ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

کوردستان

پەی: پەڕلەمان یەكەم یاسای بە پێشێلكارییەوە پەسەند كرد


خەڵك-ئارام سەردار
ئینستتیوتی پەی بۆ پەروەردە و گەشەپێدان رەخنە لە دانیشتنی ژمارە ٥ی پەڕلەمانی كوردستان دەگرێت، كە تێیدا ( پێشنیازی یاسای كاراكردنەوەی دامەزراوەی سەرۆكایەتیی هەرێمی كوردستان- عیراق و هەمواری شێوازی هەڵبژاردنی سەرۆك تا پەسندكردنی دەستوور) پەسەندكرا و ڕایدەگەیەنێت، پەڕلەمان یەكەم یاسای بە پێشێلكارییەوە پەسەند كرد.

لە ڕاگەیەنراوێكدا ئینستتیوتی پەی بۆ پەروەردە و گەشەپێدان، كە وێنەیەكی بۆ (خەڵك) ناردوە تێیدا هاتووە، دوای (183) ڕۆژ لەسوێندخواردنی ئەندامان و (220) ڕۆژ لە هەڵبژاردنی خولی پێنجەمی پەڕلەمانی كوردستان و واژۆ كردنی چەندین ڕێككەوتنامەی سیاسی لە نێوان (پارتی، گۆران، یەكێتی) ڕۆژی 8ی ئایار پەڕلەمان دانیشتی ژمارە (5)ی ئەنجامدا، كە ئەوەش یەكەم كاری بوو لە بواری یاسادانان، وێرای ئەوەی دەیان سەرنجی سیاسی و یاسایی لەسەر دانیشتنەكە درووست بووە، وەك ڕاگەیەندرا دەبوو ئەو دانیشتنە لە ڕۆژی (10/4/2019) ئەنجام بدرایە، بەڵام بەهۆی ڕازینەبوونی (پارتی و گۆڕان) بە داوای (یەكێتی) بە زیادكردنی جێگرێك بۆ سەرۆكی هەرێم دانیشتنەكە دواخرا، بەڵام سەرۆكایەتی پەڕلەمان لە ماڵپەری فەرمی پەڕلەمان، بەناوی پێدانی كاتی زیاتر بە لیژنەی یاسایی دانیشتنەكەیان دواخست، تا ڕۆژی (5/5/2019) ڕێككەوتنی (پارتی و یەكێتی) لەسەر شێوازی دابەشكردنی پۆستەكان واژۆكرا، ئەوكاتەش دانیشتنی پەڕلەمان سازكرا.

ڕاشیدەگەیەنن، دانیشتنەكەدا بە ئامادەبوونی (110) پەڕلەمانتار سازكرا، بۆ پەسەندكردنی ( پێشنیازی یاسای كاراكردنەوەی دامەزراوەی سەرۆكایەتیی هەرێمی كوردستان- عیراق و هەمواری شێوازی هەڵبژاردنی سەرۆك تا پەسندكردنی دەستوور) بوو، یاساكە لە هەشت ماددە و هۆیەكانی دەرچوواندنی پێكهاتووە، پەسەندكردنی كۆی یاساكە بەدەنگی (89) بەڵێ لەبەرامبەر (12) نەخێردا بوو، ئەمە جگە لە فراكسیۆنی نەوەی نوێ، كە پێش كۆتایی، دانیشتنەكەیان بایكۆت كرد.

سەبارەت بە پێشێلكارییەكانی پەیرەوی ناوخۆ لە دانیشتنەكەدا ڕایانگەیاندوە، دەبوو ڕاپۆرتی لیژنەی یاسایی لەبەردەستی سەرجەم ئەندامان بێت، بەڵام تەنها لای لیژنەی یاسایی و سەرۆكایەتی هەبوو، هەروەها خوێندنەوەی دووەمی یاساكە لە دانیشتنی ژمارە (4) لە ڕۆژی (03/04/2019) ئەنجام درا واتە دەبوو دانیشتنی ژمارە (5) لە (4تا10/4/2019) ئەنجام بدرێت، بەڵام دانیشتنەكە (34) ڕۆژ دواتر ئەنجام درا، ئەمەش پێشێلی پەیڕەوی ناوخۆیە و دەستەی سەرۆكایەتی و لێژنەی یاسایی، تەنها ئەو پێشنیازەیان خستە بەرنامەی كار، كە لە (28/3/2019) بە ئیمزای (68) ئەندام پەرلەمان پێشكەش كرابوو، لە كاتێكدا پێشنیازەكانی تر لە (26/3/2019) پێشكەش كرابوون، نەخرانە بەرنامەی كار، چەندین ئەندامی پەڕلەمانیش، لە خاڵی پەیرەویدا ناڕەزایەتیان دەربڕی لەسەر دانەنانی پێشنیازەكانیان لە ڕاپۆرتی لیژنەی یاساییدا، بەڵام وەڵامەكان لەلایەن سەرۆكی پەڕلەمان و سەرۆكی لیژنەی یاساییەوە نا پەیڕەوی بوو، لیژنەی یاسایی بێ ئەزموونی و نەشارەزایی بە كارەكانیانەوە دیار بوو هەر لە نووسینەوەی ڕاپۆرتەوە تا داڕشتنەوەی پێشنیازی یاساكە و ڕاجیاوازەكان و پڕۆسەی بەڕێوەچوونی دانیشتنەكە.

سەبارت بە سەرنجە سیاسی و یاساییەكان سەر دانیشتنەكە هاتووە، “بەپێی یاساكە سەرۆكی هەرێم لە دەنگدانێكی ئاشكراو و بە دەنگی زۆرینەی ڕەهای ئەندامانی پەرلەمان، هەڵدەبژێردرێت، ئەمەش پێچەوانەی بنەما سەرەكیەكانی هەڵبژاردنی پاك و بێگەردە، كە جەخت لەسەر دەنگدانی نهێنی دەكاتەوە، هەروەها بەهۆی پێگەی سەرۆكی هەرێم لە سیستەمی سیاسی هەرێمی كوردستان بەو پێیەی سەرۆكی باڵای دەسەڵاتی جێبەجێكردنە، پێویست بوو ڕێژەیەكی دەنگی زیاتر دیاری بكرایە لە پێشنیازەكە، بۆ نمونە ڕێژەی دوو لەسەر سێی ژمارەی ئەندامان، ئەگەر لە خولی یەكەم هیچ كاندیدێك نەیتوانی ئەو ڕێژەیە بە دەست بهێنێ ئەوا لە خولی دووەم پەنا بۆ زۆرینەی ڕەها ببردرێت بۆ یەكلایكردنەوەی ئەو پۆستە، جگە لەوەش لە خاڵی (3)ی ماددە شازدەهەمی یاسای سەرۆكایەتی سەبارەت بە وەرگرتنەوەی متمانە لە سەرۆكی هەرێم هاتووە ” بەلای كەمەوە (3/4)ی ئەندامانی پەرلەمانی كوردستان- عیراق، لە دەنگدانێكی نهێنیدا، لە متمانەی بخەن”، باشە چۆن دەكرێت متمانە بە زۆرینەی ئەندامان وەربگرێت، كەچی وەرگرتنەوەی متمانە بە ڕێژەی (3/4) بێت، ئەوە ناكۆكە لەگەڵا بنەمای شێوە هاوتاكانی یاسایی.

ئاشكراشی كردووە، ماوەی (3) ڕۆژ دانراوە بۆ خۆپالاوتن و پێشكەشكردنی سیڤی، ئەو ماوەیەش زۆر كەمە و دەرفەتی یەكسان لەبەردەم هەموو ئەو كەسانەدا نارەخسێنێت، كە خوازیارن داوا پێشكەش بكەن، ئەمە لەكاتێكدا لە عیراق (30) ڕۆژە، لەهەمان كاتدا یاساكە بەناو پەڕلەمانیە، كەچی هیچ كام لە دەسەڵاتەكانی سەرۆك دەستكاری نەكراوە و كەم نەكراوەتەوە هەمان دەسەڵاتی سەرۆكە كە لەناو خەڵك هەڵدەبژێردرێت، كەچی سەرۆك لەبەرامبەر پەڕلەماندا بەرپرس نیە، دەبوایە یاساكە ناوی (هەمواری یاسای ژمارە (1)ی ساڵی 2005ی یاسای سەرۆكایەتی هەرێم) بێت، بەڵام ناوێكی تری بۆ دانراوە و ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت، كە یاساكە لە ناوەرۆكدا نەبووە بە پەڕلەمانی، هاوكات مەرجی بڕوانامە دانەنراوە بۆ ئەو كەسەی خوازیارە داواكاری بۆ ئەم پۆستە پێشكەش بكات، لەكاتێكدا لە بەغدا مەرجی بوونی بڕوانامەی بەكالۆریۆس دانراوە.

کوردستان

هەرێم: قەدەغەی هاتوچۆی تەواوەتی بۆ ماوەی 6 ڕۆژ ڕاگەیەنرا


خەڵك – بەشی هەواڵ

وەزارەتی ناوخۆی حكومەتی هەرێمی كوردستان لە بارەی قەدەغەی هاتوچۆوە ڕاگەیەنراوێكی دەركرد و بڕیاری قەدەغەی هاتوچۆی درێژكردەوە.

دەركردنی ئەو بڕیارەی وەزارەتی ناوخۆ دوای ئەوە دێت، ئەمڕۆ لە پارێزگای سلێمانی 102 كەس تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بوون.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

وەزیری تەندروستی: قەدەغەی نوێی هاتوچۆ ڕادەگەیەنرێت


خەڵك – بەشی هەواڵ

وەزیری تەندروستی هەرێم ڕایدەگەیەنێت:”ڕێكاری نوێ دژی كۆرۆنا دەگرنەبەر و بەپێویستی دەزانین لەپێناو بەرژەوەندی هاووڵاتیان قەدەغەی هاتووچۆ ڕایگەیەنرێت.

د. سامان بەرزنجی، وەزیری تەندروستی هەرێمی كوردستان بە (ڕووداو)ی ڕاگەیاند:”لەگەڵ وەزیری ناوخۆی هەرێمی كوردستان و پارێزگارەكان لەسەر هێڵن و قەدەغەی نوێی هاتوچۆ ڕادەگەیەنرێت”.

وەزیری تەندروستی هەرێم وتیشی:”ڕەنگە هەر ئەمشەو یان سبەی وەزارەتی ناوخۆ بڕیاری نوێ ڕابگەیەنێت و شێوازی قەدەغەكەش بەشێوەیەك دەبێت كە سەرەتا ماوەیەك بە هاووڵاتیان دەدرێت بۆ ئەوەی پێداویستییەكانی خۆیان دابین بكەن”.

د. سامان بەرزنجی ئاماژە بەوەش دەدات، بەپێویستی دەزانین لەپێناو تەندروستیی هاووڵاتیان ڕێكاری نوێ و توند بگرینەبەر، چونكە تووشبووی كۆرۆنا ڕۆژ بە ڕۆژ لە زیادبووندایە.

لەبارەی دەوامی فەرمانگەكانیش دەڵێت، ترسناكی لەسەر قەرەباڵغی نێو فەرمانگەكان هەیە و بەپێویستی دەزانین ماوەیەك دەوامی فەرمانگەكان ڕابگیرێت، هەروەها ئێمە داوامان كردووە ڕێكاری پێویست بۆ شارۆچكەی پێنجوێن بیگرێتەبەر، چونكە تووشبوویەكی زۆر تۆماركراوە.

لەبارەی قەدەغەی هاتوچۆ ئاماژە بەوەش دەدات، قەدەغەی هاتوچۆ لەپێناو ڕاگرتن و بڵاونەبوونەوەی ئەو ڤایرۆسەیە، دواتر وردەكارییەكان لە ڕاگەیەنراوێكدا ڕادەگەیەنرێت.

ئەمەش لە كاتێكدایە، ئێوارەی ئەمڕۆ وەزارەتی تەندروستی هەرێم 101 تووشبووی نوێی ڤایرۆسی كۆرۆنای لە سنووری پارێزگای سلێمانی و هەڵەبجە و ئیدارەی گەرمیان ڕاگەیاند.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

تەندروستی هەرێم ئاماری 24 كاتژمێری ڕابردووی ڤایرۆسی كۆرۆنای بڵاوكردەوە


خەڵك – بەشی هەواڵ

وەزارەتی تەندروستی هەرێم لە ڕاگەیەنراوێكدا ڕایگەیاند: لەماوەی ٢٤ كاتژمێری ڕابردوودا (١٧١٨) پشكنین ئەنجام دراوە لەسەر ئاستی هەرێمی كوردستان (٩٣٩) هەولێر، (٤٧٤) سلێمانی، (٣٠٥) دهۆك. دەرەنجام (١٠٤) تووشبووی نوێ تۆمار كرا.

تەندروستی هەرێم ڕوونیشیكردووەتەوە: كۆی گشتی تووشبووان بە ڤایرۆسی كۆرۆنای نوێ COVID-19 لە هەرێمی كوردستان (٧١٠) تووشبوو، لەنێویاندا (٧) مردن هەیە و (٤٢٠) نەخۆش چاكبووەتەوە و ئێستا (٢٨٣) نەخۆش لەژێر چاودێری پزیشكی دان.

تەندروستی هەرێم ئەوەشیخستووەتەڕوو: كۆی گشتی ئەو پشكنینانەی كە ئەنجام دراوە لە سەرەتای سەرهەڵدانی ڤایرۆسی كۆرۆنا (٧٦٤٧٨) پشكنین بووە.

 

دەقی ڕاگەیەنراوەكە:

ڕاگەیاندراوی وەزارەتی تەندروستی
ژمارە (٩٧)
سەبارەت بە نەخۆشی ڤایرۆسی كۆڕۆنای نوێ COVID-19 لە هەرێمی كوردستان، ڕێكارەكان بەردەوامن بەم شێوەیە:

1. كەرەنتین
تاوەكو ئەوڕۆ (١٢١١٥) هاووڵاتی “ئەوانەی كە لە دەرەوەی ووڵات گەڕانەتەوە وە ئەوانەی كە بەركەوتەی نەخۆشە چەسپێنراوەكان” كەڕەنتین كراون، لەئێستادا تەنها (٨٠١) هاووڵاتی لە (٣٣) شوێنی جیاوازی كەرەنتین ماونەتەوە؛ (١٦٣) لە هەولێر، (٣٦) لە سلێمانی، (٦٠٢) لە دهۆك. وە (١١٣١٤) هاووڵاتی لە كەرەنتین دەرچوونە و گەڕانەوەتە ناو خانەوادەكانیان دوای تەواو كردنی ماوەی ١٤ رۆژ وە ئەنجامدانی پشكنینی تاقیگەیی بۆیان وپشتراستكردنەوەی ئەوەی كە هەڵگری ئەو نەخۆشیە نین، لەگەڵ كەڕەنتین كردنی ژمارەیەكی تری هاووڵاتییان لە ٢٤ كاتژمێری ڕابردوودا كە كۆی گشتی (٢٠) هاووڵاتی بوو.

2. پشكنین
لەماوەی ٢٤ كاتژمێری ڕابردوودا؛ (١٧١٨) پشكنین ئەنجام دراوە لەسەر ئاستی هەرێمی كوردستان؛ (٩٣٩) هەولێر، (٤٧٤) سلێمانی، (٣٠٥) دهۆك. دەرەنجام (١٠٤) تووشبووی نوێ تۆمار كرا بەم شێوەیەی خوارەوە:
پارێزگای سلێمانی (١٠٢) پۆزەتیڤ: پیاو و ئافرەت و كچ و كوڕی گەنجن بە ھەموو تەمەنەكانەوە، شەش تووشبوو بەركەوتووی تووشبووانی پێشوون و دوو تووشبوو پێشینەی گەشتیان ھەیە و ٩٣ تووشبوو نیشانەی نەخۆشیەكەیان ھەبووە و پشكنینیان بۆكراوە و پۆزەتیڤ دەرچووە، پیاوێك گیانی لەدەستدا كە تەمەنی 70 ساڵ بوو دانیشتووی قەزای چەمچەماڵە هەڵگری نەخۆشی دیكەی كوشندە بوو، (٥١) لەوان دانیشتووی قەزای پێنجوین، (٤٢) دانیشتووی ناو شاری سلێمانی،(٣) دانیشتووی وارماوە، (١) دانیشتووی قەزای كەلار، (١) دانێشتووی قەزای كفری، (١) دانیشتووی قەزای خانەقین، (١) دانیشتووی پارێزگای ھەڵەبجە، (١) دنیشتووی شاری بغداد
پارێزگای دهۆك (٢) پۆزەتیڤ: پیاوێكی تەمەن ٥٣ ساڵ دانیشتووی ناو شاری دھۆكە و نیشانەی نەخۆشیەكەی ھەبووە و پشكنینی بۆ كراوە و پۆزەتیڤ دەرچووە و مناڵێكی تەمەن ١١ ساڵ، كچی نەخۆشێكی پێشووە و دانێشتووی قەزای سێمێلە سەر بە پارێزگای دھۆك.
(كۆی گشتی ئەو پشكنینانەی كە ئەنجام دراوە لە سەرەتای سەرهەڵدانی ڤایرۆسی كۆڕۆنا (٧٦٤٧٨) پشكنین بووە)

3. ئاماری گشتی
كۆی گشتی تووشبووان بە ڤایرۆسی كۆڕۆنای نوێ COVID-19 لە هەرێمی كوردستان (٧١٠) تووشبوو، لەنێویاندا (٧) مردن هەیە و (٤٢٠) نەخۆش چاكبووەتەوە، وە ئێستا (٢٨٣) نەخۆش لەژێر چاودێری پزیشكی دان.

وێڕای دەستخۆشی بۆ پزیشكان و كارمەندانی تەندروستی و هەموو تیمەكانی پزیشكی كە لە ئەركدان، جارێكی داوا دەكەین هاووڵاتیان پابەندبن بە ڕێنماییەكانی تەندروستی و دوركەوتنەوە لە شوێنی قەڵەبالغ و دانانی ماسك و دەستكێش، وە لەكاتی پێویستدا پەیوەندی بكەن بە هێڵی گەرمی ژمارە (١٢٢).

وەزارەتی تەندروستی
حكومەتی هەرێمی كوردستان
٣١ی ئایاری ٢٠٢٠

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان