ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

چاوپێکەوتن

خانمە كاندیدێكی كورد بۆ هەڵبژاردنی شارەوانییەكانی نەرویج بۆ (خەڵك) دەدوێت

خەڵك – بەشی هەواڵ

خانمێكی كورد، كە دانیشتووی وڵاتی نەرویجە، لە سەر داوای پارتێكی ئەو وڵاتە كاندیدە بۆ هەڵبژاردنی شارەوانی “شاری فریدركستاد”.

ڤیان حەمەلاو، خانمە كوردێكی شاری سلیمانییە، لە ساڵی 2002 چۆتە دەرەوەی وڵات و لە نەرویج نیشتەجێ‌ بووە، لە ئێستادا ئەم خانمە لەسەر داوای پارتی چەپی سۆسیالیستی دیموكرات خوازەكانی نەرویج، كاندیدی ژمارە 7 ە، بۆ هەڵبژاردنی شارەوانییەكان و وەك نوێنەری شاری فریدركستاد دەست نیشان كراوە.

 

لە گفتوگۆیەكدا لەگەڵ (تۆڕی میدیایی خەڵك)، ڤیان ئەحمەد سەید حەمەلاو تیشكی خستە سەر ژیانی و وتی: ناوم ڤیان ئەحمەد سەید حەمەلاوە بە ڤیان حەمەلاو ناسراوم، لە ساڵی 1976 لە دایك بووم، خاوەن بڕوانامەی دبلۆمم بەر لە هاتنم بۆ نەرویج سەرقاڵی كاری مامۆستایی بووم، لە ساڵی 2002 هەرێمی كوردستانم بەرەو وڵاتی نەرویج بەجێ هێشتووە، بە گەیشتنم بە دەرەوەی وڵات، بڕوانامەی شارەزایی و پەروەردەیی و كاركردنم لەگەڵ منداڵ و لاوان بەدەست هێناوە.

سەبارەت بە خۆگونجاندن لەگەڵ كەلتور و داب و زمانێكی دیكە، ڤیان دەڵێت”كا تێك هاتمە وڵاتی نەرویج هیچ شارەزاییەكم لە زمان و فەرهەنگی نەرویجی و نرخی مرۆڤایەتی نەبوو، بەڵام بەشێوەیەكی خێرا هەموو شتێك پێچەوانە بووە وە،هەماهەنگی لە نێوان كەلتوری كورد و نەرویجی وای لە من كرد، بە زوویی شارەزایی زمان پەیدا بكەم و لە بواری سیاسی كاربكەم، بۆ لە سیاسەتیشدا، چونكە من لە خانەوادەیەكی خەباتگێڕ لە دایك بووم هەڵبەت دەبێت ئەم هۆكارەش كاریگەری هەبووبێت كە وا لە وڵاتێكی ئەوروپایی تێكەڵ بە كاری سیاسی بوومەتەوە”.

ڤیان حەمەلاو، لەسەر داوای پارتی چەپی سۆسیالیستی دیموكرات خوازەكانی نەرویج، ئێستا كاندیدی ژمارە 7 ە، بۆ هەڵبژاردنی شارەوانییەكان وەك نوێنەری شاری فریدركستاد، ئەو دەڵێت لێرە كاری حزبی بەراورد بە هەرێمی كوردستان جیاوازە، هەموو هەوڵێك بۆ خزمەتكردنە، ئەوەش كە تێكەڵ بە كاری سیاسی و حزبی دەبێت پێویستی بە خۆ لێڕابینینە چونكە لێرە خزمەتكردن ڕۆڵ دەبینێت.

بە پێی وتەكانی ڤیان، لە نەرویج، كوردەكان هۆگرییان بۆ پارتی كرێكاران هەیە، بەڵام ڤیان پێچەوانەی خواستی بەشێك لە ڕەوەندی كوردی دەڵێت، پارتی چەپی سۆسیالیستی دیموكرات خوازەكانی نەرویج، یەكێك لە پارتە هاوخەم و دڵسۆزەكانی قەزییەی كوردییە، بە وتەی ڤیان، لە سەردەمی پەلاماردانی داعش بۆ باشوور و ڕۆژئاوا و دواتریش لە میانی پەلاماردانی توركیا بۆ عەفرین و ناوچەكانی ڕۆژئاوا، كاتێك وەك كوردێك ئەم باسەم لا وروژاندوون، بە هەوڵی ئێمە و بەشێكی زۆر لە ئەندامانی پارت، نوێنەری پارتی چەپی سۆسیالیست، لە پارلەمان داكۆكی سەختی لە قەزییەی كوردی كردووە، تەنانەت لە زۆر بابەتی دیكەی پەیوەست بە دۆخی كورد لە پارچەكانی دیكەی كوردستان قسەمان هەبووە لەگەڵ بەرپرسان و كاربەرێكەرانی نەرویجی گەنگەشەی بارودۆخەكانمان كردووە، پارتی چەپی سۆسیالیستی نەرویجیش لەگەڵ ئەوەیە كە كورد خاوەن كیانی خۆی بێت.

ڤیان لە ئێستادا، كاری ڕۆژانەی لە باخچەی ساوایانە، ئەو دەڵێت: بە لەبەرچاوگرتنی شارەزایم لە بواری پەروەردەیی، تا كاری باشتر بكەم بۆ یارمەتیدانی منداڵ و گەنج بۆ ئەوەی لە كەشێكی ئارام و ئابوریەكی جێگر و تەندروستیەكی باشتردا گەورە ببن، خزمەت دەكەم، تێكەڵی و هەماهەنگیشم لەگەڵ هاوڵاتیانی نەرویجی و نەتەوەكانی دیكە زۆر باشە، هەوڵ و ماندوو بوون و خەمخۆریم بۆ كارەكەم ئەوەی لێ‌ دەخوێنمەوە كە جێی متمانەی هاوڵاتیانی نەرویجی و غەیرە نەرویجییەكانی شارەكەم بم تا لە هەڵبژاردنی شارەوانییەكاندا سەركەوتوو بم و لە نێوان وڵاتی دایك و وڵاتی نیشتەجێمدا ببمە هۆیەك بۆ لێك نزیكبوونەوەی زیاتری كەلتور و خەم و كۆژانەكانمان و پردی پەیوەندی نێوان كورد و نەرویج بم، دیموكراتی بۆ هەمووان گرنگە، من هیواخوازم لە ڕێگای پارتی چەپی سۆسیالیستی نەرویج باشتر بتوانین بە ناوی مرۆڤایەتیەوا پەیوەندی لەگەڵ یەكتر بكەین.

سەبارەت بە دەسپێكردنی هەڵمەتی بانگەشەی هەڵبژاردن و ڕێوشوێنەكانی بانگەشە كردن، ئەو خانمە كوردە دەڵێت: بانگەشەی هەڵبژاردن بە پێی یاسا ڕێكخراوە و ناتوانیت لە بەند و مەرجە یاساییەكان لابدەیت، وەك خانمێكیش كە خۆم كاندید كردووە لەوە ناترسم نازناوێكی خراپ یان تۆمەتێك یان كارێكی نەشیاوم بەرامبەر بكرێت ئێرە زۆر پێچەوانەی هەرێمی كوردستانە بە داخەوە دەیڵێم دەبینین لای خۆمان چی ناوەناتۆرە و بانگەشەی خراپ شوێن كەسەكان دەخرێت، كە پشت بەخوا ئێمەش دەبێت ببینە دەوڵەت و بەو دۆخە بگەین كە لە نەرویج دەگوزەرێت، لێرە كاندیدەكان پێشوەختە دەبێت خول ببینن، تا كۆتایی هەڵمەتی بانگەشە كاندید دەبێت سێ‌ خول ببینێت، ناتوانیت بۆ هەموو جێگەیەك و هەموو شوێنێك بچیت و بێ‌ ئاگاداركردنەوە بانگەشە بكەیت، ماوەیەكە هەڵمەتەكان دەستیان پێكردووە و لە ڕێگەی دانانی مەوعید سەردانی شوێن و جێگەكان دەكەین و ئامانج و بەرنامەمان بۆ خەڵك ڕوون دەكەینەوە، ئەولەویەتیش بۆ ڕێز گرتنە لە بەرامبەر و ڕەچاوكردنی مافی ئەوی دییە، چونكە ئێستا 9 پارت لە نەرویج، بە پارتی ئاینی و نەتەوەیی و چەپ و ڕاست ڕەو لە كێبڕكێداین بۆ بردنەوە.

كاندیدە كوردەكەی هەڵبژاردنی شارەوانییەكانی نەرویج، پێی وایە، پارتی چەپی سۆسیالیست، یەكێك لەو پارتانەیە كە داوای ئەوەی لە بەرپرسانی وڵاتی نەرویج كردووە كە هەر كەسێك بە كورد و غەیرە كورد كاتێك پەنا بۆ نەرویج دەهێنێت دەبێت پەنا بدرێت و وەك مرۆڤێك مافی هەبێت.

بڕیارە 19-9-2019 هاوڵاتیانی نەرویجی بچنە سەر سندوقەكانی دەنگدان و نوێنەری خۆیان بۆ شارەوانییەكان دیاری بكەن.
نەرویج یەكێكە لە وڵاتە ئەوروپییە سكاندیناڤییەكان، سنووری ھەیە لەگەڵ ھەریەك لە سوید، فینلاند، ڕووسیا، سنووری دەریایی لەگەڵ ھەریەك لە وڵاتانی دانمارك و بریتانیادا ھەیە.

نەرویج بە باشترین وڵات دادەنرێ لە ڕووی بژێوی ژیان.

ئەمانەی خوارەوە گەورەترین شارەكانی نەرویجن بە پێی سەرژمێری ساڵی 2014
ئۆسلۆ (نزیكەی 634000 كەس)
بێرگێن (نزیكەی 272000 كەس)
ترۆندهەیم (182000 كەس)
ستاڤانگێر (نزیكەی 130000 كەس)
كریستیانساند (نزیكەی 86000 كەس)
فریدریكستاد (نزیكەی 78000كەس)
ترۆمسۆ (نزیكەی 72000 كەس)
ساندنێس (نزیكەی 72000 كەس)
دراممێن (نزیكەی 66000 كەس)
سارپسبۆرگ (نزیكەی 54000 كەس)

چاوپێکەوتن

عادل عوسمان: وڵاتانی داگیرکەر سنوورەکانیان بۆ لێدان لەتێکۆشانی گەلی کورد سڕیوەتەوە

خەڵک – نزار جەزا

ئەندامێکی دەستەى بەڕێوەبەریی بەرەی دیموکراسیی گەل لەگفتوگۆیەکیدا لەگەڵ (خەڵک) باسی لەیەکگرتوویی گەل و یەکێتیی هێزە سیاسییە کوردییەکانی کرد، کە چەندێک گرنگە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی داگیرکەران، چونکە داگیرکەران سنوورەکانیان بۆ لێدان لەتێکۆشانی گەلی کورد سڕیوەتەوە، هاوکات بەگرنگیزانی هێزە سیاسییەکانی باشووری کوردستانیش بەرگری لەیەکێتیی نەتەوەیی کورد بکەن و نەبنە مۆرەى شاراوەی دەستی داگیرکەران.

 

عادل عوسمان ئەندامی دەستەى بەڕێوەبەریی بەرەی دیموکراسیی گەل بە(خەڵک)ی ڕاگەیاند، دۆخی باشووری کوردستان دۆخێکی تایبەتە و دابڕاو نییە لەپەیوەندییە گشتییەکەی گەلی کورد، کە لە هەر چوار پارچەدا دابەشکراوە بەسەر چوار دەوڵەتدا، کە شیکردنەوەى لەسەر ناکرێت، لەبەرئەوەی تێکۆشانی گەلی کورد سنوورەکانی تێپەڕاندووە و داگیرکەرانیش سنوورەکانیان سڕیوەتەوە.

   داگیرکەرانی کورد یەکێتییەکیان لەنێوان خۆیاندا دروستکردووە و سنوورەکانیان بۆ لێدان لە تێکۆشانی گەلی کورد سڕیوەتەوە

زیاتر ڕوونیکردەوە، دەبینرێت تورکیا بەئاسانی دێتە سنووری باشووری کوردستان و ڕۆژئاوای کوردستان، سەبارەت بە ڕۆژهەڵاتی کوردستانیش بەهۆی کۆماری ئیسلامی ئێرانەوە تورکیا ناتوانێت ئەگەرنا بۆ ئەوێش دەچوو، بەڵام لەڕێگەی کۆماری ئیسلامی ئیرانەوە کوشتن و سەرکوتکردنی کورد لەڕۆژهەڵاتی کوردستان بەڕێوەدەچێت، بۆیە داگیرکەرانی کورد یەکێتییەکیان لەنێوان خۆیاندا دروستکردووە و سنوورەکانیان بۆ لێدان لە تێکۆشانی گەلی کورد سڕیوەتەوە.

 

وتیشی: گەلی کوردیش دابەشبووە بەسەر دوو هێڵدا، هێڵێکیان دەستەمۆی داگیرکەرانە، کە بەپێی سنوورە تەقلیدییەکانی کۆن کە داگیرکەران لەکوێ ویستیان بەکاریدەهێنن و پارچەبوون لەناو ماڵی کورددا دروستدەکەن. هێڵەکەی دیکەش مەیلە بەلای تێکۆشانی دیموکراتیک و ئازاد، کە پەکەکە ڕابەرایەتی دەکات و سنوورەکانی سڕیوەتەوە و لەهەرکوێیەکدا پێویست بکات، بۆ هاوکاری و تێکۆشان و شەڕ لەدژی داگیرکەری و بەرگری لەگەل بەشداری دەکات.

   بونی هێزە شۆڕشگێڕییەکان بە هۆکاری دەستدرێژییەکانی داگیرکەران دەزانرێت، لەکاتێکدا داگیرکەران جیاوازی لەنێوان حزبەکان و هەر شوێنێکی کوردستاندا ناکەن.

زیاتر ڕوونیکردەوە، هێزەکانی باشووری کوردستان ستاتۆیەکیان بەناوی حکومەتى هەرێمەوە دروستکردووە، بەپێی ئەو پێوانانە دەڕۆنە پێشەوە، کە “لە هەرکوێدا لەبەرژوەندیدابوو ئاوا بکات و لەکوێ لەبەرژەوەندی نەبوو لێبدات”، بۆیە سنوورەکانیان وا لێکردووە، بەبەهانەى ئەوەی پەکەکە لەباشووری کوردستان هەیە بۆیە تورکیا وا دەستی واڵا بووە، و بەهۆی ئەوەی پژاک و حزبەکی دیموکرات و کۆمەڵە هەیە ئێران دەستی واڵا بووە، واتە بونی هێزە شۆڕشگێڕییەکانی گەلی کورد بە هۆکاری ئەم دەسترێژییانە دەزانن، لەکاتێکدا ئەو دەوڵەتە داگیرکەرانە بۆ نەمانی گەلی کورد هەوڵدەدەن و جیاوازی لەنێوان حزبەکان و هەر شوێنێکی کوردستاندا ناکەن.

 

ئەوەشی ڕوونکردەوە، وڵاتانی داگیرکەر هاوکاری ئەو هێزانەش دەکەن، کە بەشداردەبن لەقڕکردن و لەناوبردنی ئەو هێزانەى نەخشەکانی دوژمن تێکدەشکێنن و خەبات دەکەن، بەڵام لەئەزموونەکانی ساڵانی پێشوودا ئەوە سەلماوە کە سیخوڕ و خائینەکان چییان بەسەرهاتووە و داگیرکەران هەموو کوردی بەیەکچاو سەیرکردووە و سزادراون.

   ئەوەی لەکوردستان دەگوزەرێت شەڕێکی ئاشکرا و شەڕێکی شاراوەیە

ناوبراو ئاماژەى بەئەوەشدا، یەکگرتویی گەل یەکێتیی هێزە سیاسییەکانە، واتە ئەگەر یەکگرتویی گەل توانی ئەوە بسەپێنێ بەسەر هێزە هێزە سیاسییەکاندا، ئەوا دەتوانرێت ئالوگۆڕ لەڕەوشی هێرشکانی داگیرکەر ڕووبدات، بۆیە ئەوەی داگیرکەر بەشوێنیەوەیەتی پارچەکردنی ناو گەلە و پارچەکردنی هێزە سیاسییەکانی ناویەتی، بۆئەوەی نەتوانن ئەو یەکێتییە دروستبکەن، کە دڵخوازی تێکۆشانی گەلی کوردە بۆ ئازادی، بۆیە ئەوەی لەکوردستان دەگوزەرێت شەڕێکی ئاشکرا و شەڕێکی شاراوەیە.

   پێویستە هێزە سیاسییەکانی باشووری کوردستان نەبنە مۆرەى شاراوەی دەستی داگیرکەران

لەبارەى ئەو دوو جۆرە شەڕەوە زیاتر دووا و وتی: شەڕە ئاشکراکە دیارە داگیرکەر بەچەک و تەقەمەنی و تەکنەلۆژیا و سەربازەکانیەوە هێرش دەکات، بەڵام  شەڕە شاراوەکە کارەساتە، چونکە لەڕێگەی سیخوڕییەوە ئەنجامدەدرێت و هیچ هێزێکیش خۆی ناکات بەبەرپرسیار، بۆ لێپرسینەوە لەو کارە سیخوڕییانە، ئەمە خەتەرییەکەی دروستکردووە و یەکێتی نەتەوەیی کورد پەکدەخات، بۆیە گرنگە ئەو شەڕە بەشارەوەیی نەکرێت و هێزە سیاسییەکانی باشووری کوردستانیش بەرگری لەیەکێتی نەتەوەیی کورد بکەن و نەبنە مۆرەى شاراوەی دەستی داگیرکەران.

 

ئەوەشی خستەڕوو، گەلی کورد خۆی یەکگرتویی گەلی پێکهێناوە بۆنمونە کوردانی هەر پارچەیەکی کوردستان دەبینرێت لەپارچەیەکی دیکە شەهید دەبێت، بۆیە پێویستە یەکێتیی هێزە سیاسییەکانیش لەسەر ئەم بنچینەیە پێکبێت و بگاتە ئاستێکی باڵا.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

عەبدولستار مەجید: دۆخی كشتوكاڵ لە قۆناغێكی خراپدایە

خەڵك – بەشی هەواڵ
عەبدولستار مەجیدر سەرۆكی لیژنەی كشتوكاڵ لە پەرلەمانی كوردستان پێیوایە كە كشتوكاڵ لە دۆخێكی خراپدایە و رەخنەش لە حكومەت دەگرێت كە وەزیرەكانی دەستكراوە نەكردووە، عەبدولستار مەجید باس لەوەش دەكات كە ئەو كاتەی وەزیری كشتوكاڵ بوو، بە هۆی قەدەغەكردنی چەند بەرهەمێكی توركیا، سەرۆك و سەرۆك وەزیرانی توركیای ناچاركرد كە پەیوەندی بە نێچیرڤان بارزانی سەرۆكی ئەوكاتی حكومەتەوە بكەن.

عەبدولستار مەجید سه‌رۆكی لیژنه‌ی كشتوكاڵ و وەزیری پێشووی كشتوكاڵ سه‌باره‌ت به‌ دۆخی كشتوكاڵ له‌هه‌رێمی كوردستان وتی” بێگومان دۆخی كشتوكاڵ به‌ قۆناغێكی خراپدا تێده‌په‌ڕێت پێشم وایه‌ زیاتر بۆ تێڕوانیین و عه‌قڵیه‌تی حكومڕانی هه‌رێمی كوردستان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ كه‌ له‌ناخه‌وه‌ قه‌ناعه‌تیان به‌وه‌ نییه‌ سێكته‌ری كشتوكاڵ سێكته‌ری یه‌كه‌م بێت بۆ دروستكردنی ئابورییه‌كی به‌هێز و ژێرخانی ئابورییه‌كی به‌هێز چونكه‌ ئێمه‌ وڵاتێكی كشتوكاڵیین ، هه‌ر وڵاتێكیش كه‌ كشتوكاڵی بێت به‌ پله‌ یه‌ك گرنگی به‌ كشتوكاڵ ده‌دات ، واته‌ سێكته‌ری یه‌كه‌می ده‌بێت بۆیه‌ دۆخی كشتوكاڵ و بارودۆخی كشتوكاڵ و به‌رهه‌می ناوخۆی خۆمان هه‌میشه‌ به‌ڕاستی خراپ بووه‌.”

ئەوەش دەخاتەڕوو كە ئەو كاتەی ئەو وەزیری بوو دۆخی كشتوكاڵ بەم شێوەیە خراپ نەبوو، “چونكه‌ به‌پێی خوێندنه‌وه‌ی خۆم و ته‌ماشاكردنی بارودۆخ و به‌رهه‌می ناوخۆی خۆمان و لێدوانه‌كانی جوتیاران و به‌رپرسانی شاره‌زا له‌م بواره‌دا ئێستا به‌خراپترین حاڵه‌تدا تێده‌په‌ڕێت”.

وه‌زیری پێشووی كشتوكاڵی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ئه‌وه‌شی وت “ئێمه‌ له‌سه‌رده‌می خۆماندا، واته‌ له‌م چوارساڵه‌ی 2014 بۆ 2018 له‌ كۆتا ساڵ به‌تایبه‌تی 2017 ، یانزه‌ به‌رهه‌می خۆمان نارده‌ وڵاتانی ده‌ره‌وه‌ بۆ نموونه‌ی په‌تاته‌ی ئێمه‌ 500 ته‌نی په‌تاته‌ی هه‌رێمی كوردستان بردرا بۆ وڵاتی سعودیه، زۆر به‌رهه‌ممان له‌ پێداویستی وڵاتی خۆمان زیاتربوو بۆیه‌ هه‌وڵماندا له‌ده‌ره‌وه‌ بازاڕی بۆ بكه‌ینه‌وه‌، وه‌ هه‌نگوینی ئێمه‌ بردرا بۆ وڵاتی ئیمارات، برنجی ئێمه‌ بردراوه‌ بۆ وڵاتی سودان ئێمه‌ به‌رهه‌می زۆر نایابمان هه‌بووه‌ به‌ڵام پێویسته‌ ئه‌و به‌رهه‌مه‌ی كه‌ هه‌یه‌ چۆن ساغ بكرێته‌وه‌، یه‌كه‌میان پێویسته‌ له‌ناوخۆماندا وشیارییه‌كی هاوڵاتیان هه‌بێت كه‌ به‌رهه‌می خۆماڵی خۆمانیان له‌ به‌رهه‌می دیكه‌ پێ باشتر بێت، واته‌ تا به‌رهه‌می خۆمان وه‌ستا بێت ، ده‌ست بۆ به‌رهه‌می بێگانه‌ نه‌به‌ن، ئه‌م پاره‌یه‌ بۆ گیرفانی جوتیاری وڵاتی خۆمان بێت باشتره‌. دووه‌م پێویسته‌ ده‌سه‌ڵات، وه‌زاره‌تی بازرگانی به‌تایبه‌ت و وه‌زاره‌تی كشتوكاڵیش به‌ پله‌ی دوو ، هه‌وڵ بده‌ن بازاڕ بۆ به‌رهه‌می هه‌رێمی كوردستان ببیننه‌وه‌، جا عێراق باشترین بازاڕه‌ بۆ ئێمه‌ یان وڵاتانی دیكه‌ بۆ ئه‌وه‌ی به‌رهه‌مه‌كان ساغ ببنه‌وه‌، سێیه‌م ئه‌گه‌ر خه‌ڵك به‌رهه‌مه‌كانی ئێمه‌ی نه‌كڕییه‌وه‌ بۆ نموونه‌ ساغ نه‌بویه‌وه‌، وه‌ نه‌شمان توانی له‌ده‌ره‌وه‌ بازاڕی بۆ بدۆزینه‌وه‌ پێویسته‌ ئێمه‌ كارگه‌ی له‌ قوتونان له‌ هه‌رێمی كوردستان دروست بكه‌ین بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و به‌رهه‌مانه‌ی كه‌ ساغ نه‌بوونه‌وه‌ له‌وێ ساغی بكه‌ینه‌وه‌”.

“من پێم وایه‌ ئه‌و حكومڕانییه‌ی ڕابردوو، كابینه‌ی هه‌شته‌م كراوه‌تر بوو، وه‌زیره‌كان ده‌ستكراوه‌تر بوون وه‌ ده‌سه‌ڵاتیان زیاتر بووه‌، بۆ نموونه‌ له‌سه‌ر جوتیاری خۆمان ناچاربووم شه‌ڕم له‌گه‌ڵ وڵاتی ئێران و توركیا كردووه‌، وه‌ شه‌ڕم له‌گه‌ڵ عێراق كردووه‌، زۆرجار سنورم گرتووه‌ له‌به‌رئه‌وه‌ی كه‌ به‌رهه‌می ناوخۆی خۆمان بفرۆشێت و بازاڕی هه‌بێت.”

عه‌بدولستار مه‌جید ئاماژه‌ی به‌ ڕووداوێك كرد كه ‌له‌ سه‌رده‌می وه‌زاره‌ته‌كه‌ی ئه‌و ڕوویداوه‌ كاتێك كارێكی كردووه‌ به‌مه‌به‌ستی بره‌ودان به‌به‌رهه‌می ناوخۆ، له‌و ڕووه‌وه‌ وتی” بۆ زانیاری باجمان كه‌ له‌سه‌ر سه‌ر به‌رهه‌می ده‌ره‌وه‌ دانابوو، وڵاتی توركیا به‌رهه‌مه‌كانی مریشكیان هه‌نارده‌ی هه‌رێمی كوردستان ده‌كرد و ده‌شیان وت باج ناده‌ین ئێمه‌ش باجمان دانا بۆ ئه‌وه‌ی به‌رهه‌می خۆماڵی خۆمان پاره‌ بكات جوتیاری خۆمان زیان نه‌كه‌ن، به‌بڕیار قه‌ده‌غه‌مان كرد كه‌ به‌رهه‌می توركی بێت بۆ هه‌رێمی كوردستان. ئه‌و كاته‌ ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان و داودئۆغلو سێ جار په‌یوه‌ندیان به‌ به‌ڕێز نێچیرڤان بارزانییه‌وه‌ كردبوو كه‌ له‌ ئیتاڵیا بوو له‌گه‌ڵ به‌ڕێز كاك قوباد وتوبییان ئێمه‌ خه‌ریكه‌ په‌یوه‌ندی بازرگانی و ئابوریمان له‌گه‌ڵ هه‌رێمی كوردستان تێكده‌چێت، ئه‌م قه‌ده‌غه‌ و ڕێگرتنه‌ چییه‌؟ ئه‌ویش پرسیاری له‌ من كرد، ئه‌و كاته‌ ئه‌ردۆغان وتبووی پێده‌چێت ئه‌م وه‌زیره‌ پاشخانی په‌كه‌كه‌ و ئه‌و شتانه‌ی هه‌بێت ئه‌ویش وتبووی نه‌وه‌ڵا ئه‌و پاشخانی خۆتانی هه‌یه‌، ئیسلامییه‌، به‌ڕێز كاك نێچرڤان وتبووی با قسه‌ له‌گه‌ڵ وه‌زیری خۆمان بكه‌م وه‌ دواتر وه‌ڵامتان ده‌ده‌مه‌وه‌، له‌ هه‌رێمی كوردستان له‌گه‌ڵ كاك نێچیرڤان یه‌كترمان بینی و بۆم باسكرد كه‌ بابه‌ته‌كه‌ چۆنه‌، مه‌به‌ستم ئه‌وه‌یه‌ پشتگیریشی كردین به‌ڕاستی وه‌زیر ده‌بێت ده‌ستكراوه‌ بێت له‌ سێكته‌ره‌كه‌ی خۆی بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێت گرنگی به‌ سێكته‌ر و وه‌زاره‌ته‌كه‌ی خۆی بدات”.

عه‌بدولستار مه‌جید ڕونیكرده‌وه‌” له‌و چه‌ند ساڵه‌ی كه‌ من وه‌زیری كشتوكاڵ بووم وه‌ ئه‌م دوو ساڵه‌ش كه‌ له‌ په‌رله‌مانیین له‌و ڕووه‌وه‌ باس ده‌كه‌م كه‌ به‌ڕاستی كشتوكاڵ له‌دۆخێكی خراپدایه‌، له‌وانه‌یه‌ من ساڵانی زووم .دیراسه‌ نه‌كردبێت و هه‌ڵسه‌نگاندنم بۆ نه‌كردبێت كه‌ چۆنه‌، ئێمه‌ وه‌كو لیژنه‌ی كشتوكاڵ و ئاودێری له‌په‌رله‌مانی كوردستان كۆبونه‌وه‌یه‌كمان ئه‌نجامدا، وه‌ كۆمه‌ڵێك بڕیارماندا یه‌كێك له‌بڕیاره‌كان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ بانگهێشتی .به‌ڕێز وه‌زیری كشتوكاڵ و سه‌رچاوه‌كانی ئاو بكه‌ین له‌گه‌ڵ وه‌زیری بازرگانی و پیشه‌سازی كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ به‌رهه‌م و ساغ كردنه‌وه‌ی به‌رهه‌مه‌كانه‌وه‌ هه‌یه‌ ئه‌مڕۆ كاتژمێر یانزه‌ دیاریكراوه‌ ، ئێمه‌ له‌ لیژنه‌ی كشتوكاڵ له‌گه‌ڵیان كۆده‌بینه‌وه‌ بۆ تاوتوێكردن و گفتوگۆكردن و‌ چاره‌سه‌ركردنی ئه‌م قه‌یران و زیانه‌ی كه‌ توشی به‌رهه‌می جوتیارانی خۆمان بۆته‌وه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان”.

له‌ماوه‌ی ڕابردوودا لێدوانێك له‌ میدیا و تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ كوردییه‌كان به‌ناوی وه‌زیری ئێستای كشتوكاڵ و ئاودێری حكومه‌تی هه‌رێم بڵاوكرایه‌وه‌ كه‌ ڕایگه‌یاندبوو “ته‌ماته‌ی خۆماڵی به‌كه‌ڵكی دۆشاو نایه‌ت” به‌وهۆیه‌وه‌ كاردانه‌وه‌ی زۆری لێكه‌وته‌وه‌.

به‌ڵام وه‌زیری پێشووی كشتوكاڵی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ده‌ڵێت “به‌ ئه‌زموونی باپیران و نه‌نك و دایك و ئه‌وانه‌بێت ئه‌م ته‌ماته‌یه‌ی خۆمان زۆر چاكه‌ بۆ دۆشاوی ئاوی ته‌ماته‌ چونكه‌ به‌ڕاستی كورده‌واری خۆمان كاتی خۆی وه‌ ئێستاش له‌ هه‌ندێك شوێن هه‌ر ئه‌م ته‌ماته‌یه‌ی خۆمان ده‌كرێت به‌ ئاوی ته‌ماته‌ و بۆ چێشت به‌كاردێت له‌بنه‌ڕه‌تدا بۆ زانیاری ئه‌و دۆشاوی ئاوی ته‌ماته‌یه‌ی كه‌ له‌ده‌ره‌وه‌ دێت به‌شێكی مه‌وادی دیكه‌ی له‌گه‌ڵ تێكه‌ڵ كراوه‌ به‌پێی زانیاری وردی من، وه‌كو باینجان یاخود وه‌كو هه‌ندێكی مه‌وادی دیكه‌ی كیمیایی. ئه‌و ئاوی ته‌ماته‌یه‌ی كه‌ له‌ قتودایه‌ بخورێت ئه‌وه‌ی كه‌ تۆزێك گه‌ده‌ و ئه‌وانه‌ی ته‌واو نه‌بێت توشی دڵه‌كزێ و ناڕه‌حتی ده‌كات ، به‌ڵام ئاوی ته‌ماته‌ی خۆمان بخورێت هیچی لێنایه‌ت و زۆر سروشتی یه‌.”

هه‌روه‌ها ئاماژه‌ی به‌وه‌شكرد ” لایه‌نه‌ زانستیه‌كه‌ی ته‌نها ئه‌وه‌یه‌ ده‌ڵێن ته‌ماته‌ی خۆماڵی ده‌نكی زۆره‌ كه‌ ئه‌م ده‌نكه‌ ڕێژه‌یه‌كی كه‌م ئاوی ته‌ماته‌ی لێدروست ده‌بێت، ئه‌وه‌ كێشه‌ نییه‌ هه‌موو ته‌ماته‌كانیش به‌م شێوه‌یه‌ نییه‌.”

عه‌بدولستار مه‌جید ئه‌وه‌شی وت “گوێم له‌به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی كشتوكاڵی هه‌ولێر بوو له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كه‌ به‌ڕێوه‌به‌ری كارگه‌ی له‌ قتونانه‌ ئه‌وه‌ی هه‌ریر بڕیاریانداوه‌ به‌ وه‌رگرتنی ته‌ماته‌ی جوتیارانی خۆمان بۆ ئه‌و كارگه‌یه‌، ئه‌ی باشه‌ ئه‌گه‌ر به‌كه‌ڵك نایه‌ت چۆن وه‌ری ده‌گرن؟ خۆ ئه‌وان شاره‌زان دیاره‌ به‌كه‌ڵك دێت بۆیه‌ وه‌ریده‌گرن نازانم وه‌زیری كشتوكاڵ ئه‌م قسه‌یه‌ی كردووه‌ به‌ڕاستی خۆم گوێم لێ نه‌بووه‌.”

لە وەڵامی پرسیاری ئەوەی كە كێ له‌بوژاندنه‌وه‌ی كه‌رتی كشتوكاڵ له‌هه‌رێم زیانمه‌ند ده‌بێت؟، عه‌بدولستار مه‌جید وتی” من پێم وایه‌ هه‌ندێك له‌ بازرگانه‌ چاوچنۆكه‌كان كه‌ ته‌نها خه‌ریكی گیرفان پڕكردن و خۆ ده‌وڵمه‌ندكردنن له‌سه‌ر حسابی گیرفانی خه‌ڵكی هه‌ژاری ئه‌م وڵاته‌ زیانمه‌ندده‌بن ده‌نا هیچ كه‌س زیانمه‌ند نابێت به‌ڵكو هه‌موو لایه‌ك قازانج ده‌كه‌ن، هاوڵاتیانی هه‌رێمی كوردستان ئه‌و خه‌ریكه‌ به‌ كشتوكاڵه‌وه‌ قازانج ده‌كات، وه‌ ئه‌وه‌شی كه‌ كشتوكاڵ ناكات به‌رهه‌مێكی نایاب و ته‌ندروست و به‌تام و به‌رهه‌می خۆماڵی خۆی ده‌ست ده‌كه‌وێت، ئه‌ویش قازانج ده‌كات، به‌گشتی حكومه‌ت و ده‌سه‌ڵات قازانج ده‌كه‌ن چونكه‌ ئه‌و پاره‌یه‌یه‌ی ئێمه‌ ناچێته‌ ده‌ره‌وه‌ ده‌چێته‌ گیرفانی هاوڵاتیان و له‌و كۆتاییدا بۆ خه‌زێنه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانه‌، ته‌نها خه‌ڵكێكی چاوچنۆك كه‌ ده‌یانه‌وێت هه‌ر قازانجی زیاتر بكه‌ن.”

هه‌روه‌ها زیاتر ڕوونیكرده‌وه‌” خه‌ڵكی بازرگانی ڕێكوپێمان هه‌یه‌، خه‌ڵكی خه‌مخۆرمان هه‌یه‌ به‌ڵام به‌شێكی چ ئه‌وه‌ی سیاسیه‌كه‌ بێت و چ له‌په‌نای سیاسیه‌كان پێی ناڕه‌حه‌تن به‌بوژاندنه‌وه‌ی كه‌رتی كشتوكاڵ، من كاتی خۆی بۆ زانیاریتان یه‌كێك له‌و چین و توێژانه‌ی كه‌ به‌زه‌قی هه‌ستم پێكردووه‌ و به‌ خۆشمیان ڕاگه‌یاندووه‌ كه‌ لێم نیگه‌ران بوون بازرگانه‌كان بوون.”

ده‌رباره‌ی ئه‌وه‌ی ئه‌گه‌ر دۆخی كشتوكاڵ له‌هه‌رێم به‌مجۆره‌ به‌رده‌وام بێت پێشبینی چی ده‌كات؟ له‌وه‌ڵامدا عه‌بدولستار مه‌جید وتی” پێم وایه‌ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان باری زیاتر قورس ده‌بێت وه‌ خه‌ڵك زیاتر دێته‌ سه‌ر شه‌قام و ناڕه‌زایی زۆر زۆر زیاتر ده‌بێت له‌م كابینه‌یه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان چونكه‌ ئه‌وانه‌ی ئێستا خه‌ریكی كشتوكاڵن ئه‌گه‌ر ئه‌وان قازانج بكه‌ن دیاره‌ بارسوكی ده‌بێت بۆ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ئه‌گه‌رنا ئه‌وه‌شی دێته‌سه‌ر كه‌حكومه‌ت بیانژیه‌نێت و خه‌م له‌ ژیانیان بخوات، واته‌ بارودۆخه‌كه‌ خراپترو ئاڵۆزتر ده‌بێت.”

VOA

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

وتەبێژی تەندروستی سلێمانی: دۆخی كۆرۆنا مەترسیدارە، بەڵام لە كۆنترۆڵ دەرنەچووە

خەڵك – بەشی هەواڵ
وتەبێژی تەندروستی سلێمانی ئاماژە دەدات بەوەی دۆخی كۆرۆنا لە پارێزگاكە مەترسیدارە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا جەختدەكاتەوە كە دۆخەكە لە كۆنترۆڵ دەرنەچووە.

د. یاد نەقشبەندی وته‌بێژی فه‌رمی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی ته‌ندروستی سلێمانی له‌باره‌ی دۆخی ته‌ندروستی سلێمانیه‌وه‌ وتی “له‌ئێستادا ژماره‌ی توشبووان له‌ شاری سلێمانی و بگره‌ هه‌رێمی كوردستان و هه‌روه‌ها وڵاتی عێراقیش له‌ هه‌ڵكشاندایه‌، بۆیه‌ ده‌توانم بڵێم ئێمه‌ له‌ شاری سلێمانی له‌ دۆخێكی مه‌ترسیدارداین به‌ڵام به‌مانای له‌ده‌ستده‌رچوونی دۆخه‌كه‌ نایه‌ت یاخود با بڵێن له‌ كۆنتڕۆڵ ده‌رچووه‌ به‌ڵكو هێشتا ئێمه‌ توانیومانه‌ هه‌موو توشبوویه‌كی كۆرۆنا ئه‌وه‌ی كه‌ پێویسته‌ له‌ڕووی زانستییه‌وه‌ پێشكه‌شی بكه‌ین، ڕاسته‌ نه‌خۆشخانه‌كانمان فشارێكی زۆری له‌سه‌ره‌ به‌ڵام هێشتا توانای وه‌رگرتنی نه‌خۆشمان هه‌یه‌، وه‌ دڵنیایی ده‌ده‌م ئه‌گه‌ر بێتو هاوڵاتیان پابه‌ندی ڕێنماییه‌كان بن وه‌ هه‌موو ئه‌و ڕێكارانه‌ی پێویسته‌ بیگرینه‌به‌ر به‌رامبه‌ر به‌ كۆرۆنا ، ده‌توانین له‌ داهاتوودا ئه‌م شه‌پۆله‌ خێرایه‌ خاو بكه‌ینه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی بتوانین ته‌واو دۆخه‌كه‌ بخه‌ینه‌ ژێر ئه‌وه‌ی كه‌ هه‌موو تووشبوویه‌ک كه‌ بێته‌ نه‌خۆشخانه‌ وه‌ربگیرێت چونكه‌ ئێمه‌ ترسمان ته‌نها ئه‌وه‌یه‌ ئه‌گه‌ر بێتو به‌م شێوازه‌ هه‌ڵكشان هه‌بێت ڕه‌نگه‌ وای لێبێت نه‌خۆشخانه‌كان ته‌واو پڕبن و نه‌توانرێت هه‌موو توشبوویه‌ک له‌ نه‌خۆشخانه‌ داخڵ بكرێت.”

د. یاد نه‌قشبه‌ندی ئه‌وه‌شی وت” به‌داخه‌وه‌ هه‌ندێک له‌ كه‌ناڵه‌كانی ڕاگه‌یاندن به‌شێوازێكی زۆر نابه‌رپرسانه‌، نامرۆڤانه‌، ناته‌ندروستانه‌، مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ بابه‌ته‌كه‌ ده‌كه‌ن كه‌ له‌كۆتایـیدا ئه‌وه‌ی زه‌ره‌رمه‌نده‌ هاوڵاتییه‌ من دڵنیایی ده‌ده‌م تا ئه‌م ساته‌ نه‌خۆشخانه‌كانمان ئه‌وه‌نیه‌ بڵێین پڕنه‌بوون به‌ڵی قه‌ڕه‌باڵغیه‌كی زۆری له‌سه‌ر نه‌خۆشخانه‌كانه‌ ڕاسته‌ ژماره‌یه‌كی زۆری تووشبوومان هه‌یه‌ كه‌ له‌ناو نه‌خۆشخانه‌كاندان به‌ڵام ده‌مه‌وێت ئاماژه‌ به‌ خاڵێک بده‌م ، ئه‌و ژماره‌یه‌ی كه‌ ڕۆژانه‌ له‌ شاری سلێمانی ڕاده‌گه‌یه‌نرێت به‌شێكی كه‌میان پێویستیان به‌ نه‌خۆشخانه‌ هه‌یه‌، زۆرینه‌ی حاڵه‌ته‌كان ده‌توانم بڵێم نیشانه‌یان نییه‌ یاخود نیشانه‌ی مام ناوه‌ندی یان هه‌یه‌ كه‌ ئێستا خۆم توشبوویه‌كم هه‌ڵگری ڤایڕه‌سه‌كه‌م نیشانه‌یه‌كی مام ناوه‌ندم هه‌بووه‌ له‌ماڵه‌وه‌م خۆم جیاكردۆته‌وه‌، ئه‌و چاره‌سه‌رانه‌ی كه‌ ڕێنمایی پزیشكین جێبه‌جێم كردووه‌، ده‌توانم بڵێم قۆناغێكی زۆر باشیشم له‌ نه‌خۆشیه‌كه‌ بڕیووه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ ده‌بێت زۆر به‌رپرسانه‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ بابه‌ته‌كه‌ بكرێت.”

نه‌قشبه‌ندی له‌باره‌ی دۆخی نه‌خۆشخانه‌كانه‌وه‌ ده‌ڵێت” تا ئه‌م ساته‌ نه‌خۆشخانه‌كان ئه‌وه‌ نییه‌ بڵێن پڕبوون، دڵنیابن ئه‌گه‌ر ئه‌و نه‌خۆشخانانه‌ی له‌ ئێستادا له‌ شاری سلێمانی تایبه‌تكراوه‌ ته‌واو پڕبێت، بێگومان ئێمه‌ پلانی دیكه‌مان هه‌یه‌ كه‌ شوێنی تریش ته‌رخان بكه‌ین سه‌ره‌ڕای ئه‌و باره‌ قورسه‌ داراییه‌ی كه‌ له‌سه‌ر شانی كارمه‌ندان و پزیشكانه‌ كه‌ ئیداری و كارگێڕی و كارگوزاریه‌كانیشه‌ چونكه‌ گرنگترین كۆڵه‌كه‌ له‌ ته‌ندروستی دا سه‌رچاوه‌ی مرۆیی یه‌ پاشان بیناو ده‌زگای پزیشكی یه‌ به‌ڵام بێگومان پلانمان هه‌یه‌ ئه‌گه‌ر پێویستمان به‌ نه‌خۆشخانه‌ی تریش بێت له‌ئه‌گه‌ر پڕبوونی شوێنه‌كاندا ، بێگومان ئێمه‌ شوێنی تر ته‌رخان ده‌كه‌ین به‌ڵام تا ئێستا نه‌خێر پڕ نه‌بووه‌، ڕاسته‌ قه‌ڕه‌باڵغی هه‌یه‌ به‌ڵام ئێمه‌ ڕۆژانه‌ ژماره‌یه‌ک چاكبووه‌مان هه‌یه‌ كه‌ له‌ نه‌خۆشخانه‌كانه‌وه‌ ده‌نێردرێنه‌وه‌ ماڵه‌وه‌ پاش ئه‌وه‌ی كه‌ دڵنیاده‌بین كه‌ ڤایڕه‌سه‌كه‌ له‌له‌شیاندا نه‌ماوه‌.”

ده‌رباره‌ی ده‌نگۆی وه‌ستانی پشكنینی كۆرۆنا له‌ سلێمانی وته‌بێژی فه‌رمی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ته‌ندروستی سلێمانی ڕه‌تیكرده‌وه‌ و وتی” نه‌خێر ئه‌مه‌ دووره‌ له‌ ڕاستیه‌وه‌، ئێمه‌ ته‌نها له‌ماوه‌ی 48 كاتژمێری ڕابردوودا ، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئێمه‌ چه‌ند شوێنێكمان هه‌یه‌ كه‌ پشكنین تیایاندا ئه‌نجام ده‌ده‌رێن، یه‌كێک له‌وانه‌ سه‌نته‌ری سه‌رچناره‌ كه‌ زۆرترین پشكنینه‌كان له‌وێ ده‌كرێن، وه‌ ئه‌و شوێنه‌ ته‌عقیم كراوه‌ پاشان له‌به‌ر ئه‌وه‌ی تێستی تازه‌مان بۆ هاتبوو، جیهازه‌كان پێویستی به‌ جۆره‌ شتێک ده‌كرد بۆ داتا كردنه‌وه‌یان، له‌به‌ر ئه‌وه‌ ته‌نها ئه‌وه‌ بوو له‌م 48 كاتژمێره‌دا ده‌توانم بڵێم ژماره‌ی پشكنینه‌كان به‌راورد به‌ چه‌ند ڕۆژی ڕابردوو كه‌مێک كه‌م بوون ئه‌مه‌ش هۆكاره‌كه‌ی بوو، له‌ دوێنێ شه‌ویشه‌وه‌ به‌ چڕی ده‌ستكراوه‌ته‌وه‌ به‌ پشكنین ، وه‌ هیچ كێشه‌یه‌كمان نییه‌ له‌ڕووی پشكنینه‌وه‌.”

“من ده‌توانم بڵێم له‌ ئێستادا ئه‌وه‌ی ده‌بینرێت له‌ شاری سلێمانی، ئاستێكی باشه‌ به‌وه‌ی ده‌بینرێت بازاڕ و دوكانه‌كان چۆڵن وه‌ خه‌ڵک به‌ شێوازێكی ته‌ندروستانه‌ مامه‌ڵه‌ ده‌كەن به‌ڵام هێشتا له‌ ئاستی پێویستدا نییه‌، واته‌ دۆخه‌ پێویستی به‌ زیاتر خۆپارێزییه‌ وه‌ گرنگیشه‌ هاوڵاتیان ته‌نها ئه‌وه‌ نه‌بێت كه‌ نه‌یه‌نه‌ بازاڕ ، گرنگه‌ شه‌وانیش كۆبوونه‌وه‌ نه‌كرێت، واته‌ ئه‌گه‌ر چه‌ند خێزانێک له‌ شوێنێک كۆ ببنه‌وه‌ ئه‌مه‌ش هه‌ر به‌ركه‌وته‌یه‌. به‌ ڕاستی ئێستا خۆم كه‌ هه‌ڵگری ڤایڕه‌سه‌كه‌م به‌ نموونه‌ بهێنمه‌وه‌ من نازانم سه‌رچاوه‌ی توشبوونه‌كه‌م چی بووه‌، نازانم له‌ كوێووه‌ توش بووم ڕه‌نگه‌ براده‌رێكی خۆمم بینی بێت له‌ شوێنێكدا و قسه‌م له‌گه‌ڵ كردبێت و له‌ شوێنێكدا بوو بێت كه‌ پێشبینیم نه‌كردبێت ئه‌و ڤایڕه‌سه‌ به‌هۆی ئه‌وه‌وه‌ بێت، بۆیه‌ هاوڵاتیان پێویسته‌ به‌ ته‌واوه‌تی پابه‌ندی ڕێنماییه‌كان بن و به‌هه‌موو شێوازێک وا مامه‌ڵه‌ بكه‌ن له‌گه‌ڵ هه‌ركه‌سێكدا كه‌ هه‌ڵگری ڤایڕه‌سه‌كه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی به‌ هه‌موو لایه‌ک بتوانیین دۆخه‌كه‌ كۆنتڕۆڵ بكه‌ین.”دکتۆر یاد نه‌قشبه‌ندی وای وت.

د.یاد نه‌قشبه‌ندی له‌باره‌ی ڕێژه‌ی به‌رزی توشبووانی كۆرۆنا وه‌ ژماره‌ی مردووه‌كان له‌ سلێمانی ده‌ڵێت” یه‌ک واقیع هه‌یه‌ ده‌توانم بڵێم ئه‌و ژمارانه‌ی كه‌ له‌ شاری سلێمانی ڕاده‌گه‌یه‌نرێن ، ژماره‌یه‌كی واقیع و شه‌فافن . ئێمه‌ ئه‌وه‌ی كه‌ واقیعی بوونی دۆخه‌كه‌یه‌ له‌ شاری سلێمانی داومانه‌ به‌ هه‌موو كه‌ناڵه‌كانی ڕاگه‌یاندن بۆ ئه‌وه‌ی هاوڵاتیان ته‌واو ئاگاداری دۆخه‌كه‌بن، ڕاسته‌ ژماره‌كان جێی نیگه‌رانییه‌ به‌ڵام ده‌توانم بڵێم ئه‌گه‌ر باسی ڕێژه‌ی مردن بكه‌ین به‌راورد به‌ ژماره‌ی تووشبووان هێشتا ڕه‌نگه‌ له‌ زۆر وڵاتی چوارده‌وری ئێمه‌دا یاخود له‌ جیهاندا هێشتا كه‌متربێت به‌ڵام ئه‌مه‌ ئه‌وه‌ ناگه‌یه‌نێت دۆخه‌كه‌ مه‌ترسیدار نییه‌، به‌ڕاستی دۆخه‌كه‌ مه‌ترسیداره‌وه‌ ژماره‌كان جێی نیگه‌رانیین ، وه‌ به‌ ڕاشكاویش ده‌یڵێم ئه‌و ژمارانه‌ی كه‌ ڕاده‌گه‌یه‌نرێن، ئه‌وه‌ ئه‌وانه‌ن كه‌ نیشانه‌یان هه‌یه‌ و دێن پشكنین ده‌كه‌ن، به‌ ڕاستی حاڵه‌ت هه‌یه‌ و ڕه‌نگه‌ هه‌ڵگریش بێت و هیچ پشكنینێک نه‌كات له‌به‌ر ئه‌وه‌ ئێمه‌ پێشبینی ده‌كه‌ین ژماره‌كه‌ زیاتر بێت له‌وه‌ به‌ڵام گرنگه‌ خه‌ڵک دوو شت جیا بكاته‌وه‌ ترس له‌گه‌ڵ واقیع جیایه‌، ئێمه‌ نامانه‌وێت به‌ هیچ شێوازێک بترسن ، ناشمانه‌وێت هاوڵاتیان بابه‌ته‌كه‌ به‌هه‌ند وه‌رنه‌گرن وه‌ له‌گه‌ڵ دۆخه‌ واقیعیه‌كه‌دا مامه‌ڵه‌ نه‌كه‌ن، بۆیه‌ ئێمه‌ ته‌نیا شت ده‌ڵێم ژماره‌كان هه‌رچه‌ندێک بێت، دۆخه‌كه‌ هه‌رچیه‌ک بێت دڵنیابن ئه‌گه‌ر خۆپارێزی بكه‌ن و هاوكاری كه‌رتی ته‌ندروستی و لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار بن ئه‌م دۆخه‌ تێده‌په‌ڕێنین.”

ده‌رباره‌ی ئه‌وه‌ی بۆچی قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆ له‌ سلێمانی ڕاناگه‌یه‌نرێت؟ دکتۆر یاد نه‌قشبه‌ندی وتی” له‌ ڕاستیدا ئێمه‌ پێشنیاری قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆمان كردووه‌ ، پێش چه‌ند هه‌فته‌یه‌ک له‌مه‌و پێش ، به‌ڵام له‌به‌ر هه‌ندێک دۆخ، له‌وانه‌ خراپی باری ئابوری هاوڵاتیان كه‌ ده‌توانم بڵێم ڕێگریه‌كی زۆر بووه‌ له‌به‌رده‌م ڕێو شوێنه‌كان و ئه‌و ڕێكارانه‌ی كه‌ پێویسته، كه‌واته‌ ئه‌و ڕێكارانه‌ی كه‌ زانستییه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و قۆناغه‌ی كه‌ ئێمه‌ تیاین ، ڕِه‌نگه‌ خراپی باری ئابوری هۆكارێک بێت نه‌مان توانیبێت وه‌كو خۆی جێبه‌جێی بكه‌ین له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كه‌ پێشنیاریش كراوه‌ له‌ناو لیژنه‌ی باڵای ئۆپەراسیۆنی ڕووبه‌ڕووبونه‌وه‌ به‌ڵام لای ئه‌وانیش هه‌مان قسه‌ هه‌بوو كه‌ دۆخی خراپی ئابوری هاوڵاتیان و ئه‌و لایه‌نانه‌ی كه‌ پێویسته‌ فرمانه‌كه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن له‌سه‌ر ئه‌ركی ئه‌وانه‌ كه‌ ئه‌وانیش كه‌سانێكی هیلاكن له‌ سه‌ره‌تای بڵاوبوونه‌وه‌ی په‌تاكه‌ شانبه‌شانی كه‌رتی ته‌ندروستی له‌ ڕووبه‌ڕوبوونه‌وه‌ی كۆرۆنادا بوون له‌به‌ر نه‌بوونی موچه‌ و خراپی باری ئابوری بتوانن به‌و شێوازه‌ ڕێوشوێنه‌كان جێبه‌جێ بكه‌ن ، به‌ڵام ئه‌و ڕێكارانه‌ی كه‌ له‌ چه‌ند ڕۆژی ڕابردوو له‌لایه‌ن لیژنه‌ی باڵای ئۆپراسیۆنی ڕووبه‌ڕووبونه‌وه‌ی كۆرۆنا له‌ شاری سلێمانی ده‌ركرا، له‌ ئێستادا ده‌بینرێت له‌ شاری سلێمانیدا ته‌واو جێبه‌جێ ده‌كرێت و هاوڵاتیانیش ته‌واو باشدا پابه‌ندن پێوه‌ی كه‌ هیوادارم باشتریش بێت”

وته‌بێژی فه‌رمی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ته‌ندروستی سلێمانی ئاماژه‌ی به‌وه‌شكرد” هه‌واڵه‌ خۆشه‌كه‌ یه‌كه‌م ئه‌و ژمارانه‌ی كه‌ ڕاده‌گه‌یه‌نرێت به‌شێكی كه‌میان پێویستیان به‌ نه‌خۆشخانه‌یه‌ و باری ته‌ندستیان ناجێگیره‌ هێشتا ده‌توانم بڵێم ئه‌و ڕێژه‌ مردنه‌ی كه‌ هه‌یه‌ ڕاسته‌ مه‌ترسیداره‌ به‌ڵام ئه‌وه‌ نیه‌ بڵێین ئێمه‌ له‌ هه‌موو وڵاتانی تر زیاترین بگره‌ ڕه‌نگه‌ كه‌متربین به‌ شێوه‌یه‌كی گشتی، خاڵێكی تر گرنگه‌ دڵنیا بن له‌ ئاینده‌یه‌كی زۆر نزیكدا ده‌توانم بڵێم ژماره‌یه‌كی چاکبوونه‌وه‌ی زۆر له‌ شاری سلێمانی ڕاده‌گه‌یه‌نرێت كه‌ له‌ دوو هه‌فته‌ له‌مه‌و پێش نزیكه‌ی430 حاڵه‌تمان ڕاگه‌یاندووه‌ “ئینشاالله” له‌ داهاتوویه‌كی زۆر نزیكدا ژماره‌یه‌كی تری چاكبوونه‌وه‌ ڕاده‌گه‌یه‌نرێت و ڕاسته‌ نه‌خۆشخانه‌كان ڕۆژانه‌ نه‌خۆشی تێده‌چێت به‌ڵام نه‌خۆشیش چاک ده‌بێته‌وه‌ و ده‌نێردرێته‌وه‌ ماڵه‌وه‌.”

سه‌باره‌ت به‌هۆكاری ڕێژه‌ی به‌رزی توشبووانی كۆرۆنا له‌ سلێمانی جیاواز له‌ شوێنه‌كانی تر دکتۆر یاد نه‌قشبه‌ندی ڕایگه‌یاند” ده‌توانم بڵێم واقعێكه‌ كه‌ ئێمه‌ به‌ تایبه‌ت له‌ جه‌ژن و له‌ ڕه‌مه‌زاندا به‌ركه‌وته‌یه‌كی زۆر هه‌بوو به‌ركه‌وته‌یه‌كی زۆر هه‌بوو له‌ شاری سلێمانی ئه‌مه‌ یه‌كێک بووه‌ له‌ هۆكاره‌كان له‌به‌ر ئه‌وه‌ ئێمه‌ هه‌رگیز نه‌مان وتووه‌ ڤایڕه‌سی كۆرۆنا كۆتایی هاتووه‌، ڤایڕه‌سی كۆرۆنا شتێكی جیهانییه‌ شتێكی لۆكاڵی نییه‌ ته‌نها له‌ شاری سلێمانی بوونی هه‌بێت ،له‌به‌ر ئه‌وه‌ هه‌میشه‌ مه‌ترسیه‌كان هه‌یه‌ تا له‌ جیهاندا حاڵه‌تێک بمێنێت له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌ شاری سلێمانی و بگره‌ هه‌رێمی كوردستان و وڵاتی عێراقیش حاڵه‌ته‌كان هه‌ر مابوون، ئه‌وه‌ بوو به‌هۆی ئه‌و به‌ركه‌وتنه‌ زۆره‌. بێگومان ئه‌و ژماره‌ له‌ هه‌ڵكشاندا ده‌بێت به‌ڵام گرنگه‌ ئێمه‌ كار له‌سه‌ر ئه‌وه‌ بكه‌ین چون بتوانیین ئه‌م شه‌پۆله‌ خاو بكه‌ینه‌وه‌. ئێمه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ نین بڵێین ڤایڕه‌سی كۆرۆنا سه‌د له‌سه‌د بنبڕ ده‌كه‌ین به‌ڵام ته‌نها كار له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كه‌ین ئه‌م هه‌ڵكشانه‌ به‌ره‌و خاوی بڕواته‌وه‌ و به‌ شێوه‌یه‌كی ئاسۆیی بڕوات وه‌ بتوانیین هه‌موو ڕێ و شوێنانه‌ی كه‌ پێویستن جێبه‌جێی بكه‌ین.”

سه‌باره‌ت به‌وه‌ی ده‌وترێت هه‌ندێک نه‌خۆشی تر له‌ ئێستادا له‌ ئارادایه‌ وه‌ك گرانه‌تا؟ دکتۆر یاد نه‌قشبه‌ندی وتی” نه‌خێر به‌ڕاستی ئێستا ئه‌وه‌ی ئێمه‌ ده‌یبینین له‌ پشكنینه‌كانه‌وه‌ كه‌ هاوڵاتیان سه‌ردانی نه‌خۆشخانه‌كان ده‌كه‌ن نه‌خێر ئه‌و حاڵه‌تانه‌ ده‌توانم بڵێم زۆرینه‌یان كۆرۆناین به‌ڵام گرنگه‌ ئێمه‌ چۆن مامه‌ڵه‌ی ڕاست له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌دا بكه‌ین، واته‌ گرنگه‌ هاوڵاتیان بزانن كه‌ توشی كۆرۆنا بوویت مه‌رج نییه‌ یه‌كسه‌ر پێویستت به‌ پلازما بێت، یا به‌ چاره‌سه‌ری دژه‌ ڤایڕه‌س بێت پێویستت به‌ چاره‌سه‌رێک بێت بایی 100 هه‌زار بێت كه‌ به‌ڕاستی به‌داخه‌وه‌ هه‌ندێک كه‌س نابه‌رپرسانه‌ و نه‌فس نزمانه‌ مامه‌ڵه‌ی كردووه‌ له‌گه‌ڵ بابه‌ته‌كه‌دا ڕه‌نگه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌زمه‌یه‌ک دروست بكرێت و بۆ هه‌ندێک ده‌ستكه‌وتی ماددی یاخود كه‌سی خۆیان هیوادارم خه‌ڵک له‌ ئاست ئه‌و هۆشیاریه‌دا بن، من باسی خۆم ده‌كه‌م به‌ نموونه‌ من تووش بوو بووم نه‌ ئۆكسجینیشم لابوو نه‌ پلازماشم به‌كارهێناوه‌ نه‌ دژه‌ ڤایڕه‌شم به‌كارهێناوه‌ ته‌نها چه‌ند چاره‌سه‌رێک له‌ چه‌ند ڤیتامینێک پێکهاتووه‌ ڕه‌نگه‌ له‌ خواردنی ڕۆژانه‌شدا هه‌بێت ئه‌و كاته‌ی كه‌ تووش ده‌بیت ڕه‌نگه‌ جورعه‌یه‌كی زیاتر بێت كه‌ ڕه‌نگه‌ له‌ خواردنی ڕۆژانه‌شدا هه‌بێت، وه‌ باری ته‌ندروستیم به‌ به‌راورد به‌ هه‌فته‌ی ڕابردوو زۆر زیاتر بێت ده‌توانم بڵێم به‌ره‌و قۆناغی كۆتایی نه‌خۆشیه‌كه‌ ده‌ڕۆم، بۆیه‌ ڕاسته‌ حاڵه‌ته‌كان زۆرن ، ئه‌و نیشانه‌ زۆرانه‌یان له‌م وه‌رزه‌دا ده‌ڕوات ئه‌و حاڵه‌تانه‌ ده‌توانم بڵێم زۆربه‌یان كۆرۆنان به‌ڵام گرنگ ئه‌وه‌یه‌ نه‌بێته‌ هۆی شڵه‌ژان یان ترس چونكه‌ زۆر خراپه‌ بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ هه‌ڵگری ڤایڕه‌سه‌كه‌ن، بۆیه‌ دڵنیابه‌ ئه‌گه‌ر نیشانه‌كانیش هه‌بێت،ته‌نها به‌ پشوودان و مانه‌وه‌ له‌ ماڵه‌وه‌ ، خۆ جیاكردنه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی كه‌سانی دیكه‌ تووش نه‌كه‌یت، ئاو زۆرخواردنه‌وه‌ ، میوه‌ خواردن ، ڕۆژانه‌ كه‌مێک بچیته‌ به‌ر خۆری به‌یانی ، جێبه‌جێكردنی چه‌ند وه‌رزشێكی ساده‌ كه‌ خۆ هیلاکكردنی تێدانه‌بێت ، وه‌ به‌كارهێنانی هه‌ندێک له‌و ڤیتامینانه‌ به‌ ئاسانترین شێوه‌ نه‌خۆشیه‌كه‌ تێپه‌ڕ ده‌كات.”

دکتۆر یاد نه‌قشبه‌ندی كه‌ له‌ماوه‌ی ڕابردوو ڕایگه‌یاند تووشی كۆرۆنا ڤایره‌س بووه‌، به‌ڵام له‌ ئێستادا به‌وته‌ی خۆی دۆخی ته‌ندروستی زۆرباشه‌ له‌و ڕوه‌وه‌ وتی” من له‌ ئێستا بۆ ماوه‌ی نزیكه‌ی 8-9 ڕۆژه‌ هه‌ڵگری ڤایڕه‌سه‌كه‌ بووم ، وه‌ چاره‌سه‌ره‌كان به‌كار دێنم ته‌نها چاره‌سه‌رێكی “سه‌پۆرتزه‌” ، هیچ چاره‌سه‌رێكی ئه‌وتۆ نییه‌ ئه‌و شێوازانه‌ی كه‌ دكتۆره‌كان هه‌ر هه‌مان ئه‌و دكتۆرانه‌ی كه‌ سه‌رپه‌رشتیاری كۆرۆنان له‌ شاری سلێمانی ، ڕێنماییه‌كانم وه‌رگرتوون و “ئینشاالله” له‌ داهاتوویه‌كی نزیكدا ده‌توانم بڵێم له‌ كۆتایی ئه‌م هه‌فته‌یه‌دا یان هه‌فته‌ی داهاتوودا ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌ سه‌ر كاری خۆم پاش ئه‌وه‌ی ده‌بێت بێگومان پشكنینه‌كانم نێگه‌تیف ده‌ربچێته‌وه‌.”

سه‌باره‌ت به‌ده‌نگۆی مانگرتنی كارمه‌ندانی ته‌ندروستی له‌ سلێمانی، دکتۆر یاد نه‌قشبه‌ندی وتی” من دڵنیایی ده‌ده‌م كه‌رتی ته‌ندروستی له‌ شاری سلێمانی له‌ ئێستادا ئه‌وه‌ی پێویسته‌ ئه‌وه‌ی خزمه‌تگوزاری ته‌ندروستی یه‌ به‌رده‌وامه‌ و به‌رده‌وامیش ده‌بێت به‌هه‌وڵ و كۆششی هه‌موو لایه‌ك له‌سه‌رو هه‌موویانه‌وه‌ به‌ڕێز به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی ته‌ندروستی سلێمانی، وه‌ ئێمه‌ تا ئێستا نه‌ له‌ هیچ سه‌نته‌رێكی كۆرونا نه‌ له‌ هیچ ئیمه‌رجێنسیه‌ک ده‌وام ڕانه‌گیراوه‌ ، ڕاسته‌ هه‌ندێک شوێن ده‌وامی تیادا ڕاگیراوه‌ به‌ڵام نه‌هێڵدراوه‌ كاربكاته‌ سه‌ر ته‌ندروستی هاوڵاتیان و ژیانی هاوڵاتیان ، ئه‌وه‌ش واقیعێكه‌ كه‌ كارمه‌ند و پزیشک و كارگوزار و یه‌كه‌ ئیداری و كارگێڕیش وه‌كو هه‌موو مرۆڤێكی دیكه‌ پێویستی به‌ بژێوی ژیانه‌ بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێت به‌رده‌وامی به‌ ژیانی بدات، ئێستا كه‌رتی ته‌ندروستی توانیویه‌تی ئه‌وه‌ی خزمه‌تگوزاری پێویسته‌ پێشكه‌ش به‌ هاوڵاتیانی بكات به‌ تایبه‌تی له‌ سه‌نته‌ره‌كانی كۆرۆنادا كه‌ ده‌توانم بڵێم باشترین خزمه‌تگوزاری ته‌ندروستی له‌ڕووی كوالێتی و له‌ڕووی “كوانتیتی- شه‌وه‌” پێشكه‌ش به‌ توشبووانی كۆرۆنا كراوه‌ له‌ شاری سلێمانی.”

VOA

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان