیاسەتی ئەمریكا بۆ فشارخستنەسەر ئێران بۆ دەستوەرنەدانی ئێران لە وڵاتانی دراوسێی كاریگەری هەبووە.
وتیشی”كەمبوونەوەی هاوكارییە داراییەكانی ئێران بۆ گروپە شیعییەكان هاوكاتە لەگەڵ كوشتنی قاسم سولەیمانی فەرماندەی سوپای پاسدارانی ئێران”.

 

“پێش سەپاندنی سزا داراییەكانی ئەمریكا بۆ سەر ئێران قەبارەی هاوكارییەكانی ئێران بۆ گروپە شیعییەكانی عیراق دەگەیشتە 12 بۆ 15 ملیۆن دۆلار لە مانگێكدا”

 

بە وتەی ئەو سێ فەرماندەیەی حەشدی شەعبی، كوژرانی قاسم سولەیمانی كاریگەری لەسەر چالاكی و ئامانجەكانی ئێران و گروپە شیعییەكان دروست كردووە لە عیراق و سوریا.

عەلی ڕەزا میر یوسفی وتەبێژی نوێنەری ئێران لە ڕێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان ڕایگەیاند، ئامانج لە بڵاوكردنەوەی ئەم جۆرە دەنگۆیانە بۆ جیاوازی بۆچوونەكانی نێوان هەردوو وڵات دەگەڕێتەوە، بەڵام ئەو دەنگۆیانە شكست دەهێنن.
وتیشی”كۆماری ئیسلامی ئێران بە بەردەوامی پارێزگاری لە حكومەتی عیراق دەكات، بەڵام هیچ كاتێك دەست وەرناداتە كاروباری ناوخۆی ئەو وڵاتە.
بە وتەی یەكێك لە فەرماندەكانی حەشدی شەعبی، پێش سەپاندنی سزا داراییەكانی ئەمریكا بۆ سەر ئێران قەبارەی هاوكارییەكانی ئێران بۆ گروپە شیعییەكانی عیراق دەگەیشتە 12 بۆ 15 ملیۆن دۆلار لە مانگێكدا.

گروپەكانی حەشدی شەعبی دوای سەرهەڵدانی ڕێكخراوی داعش لە عیراق و سوریا بە بڕیاری عەلی سیستانی گەورە مەرجەعی باڵای شیعە مەزهەب لە عیراق دروستكران، بەڵام بە زۆرینەی دەنگی پەڕلەمانتارانی عیراق لە پەڕلەمانی عیراق وەك هێزێكی ڕەسمی عیراق مامەڵیان لەگەڵ دەكرێت، ئەمەش لەكاتێكدایە كە دەبوو دوای كۆتاییهاتنی داعش ئەوانیش هەڵوەشێنرێنەوە، بەڵام ئەو بڕیارە بە پێچەوانەوە گۆڕانكاری بەسەرداهات لە بەرژەوەندی حەشدی شەعبی.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

تەندروستی جیهانی: سلێمانی دەچێتە قۆناغی نوێوە
ژمارەیەكی زۆری تووشبووان بە كۆرۆنا چاكبوونەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ
وتەبێژی تەندروستی سلێمانی داوای پابەندبوونی زیاتر لە هاووڵاتیان دەكات و دەڵێت: ” كۆرۆنا یەكسان نیە بە مردن” و پزیشكێكی پسپۆڕیش ئاشكرای دەكات، كە ژمارەیەكی زۆری تووشبووان بە كۆرۆنا چاكبوونەوە.

نوێنەری ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی (WHO) لە سلێمانی ڕایگەیاند، تووشبوون بە كۆرۆنا خاوبووەتەوە و پێشبینی دەكرێت لەهەفتەكانی داهاتوودا سلێمانی لە ڕووی كۆرۆناوە بچێتە قۆناغێكی دیكە.

لای خۆشیەوە، د. یاد نەقشبەندی، وتەبێژی تەندروستی سلێمانی لە هەژماری خۆی لە فەیسبووك بڵاویكردەوە، هاووڵاتیانی خۆشەویست كۆرۆنا یەكسان نیە بە مردن، چونكە تەنانەت نەخۆش هەیە شێرپەنجە و شەكرەی هەبووە و چاكبۆتەوە، دڵنیابن ژمارەی چاكبوونەوە زۆر زیاترە لە ژمارەی گیانلەدەستدان.

ڕاشیگەیاندووە، بوونی تەنها یەك حاڵەتی گیانلەدەستدان زۆرە بۆ خێزانێك، بۆیە تكا ئەكەم پابەندبن.

هاوكات، د. چالاك محێدین، پزیشكی پسپۆڕی هەناوی لە هەژماری خۆی لە فەیسبووك دەڵێت: “دوای ئەوەی ژمارەیەكی زۆر لە گەرمیان تووشی پەتای كۆرۆنا بوون و ڕێژەیەكی زۆریان چاكبوونەوە ڕێژەیەكی تریان لە قۆناغی چاكبوونەوەن و ڕێژەیەكی تری كەم لە تووشبووندان.

دەشڵێت: “وەكو پێشتریش ئاماژەم پێی كرد بەھۆی دروست بوونی Herd Immunity لەمەولا تووشبوون بەرەو خاوبوونەوە ئەچێت و لە داھاتوویەكی نزیكدا ئەگەر تووشبوونیش ھەبێت تاك و تەرا ئەبێت و لە خاڵێكدا ئەوەستێت”.

ئاشكراشی كردووە، كە ئەمڕۆ پەیوەندیم كرد بە ھاوڕێم دكتۆر ئەیاد محەمەد لە تاقیگەی نەخۆشخانەی قەڵا وتی، دركی پێ ئەكەین ژمارەی تووشبووان بەرەو كەمبوونەوە ئەچێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

(خەڵک) هۆکاری درەنگ دەرچوونی ئەنجامی پشکنینەکانی کۆرۆنا ئاشکرادەکات

خەڵک – نزار جەزا

بەهۆی کەمبوونەوەی کیت بۆ پشکنینی کۆرۆنا لەشاری سلێمانى، ئەنجامی پشکنینەکان لەوادەی خۆیان دوادەکەون، بەجۆرێک هەندێک پشکنین دوای زیاتر لە ۱۰ ڕۆژ ئەنجامەکەیان دەردەچێت، لەئێستاشدا هەزار و ٦٠٠ پشکنین لەسەرەدان، کە ٢٠٠ دانەی کۆتایی لە دوای نزیکی هەشت ڕۆژی دیکە ئەنجامەکەیان دەردەچێت، بەو هۆیەشەوە بەشێک لەتووشبووانی کۆرۆنا، تا ئەوکاتەى ئەنجامەکەیان دەردەچێت، چاکدەبنەوە.

 

هێڤی نمونەیەکە لەدەیان تووشبووی دیکەی کۆرۆنا، کە ئەنجامی پشکنینەکەی پاش ١١ ڕۆژ وەرگرتۆتەوە، ئەمەش بۆتە هۆکارێک بۆ زیاتر بڵاوبوونەوەی کۆرۆنا، چونکە ئەو کەسانە بێ ئەوەی دڵنیابنەوە کە تووشبووی کۆرۆنان بەرکەوتەیان لەگەڵ خەڵکانی دیکە زیاتر دەبێت.

 

هێڤی خالید، ڕۆژنامەنوس بە(خەڵک)ی ڕاگەیاند، ٢٢ی مانگی ڕابردوو واتە ١١ ڕۆژ پێش ئێستا لەگەڵ هاوڕێیەکی نمونەی پشکنینیان لەنەخۆشخانەى عەلی ناجی لێ وەرگیرا، چونکە پێشتر بەرکەوتەیان لەگەڵ چەند تووشبوویەکی کۆرۆنا هەبوو، بۆیە لەدواى ئەوەوە نزیکی هەفتەیەک خۆیان لەماڵەوە کەرەنتینەکرد، بەڵام کە هیچ نیشانەیەکیان نەبوو و لەنەخۆشخانەشەوە پەیوەندییان پێوەنەکردن، پێیانوابوو، کە چاکبوونەتەوە، بۆیە دەستیان بەژیانی ئاسایی خۆیان کردەوە، بەڵام لەدوای ١١ ڕۆژ نامەیەکی لەنەخۆشخانەوە پێ گەیشت کە تووشبووی کۆرۆنایە.

 

ئاماژەى بەئەوەشدا، پشکنینێکی تر ئەنجامدەدەنەوە بۆئەوەی بەتەواوی دڵنیاببینەوە کە ئایا ڤایرۆسەکەیان تێپەڕاندووە یان نا.

 

لەشاری سلێمانی نمونەى پشکنین لەنەخۆشخانەی عەلی ناجی لەهاوڵاتییان وەردەگیرێت و هەروەها لەنەخۆشخانەکانی تایبەت بەکۆرۆنا بەهەمانشێوە نمونەى پشکنین وەردەگیرێت، پاشان کۆی نمونەکان بۆ نەخۆشخانەى شەهید تاهیر عەلی والی بەگ دەنێردرێت، بۆئەوەی پشکنینی بۆ بکرێت.

 

د. ئازاد هەورامی، بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی شەهید تاهیر عەلی والی بەگ لە سلێمانی بە(خەڵک)ی ڕاگەیاند، ماوەیەک ڕێژەى کیت بۆ پشکنینی کۆرۆنا زۆر کەمببۆوە، هاوکات نمونەکانی پشکنین زۆربوون و پشکنینێکی زۆریان لەسەربوو، بۆیە ئەمانە بوونە هۆکاری درەنگ دەرچوونی ئەنجامی پشکنینەکان.

 

ئاماژەى بەئەوەشدا، کەمی ئەو کیتە جیهانی بوو، واتە تەنها لەسلێمانی نییە، پێشتر ڕۆژانە ٤٠٠ تاکو ٥٠٠ پشکنینیان ئەنجامدەدا دواتر دابەزی بۆ نزیکی ١٤٠ پشکنین لەڕۆژێکدا، بەڵام لەئێستادا دۆخەکە بەرەو باشتر دەچێت و کیتی پێویستیان لەبەردەستە بۆیە ئێستا ڕۆژانە سەروو ٢٠٠ پشکنینی ئەنجامدەدەن، ئەمەش بەهۆی کوالیتی کیتەکەوەیە، کە هێواشترە لە جۆرەکانی پێشتر.

 

بەڕێوەبەری ئەو نەخۆشخانەیە ئاشکراشی کرد، لەئێستادا هەزارو ٦٠٠ نمونەى پشکنین لەسەرەدان بۆ پشکنین.

 

بەپێی خەمڵاندنێکی (خەڵک)، ئەو هەزارو ٦٠٠ نمونەی پشکنینە، کە  لەنەخۆشخانەى  شەهید تاهیر عەلی والی بەگ لەسەرەدان بۆئەوەی پشکنینیان بۆ بکرێت، بەپێی توانای پشکنینی ڕۆژانەی ئەو نەخۆشخانەیە بێت، لەماوەى هەشت ڕۆژی داهاتوودا ئەنجامەکانیان دەردەچێت، ئەگەر زوو بەفریای ئەو نەخۆشخانەیەوە نەچن و پێویستییەکانیان بۆ دابین نەکەن.

 

دواکەوتنی ئەنجامی پشکنینەکان کاریگەری خراپی لەسەر بڵاوبوونەوەی زیاتری کۆرۆنا لەسلێمانی هەیە، چونکە ئەو کەسانەى پشکنین دەکەن، تاکو دوای زیاتر لەهەفتەیەک دڵنیانابنەوە لەوەی تووشی کۆرۆنا بوون یاخود نا.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان