ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

کوردستان

تاكۆتایی ئەم مانگە زیاتر لە 20 كاتژمێر كارەبای نیشتمانی دەدرێت

خەڵك – بەشی هەواڵ

بەڕێوەبەری كۆنتڕۆڵی كارەبای هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، لەگەڵ بەرزبوونەوەی پلەی گەرما، خواست لەسەر كارەبا زیاتر دەبێت، بەڵام لە مانگی ئایاردا خشتەكە گۆڕانكاری بەسەردا نایەت.

ئومێد ئەحمەد بەڕێوەبەری كۆنتڕۆڵی كارەبای هەرێمی كوردستان ڕایگەیاند، لەگەڵ بەرزبوونەوەی پلەی گەرما، خواست لەسەر كارەبا زیاتر دەبێت، بەڵام لە مانگی ئایاردا خشتەكە گۆڕانكاری بەسەردا نایەت و زیاتر لە 20 كاتژمێر كارەبای نیشتمانی بە هاووڵاتیان دەدرێت.

ئومێد ئەحمەد وتیشی، پلەكانی گەرما ڕۆژ بە ڕۆژ بەرزدەبنەوە، ئەمەش كاریگەری ڕاستەوخۆی لەسەر خواست دەبێت، بۆیە چاوەڕوان دەكرێت لە مانگەكانی داهاتوودا گۆڕانكاریی بەسەر خشتەكەدا بێت.

ئەمەش لە كاتێكدایە، ئەمساڵ ڕێژەی باران بارین لە شارەكانی هەرێمی كوردستان زیادیكردووە و زۆربەی بەنداوەكانی هەرێمی كوردستان پڕبوونە، بەوەش هاووڵاتیانی هەرێمی كوردستان چاوەڕوانن ئەو گۆڕانكارییانە لە ڕێژەی دابارین كاریگەری لەسەر زیادكردنی كاتژمێرەكانی پێدانی كارەبا هەبێت.

کوردستان

بنەماڵەی لانە محەمەد ڕاگەیەنراوێكیان بڵاوكردەوە

خەڵك – بەشی هەواڵ
بنەماڵەی ڕۆژنامەنوس لانە محەمەد سوپاسی دامودەزگا ئەمنیەكان دەكەن، كە ڕۆڵی پیشەییانەیان بینی و بێلایەنانە لەگەڵ كەیسەكە مامەڵەیان كرد و ڕایدەگەیەنن، “لانەخان نە یەكەم كەس بووە لە دنیادا بیەوێت لە هاوسەرەكەی جیاببێتەوە و نە دواهەمین كەسیش دەبێت”.

بنەماڵەی ڕۆژنامەنوس لانە محەمەد لە ڕاگەیەنراوێكدا، كەوێنەیەكی دەست (خەڵك) كەوتووە ڕایانگەیاندووە، سوپاس و پیزانینی بێپایانمان ئاڕاستەی هەموو ئەو كەسانە دەكەین، كە هاوسۆز بوون لەگەڵماندا و بە بەرپرسیاریەتی بەرزی خۆیان لە ئازاری ئێمەیان كەمكردەوە.

دەشڵێن: “لانەخان نە یەكەم كەسبووە لە دنیادا بیەوێت لە هاوسەرەكەی جیاببێتەوە و نە دواهەمین كەسیش دەبێت، ئەو ساڵانیك بوو ژیانێكی نەخوازراوی خێزانی بەڕێ دەكرد، كە سەرەنجام بەڕاوێژكردن لەگەڵ كەسوكارەكەی بڕیاری جیابوونەوەی لە هاوسەرەكەی دا و كەیسەكەش نزیكەی پێنج مانگە لە دادگایە و بەهاوكاری دوو پارێزەر بەرەو یەكلابوونەوە دەڕۆیشت”.

وەك بنەماڵەی لانە دەڵێن: “ئیمە لەدوو ڕۆژی ڕابردوودا زۆر هەوڵماندا ئەو چەواشەكاریە ڕابگیرێ‌، كە دوور لە هەموو بەهایەكی مرۆڤانە، بوو بەبارێكی تر بەسەر كۆستەكەمانەوە، دەبوایە (كەناڵی ئێن ئارتی) كە لەیەكەم ساتی ڕووداوەكەوە و لە (پزیشكی دادی) سلێمانیەوە هەڵوێستەیەكیان بكردایە، كاتێك دەیان بینی ئێمە لە (دادی پزیشكی)ەوە تەرمی جوانەمەرگ و مناڵەكەمان بەجیا وەرگرتەوە، لە گۆڕستانێكی جیاواز ناشتمانن، پرسەیەكی جیاوازمان بۆ دانان”.

راگەیەنراوێك لە بنەماڵەی جوانەمەرگ (لانە محەمەد)وە
بەناوی بنەماڵەی جوانەمەرگ لانە محەمەدەوە، سوپاس و پیزانینی بێپایانمان ئاراستەی هەموو ئەو كەسانە دەكەین كە هاوسۆز بوون لەگەڵمانداو بە بەرپرسیاریەتی بەرزی خۆیان لە ئازاری ئێمەیان كەمكردەوە. هەڵوێستی سەرجەم لایەنە سیاسیەكان و بەرپرسانی باڵای حزبی وحكومی و خزمان و دۆستانی قەدرگران كە لە دوورو نزیكەوە هاوخەممان بوون و لەسەرەتای كۆستە قوڵەكەمانەوە لەگەڵماندا بوون، جێگای رێزو پێزانینمانە.

زۆر سوپاسی تایبەتمان بۆ داموودەزگا ئەمنیەكان كە رۆڵی پیشەییانەیان بینی و بێلایەنانە لەگەڵ كەیسەكە مامەڵەیان كرد.

سوپاسی دەزگاكانی راگەیاندن بەتایبەت كەناڵی كوردسات و تەواوی ئەو كەناڵ و سایت و میدیایانەی تر دەكەین كە بەئاستی بەرزی بەرپرسیاریەتی ئەخلاقیەوە مامەڵەیان لەگەڵ كارەساتەكەماندا كرد. ئیمە وێرای دڵتەنگی و خەمی قوڵمان لەم كۆستە ناخهەژێنە جەخت دەكەینەوە سەر ئەوەی كە كێشەی كچە نازدارەكەمان كێشەیەكی خێزانی بووە، نەك كێشەی سیاسی و پەیوەندیدار بە ئازادی رۆژنامەوانییەوە، وەك ئەوەی كەناڵی (ئێن ئاڕ تی) بەردەوامە لەسەر چەواشەكردنی رایگشتی و دەیەوێ‌ لەسەر حسابی ژان و ئازاری ئێمە “وەبەرهێنانێكی پۆخڵ” لەم كەیسەدا بكات، كە ئەمە جگە لەوەی بەقوڵی ئێمە بریندار دەكات لەهەمانكاتدا دژی بەهای بەرگریكردنە لە راستی و ئازادی و دادپەروەریش.

لانەخان نە یەكەم كەسبووە لە دنیادا بیەوێت لە هاوسەرەكەی جیاببێتەوەو نە دواهەمین كەسیش دەبێت، ئەو ساڵانیك بوو ژیانێكی نەخوازراوی خێزانی بەرێدەكرد، كە سەرەنجام بەراوێژكردن لەگەڵ كەسوكارەكەی بڕیاری جیابوونەوەی لە هاوسەرەكەی دا و كەیسەكەش نزیكەی پێنج مانگە لە دادگایەو بەهاوكاری دوو پارێزەر بەرەو یەكلابوونەوە دەرۆیشت.

ئیمە لەدوو رۆژی رابردودا زۆر هەوڵماندا ئەو چەواشەكاریە رابگیرێ‌ كە دوور لە هەموو بەهایەكی مرۆڤانە، بوو بەبارێكی تر بەسەر كۆستەكەمانەوەو دەبوایە (كەناڵی ئێن ئارتی) كە لەیەكەم ساتی روداوەكەوەو لە (پزیشكی دادی) سلێمانیەوە هەڵوێستەیەكیان بكردایە، كاتێك دەیان بینی ئێمە لە (دادی پزیشكی)ەوە:
_تەرمی جوانەمەرگ و مناڵەكەمان بەجیا وەرگرتەوە.
_لە گۆرستانێكی جیاواز ناشتمانن.
_ پرسەیەكی جیاوازمان بۆدانان.

دەبوایە ئیستێكیان بكردایەو بەو گوتارە چەواشەكاریەیاندا بچونایەتەوە.
بەداخەوە ئێمە لەمكاتەدا كە هەرتەنیا باری كۆستی كچە بەناحەق كوژراو و منداڵەكەیمان بۆ هەڵدەگیرێت، ناچار كراین ئەم رونكردنەوەیە بنوسین و دەرگای بوختان و چەواشەكاری كڵۆم بدەین.

لەكۆتایدا هیوادارین ئەو كارەساتە بەسەر هیچ خێزانێكدا نەیەت و هیچ هاونیشتمانییەكی كوردستان مەرگی ئازیزانی خۆیان نەبینن.
لەگەڵ رێزماندا…
بنەماڵەی جوانەمەرگ
لانە محەمەد ساڵح
18-10-2019

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

ڕووداوێكی هاتووچۆ ژمارەیەك قوربانی لێكەوتەوە

خەڵك – بەشی هەواڵ
بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی گەرمیان ڕایدەگەیەنێت، ئێوارەی ئەمڕۆ سێ ئۆتۆمبێل بەیەكیاندا دا و بەوهۆیەوە دوو هاووڵاتی بریندار بوون، دەشڵێت: “هۆكاری ڕووداوەكە خێرایی لەڕادەبەدەری یەكێك لەئۆتۆمبێلەكان بووە”.

بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی گەرمیان لە ڕاگەیەنراوێكدا، كە وێنەیەكی بۆ (خەڵك) هاتووە ڕایگەیاندووە، ئێوارەی ئەمڕۆ هەینی لەفلكەی بەردەسوور سێ ئۆتۆمبێل بەیەكیاندا دا، بەهۆی ئەو ڕووداوەوە دوو كەس برینداربوون.

ڕاشیگەیاندووە، پێكدادانەكە لەنێوان سێ ئۆتۆمبێل لەجۆرەكانی جێب لاریدۆ و تۆیۆتا ئەڤەلۆن و كیا سپۆرتاج ڕوویدا و بەهۆیەوە دوو كەس برینداربوون، كە بەپێی لێكۆڵینەوە سەرەتاییەكان هۆكاری ڕووداوەكە خیرایی لەڕادەبەدەری یەكێك لەئۆتۆمبێلەكان بووە.

ئاماژە بۆ ئەوەشكراوە، دەستبەجێ بریندارەكان “شۆفیر و سەرنشینی ئۆتۆمبێلی جیب لاریدۆكە بوون” ڕەوانەی نەخۆشخانەی فریاكەوتنی شەهید هەژار كراون بەمەبەستی وەرگرتنی چارەسەر، مەفرەزەكانی هاتووچۆ و تیمی ڕاگەیاندن دەستبەجێ گەشتنە سەر ڕووداوەكە بەمەبەستی لێكۆڵینەوە لەچۆنیەتی ڕوودانی ڕووداوەكە و ئاسانكاری بۆ هاتووچۆی هاووڵاتیان.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

دەسكی پاسكیل چییە؟
چەوری پشت و لاكەلەكە بۆچی دروست دەبێت و چۆن لەناودەبرێت؟

خەڵك-
پزیشكێكی پسپۆڕی خۆراك و نەشتەرگەری باس لە هۆكارەكانی دروست بوونی چەوری لە پشت و لاكەلەكە (دەسكی پاسكیل) دەكات و ڕێگاكانی چارەسەركردن و لەناوبردنی چەورییەكە ڕووندەكاتەوە.

د. كامەران ڕەسوڵ ژاژڵەیی، پسپۆڕی زانستی خۆراك و نەشتەرگەری گشتی دەڵێت: “ناڕێكی خواردن و زۆرخۆری و زۆر خواردنی شیرینی و چەوری هۆكاری سەرەكین، بەڵام بە وەرزش و ڕجیم كردن دەكرێت چارەسەر بكرێت لەگەڵ چەند چارەسەرێكی دیكە”.

هۆكارەكان و شێوازی چارەسەركردنی :
كۆبۆنەوەی چەوری لە ناوچەی پشت و لاكەلەكە ( كە بە دەسكی پاسكیڵ ناودەبرێت ) یەكێكە لەو كێشانەی كە بە زۆری خانمان بە دەستیەوە دەناڵێنن و جوانی لەش و لاریان دەشێوێنێت؛ ئەم حاڵەتە لە هەموو جیهاندا زۆر باوە و كۆمەڵێك ڕێگا و شێوازی چارەسەری تازە هەیە بۆ نەهێشتنی.

گرنگترین هۆكارەكانی :
۱ ـــ زۆر خواردرن و خۆراكی ناتەندروست بە بەردەوامی ڕۆژانە وەك: خواردنی شیرینی و چەوری و خواردنەوە گازی و كحولیەكان و برنجی سپی و ئاردی سفر و بەكارهێنانی چەوری ئاژەڵ و زەیتی موهەدریجی ڕووەكی بۆ چێشتلێنان لەگەڵ ناڕێكی لە كاتی ژەمەكانی خواردن.
۲ ـــ كەمی جووڵە و وەرزش نەكردن.
۳ ـــ لەبەركردنی ستیانی نەگونجاو یان شێوازی هەڵە لە كاتی لەبەركردنی.
٤ ـــ دانیشتن بۆ ماوەیەكی زۆر لە كاتی دەوام یان بە دیار كۆمپیوتەر و مۆبایڵ و تەلەفزیۆنەوە ڕۆژانە و چەمانەوەی پشت بۆ ماوەی چەند كاتژمێرێك لە سەریەك، ئەمەش ئەبێتە هۆی پوكانەوە و بێهێزی ماسوولكەكانی پشت.
٥ ـــ قەڵەوی و زۆری كێشی هەموو جەستە.
٦ ـــ چوونە تەمەنەوە دوای 30 ساڵ ئەم دیاردەیە زۆر زیاترە.

شێوازی چارەسەركردنی :
۱ ــــ ڕێجیم كردن و دابەزاندنی كێش.
۲ ـــ وەرزش كردن و زیاد كردنی جووڵە: لە داهاتوودا باشترین جۆرەكانی وەرزش بۆ نەهێشتنی چەوری پشت و لاكەلەك بڵاودەكرێتەوە.
۳ ـــ وازهێنان و دووركەوتنەوە یان كەم كردنەوەی هۆكارەكانی و هەڵسوكەوتە هەڵەكان.
٤ ـــ توانەوەی چەوری پشت و توندكردنەوەی بە ڕێگە تازەكانی تەكنەلۆژیا بێ نەشتەرگەری وەك جیهازی ڤیلاشەیپ و ڤەیزەر و بۆدی كەنتورێن و هتد.
٥ ـــ بەكارهێنانی كرێم و دەرزی توانەوەی چەوری لە ژێر سەرپەرشتی پزیشكی پسپۆڕ.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان