ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

چاوپێکەوتن

مونیرە عەلی عەبدولعزیز: شتێك نییە بەناوی حكومەتی هەرێم ‌و جگە لە یەكێتی و پارتی، لایەنەكانی دیكە دیكۆرن

خەڵك-سەعد مەلا عەبدوڵلا گوڵپی

 

لە دیمانەیەكیدا لەگەڵ (خەڵك) مونیرە عەلی عەبدولعەزیز ئەندامی مەكتەبی سیاسی بزووتنەوەی ئیسلامی ڕایدەگەیەنێت، چەندین ساڵە بزووتنەوە كراوەتە ئامانج و هاوكات باس لەوەش دەكات بە مەرج بەشداری حكومەتی هەرێمی كوردستان دەكەین.

خەڵك: پەیوەندی نێوان لایەن ئیسلامییەكان چۆنە دەبینن بەتایبەت دوای ئەنجامدانی هەڵبژاردنەكانی كوردستان كە ساردییەك لە پەیوەندییەكاندا بەدی دەكرێت؟
مونیرە عەلی: سوپاس بۆ تۆڕی میدیایی خەڵك كە بەردەوام لەبەرەی خەڵكدان و هەوڵ دەدەن ڕاستییەكان بڵاوبكەنەوە، پەیوەندی ئیسلامییەكان پەیوەندی مەبدەئیمان پێكەوە هەیە و خاڵی هاوبەشمان زۆرە پێكەوە، پێشتر زۆر هەوڵماندا كار لەسەر خاڵە هاوبەشەكانی نێوان هەرسێ لامان بكەین و لەگەڵ گروپ و ڕیكخراوەكانی دیكە، بەڵام جیاوازی سیاسیمان هەیە تاكو ئێستا نەمانتوانیوە یەكگوتاری سیاسیمان هەبێت، هەرچەندە ئێمە وەكو بزووتنەوە زۆر هەوڵمانداوە هەرسێ لایەنەكە بگەنە ڕێككەوتن و یەك گوتارمان هەبێت بەهێز و ڕێزلێگیراو بێت، ئەوەی لایەنانە لەناوو ساحەی كوردستان دەنگیان زاڵە كە دەسەڵاتیان هەیە و گەورەن، بۆیە پێویستە لایەن ئیسلامییەكان و حزبە بچوكەكان یەك بگرن بۆ ئەوەی لەبەرانبەر ئەم دەسەڵاتە قسەیەكیان هەبێت و گوێیان لێبگیرێت، بەڵام بەداخەوە ئەو هەوڵانەی ئێمە دامان ئەنجامی ئەوتۆی نەبوو.

” بزووتنەوەی ئیسلامی چەندین ساڵە كراوینەتە ئامانج و لەو بەرە ئیسلامیەشدا دووجار كراینە ئامانج”

خەڵك: هۆكاری شكستی لیستی ئیسلامی چ بوو، دەبوو لەسەرەتا لیستەكە نەكرایە، یان هۆكاری دیكەی لە پشتەوە بوو؟
مونیرە عەلی: لیستە ئیسلامییەكە دەبوایە بكرایە و هەنگاوێكی زۆر باش بوو خەڵكێكی زۆری دڵخۆش كرد، بەڵام لەوەدەچێت بەبەرنامەیەكی داڕێژراو نەبووبێ، گلەییەكیش لەو برایانەی وەكو چاودێر و ڕێكخراوە ئیسلامییەكان كە چاودێر بوون بەسەر پڕۆسەكەوە هەڵوێستیان نەبوو لەو یەكگرتنەی نێوان بزووتنەوە و یەكگرتوو، پشتگیریان لە لیستەكە نەكرد و خۆیان لە پڕۆسەكە دزییەوە، تەنها بە دێڕێك هەڵوێستی خۆیان وت، ئەویش ئەوەیە كە “كۆمەڵی ئیسلامی ئامادە نەبوو لیستی ئیسلامی دروست بكرێت” و دواتر هیچ پشتگیرییەكی لیستەكەشیان نەكرد.
هۆكاری دەرەكیش هەبوون، بەڵنیاییەوە ئەو لایەنانەی دیكە بەهیچ شێوەیەك نایانەوێت دوو حزبی ئیسلامی ڕێكبكەون، ئیسلام ناحەزی زۆرە و ناحەزان كاریان لەسەر ئەوە كردووە و بەردەوام نەخشەیان داڕشتووە بۆ پەرتەوازەكردنی ئیسلامییەكان و سەركەوتووش بوون لەو هەنگاوەیاندا، بەڵام وەكو ئەوەی بڵێین لیستی ئیسلامی شكستی هێناوە، شكست لە پڕۆسەیەكی تەندروستدا دیاری دەكرێت، ئەو هەڵبژاردنانەی لە هەرێم و بەغدا بەڕێوەدەچێت، پڕۆسەیەكی ناتەندروست و شەفاف نییە و پڕە لە ساختەكاری و بەهەموو شێوەیەك دەسەڵات دەستی هەیە لە ناوەندەكانی دەنگدان، كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكان سەربەخۆ نییە، لەبەرئەوە ناتوانین پێی بڵێین شكست، كەس نازانێت دەنگەكان بەرەو كوێ دەڕوات؟ پێشمانوایە دەنگێكی زۆرمان هێناوە بەتایبەت بزووتنەوە لە هەردوو هەڵبژاردنەكان دەنگی خۆمانمان هێناوە، بەڵام ئەو ساختەكارییەی كراوە لەبەرانبەرمان بەو شێوەیە دەرچوو، جگە لەوەش بزووتنەوەی ئیسلامی چەندین ساڵە كراوینەتە ئامانج و لەو بەرە ئیسلامیەشدا دووجار كراینە ئامانج.

“لەناو بزووتنەوەی ئیسلامی، كەسانێك هەن بڕوایان بە هەڵبژاردن نییە، لەوانەیە بزووتنەوە بچێتە شاخ چەند هەزار كەسێك لەگەڵی بڕوات، بەڵام بۆ حكومەت لەگەڵی نییە، پێیوایە حەرام و گوناحە”

خەڵك: لە ساڵانی ڕابردوودا زۆرێك لە هاووڵاتی كە باوەڕدارن، بەڵام دەنگ بە ئیسلامییەكان نادەن و لەبەرانبەردا دەنگ بە عەلمانیەكان دەدەن، ئایا ئەمە كەمتەرخەمی ئیسلامییەكانە لە هەڵە نیشاندانی ڕووی جوانی ئیسلام یاخود هەڵەتێگەیشتنی ئەو كەسانەیە؟
مونیرە عەلی: هەردوو هۆكارەكە هەیە، بەتایبەت لەناو بزووتنەوەی ئیسلامی، كەسانێك هەن بڕوایان بە هەڵبژاردن نییە، لەوانەیە بزووتنەوە بچێتە شاخ چەند هەزار كەسێك لەگەڵی بڕوات، بەڵام بۆ حكومەت لەگەڵی نییە، پێیوایە حەرام و گوناحە، بزووتنەوە بەداخەوە هەر لە سەرەتاوە نەیتوانیوە فیكرێكی یەكگرتوو لەناو حزبەكەی دروست بكات و بەردەوام جیاوازی فیكری لەنێو حزبەكەیدا هەیە، ئەو ئازادییە فیكرییەشی كە هەیە، لە هیچ حزبێكی دیكەدا نییە، ئەمە وایكردووە زۆربەی ئەندامەكانی بزووتنەوە دەنگ نادەن، یاخود كە دەیبینن پڕۆسەكە پڕ لە ساختەكارییە بۆ جاری دوووەم ناڕوات بۆ دەنگدان، چونكە متمانەی بە دەنگدانەكە نییە، لەبەرئەوە خەڵك سارد بوەتەوە، جگە لەوەش بەداخەوە، ئاڕاستە سەلەفییەكان زۆر كاریگەرییان هەیە لەسەر ئیسلامییەكان و نەیانتوانیوە تاكو ئێستا پشتگیری لەو لایەنە ئیسلامییە بكەن یان لەو بەرنامە ئیسلامییەی هەیانە بۆ ئەوەی ببێتە حاكم، هەمیشە بە ئاڕاستەی پێچەوانەوە دەڕۆن و بەپێچەوانەی هێزە ئیسلامییەكان هەنگاو دەنێن.

“شتێك نییە بەناوی حكومەتی هەرێم، ئەوەی هەیە دەسەڵاتی ئەو دوو حزبەیە، دەبینیت لە دەرەوەش مامەڵە لەگەڵ ئەو حزبانە دەكرێت، كاك مەسعود سەرۆكی هەرێمیش نییە، بەڵام لە وڵاتان وەكو سەرۆكێك پێشوازی لێدەكرێت”

خەڵك: حكومەتی هەرێم بەهۆی ڕێككەوتنی لایەنەكانەوە زۆر دواكەوت، لەكاتێكدا هەرێم و ناوچەكە لەژێر مەترسیدایە، بۆچوونی ئێوە وەكو بزوووتنەوە چۆنە؟
مونیرە عەلی: وای بۆدەچم شتێك نییە بەناوی حكومەتی هەرێم، ئەوەی هەیە دەسەڵاتی ئەو دوو حزبەیە، دەبینیت لە دەرەوەش مامەڵە لەگەڵ ئەو حزبانە دەكرێت كە دەسەڵاتیان هەیە، كاك مەسعود سەرۆكی هەرێمیش نییە، بەڵام لە وڵاتان وەكو سەرۆكێك پێشوازی لێدەكرێت، ئەمەش ئەوە دەردەخات كە هەرێمی كوردستان هەرێمێكی دامەزراوەیی نییە، تاكو لەڕێگای دەزگاكان پەیوەندی نێوخۆیی و دەرەكی دروست بكات.
هەرێم دەسەڵاتی ئەو دوو حزبەیە، پێشتر ئەو لایەن و كەسانەش چۆن مامەڵەیان لەگەڵ كردوون ئێستاش بەو شێوەیە مامەڵەیان لەگەڵ دەكەن، ئێستاش ئەو حكومەتە كە دروست نەكراوە كاریگەری لەسەر خەڵك هەیە، دەبوو زۆر زووتر ئەو كابینەیە ڕابگەیەنرایە، بەداخەوە لە هەرێم پڕۆسەیەكی هەڵبژاردن دوای چەند مانگێك لە نیوەشەودا ئەنجامەكەی ڕادەگەیەنرێت و دوای چەندین مانگی دیكەش ئەوكات حكومەت پێكدەهێنرێت كە تا ئێستا لایەنەكان ڕێكنەكەوتوون، داوایان لێدەكەین پەلە بكەن لە دروستكردنی.
لایەن و وڵاتانی دەرەوەش مامەڵە لەگەڵ یەكێتی و پارتی دەكەن وەكو حكومەتی هەرێم هیچ پەیوەندییەك لەگەڵ وڵاتان نییە، ئەوەی هەیە ئەو دوو دەسەڵاتەیە و وڵاتانی دەرەوەش ئیعترافیان كردووە وەكو دوو هێز لە هەرێم دەڕوانن و سەردانەكانیان زیاتر لەگەڵ ئەو دوو هێزەیە.

خەڵك: بۆچی لایەنەكانی دیكە دەچنە نێو حكومەتەوە؟
مونیرە عەلی: هەر وەكو دیكۆر ڕۆیشتوون، چەند ساڵە كە پێشتر و ئێستاش دەڕۆن زیاتر دەوری دیكۆریان بینیوە، خۆیان پێیان وایە بۆ خزمەتكردنی خەڵك دەڕۆن، حكومەتی هەرێم كاریگەری لەسەر خەڵك هەیە، بەڵام وەكو پەیوەنییەكانی لەگەڵ دەرەوە هیچ كاریگەرییەكی ئەوتۆی نییە، چونكە حكومەت دامەزراوەیی نییە، بەڵكو ئەو دوو حزبەیە قسە دەكەن، پەیوەندی دروست دەكەن، دەیپچڕێنن، نەوت دەفرۆشن، ئەوانە هیچ پەیوەندییەكی بە پەڕلەمان و حكومەتەوە نییە و تەنها تەعبیرە لەو دوو دەسەڵاتەی كە هەیە.

“بەرژەوەندی خەڵك بەردەوام دروشمێكی درۆینەی بریقەدارە كە هەموو لایەنەكان بەكاریدەهێنن، لەكاتی گفتوگۆكانیشیاندا ئەوەی بە خەیاڵایاندا نایەت و ئەوەی لەسەر مێزی گفتوگۆكان باسی لێوە ناكرێت بەرژەوەندی خەڵكە”

خەڵك: لایەنەكان باس لەوە دەكەن لەبەر بەرژەوەندی خەڵك پێكهێنانی حكومەت دواخراوە، پێتوایە ئەمە بەرژەوەندی خەڵكە یان حزب؟
مونیرە عەلی: بەرژەوەندی خەڵك بەردەوام دروشمێكی درۆینەی بریقەدارە كە هەموو لایەنەكان بەكاریدەهێنن، لەكاتی گفتوگۆكانیشیاندا ئەوەی بە خەیاڵایاندا نایەت ئەوەی لەسەر مێزی گفتوگۆكان باسی لێوە ناكرێت بەرژەوەندی خەڵكە، ئەوەی ئێستا هەیە بەرژەوەندی حزبەكانە و پچڕینی ئیمتیازاتە، ئێمە پێشتریش بینیمان ئەو حزبانەی ئۆپۆزسیۆن بوون زۆر خۆیان بە دۆستی خەڵك دەزانی لەكاتی گفتوگۆكانیشدا بۆ كابینەی پێشوو هەر ئەوان بوون پۆست و ئیمتیازاتیان زیاد كرد، ئەمانە هەموو زیاد كرا لەپێناو بەرژەوەندی حزبەكانیاندا بووە و هیچ پەیوەندییەكی بە بەرژەوەندی خەڵكەوە نەبوەو نییە.

خەڵك: پێتوایە حكومەتی داهاتوو بێتە حكومەتی هاووڵاتی؟
مونیرە عەلی: ئەوە جارێ قورسە، تاكو ئەو دوو حزبە ئەو دەسەڵاتە ڕەهایەیان هەبێت، ناتوانیت بڵێیت حكومەتی هاووڵاتی، بەڵام جیاوازییەكیش دەبێت، گۆڕینی سەرۆكی كابینەكە پێموایە جیاوازییەكی دەبێت و ئەمجارەش ئەو قەیرانانەی پێشتر هەبووە چارەسەر بكرێت و لەمەودوا ئەو دیوارە ناشرینەی لەنێوان خەڵك و حكومەتدا هەبوو، بڕوخێنرێت و خەڵك حكومەت بە هیچ خۆی بزانێت نەك ئەو دوو حزبە.

خەڵك: پارتی چەند جارێك داوای كردووە بزووتنەوە بەشداری حكومەت بكات؟
مونیرە عەلی: تاكو ئێستا پارتی بە ڕەسمی داوایان لێنەكردووین بەشداری حكومەت بكەین، ئەوەی هەیە لە یەكەم سەردانیاندا ئەو پەیوەندیانەی هەمانبووە نەپچڕاوە و لە پێشتریش چەندین دیدارمان لەسەر ئاستی باڵا هەبووە، لە هەموو پەیوەندیەكاندا تەئكید لەوە كراوەتەوە بە حسابی كورسی مامەڵە لەگەڵ بزووتنەوە ناكەن، چونكە قورسایی و خەباتی خۆی هەیە و ئەوەیان لەبەرچاو گرتووە.

“پێشتر لە كابینەیەكدا وەزیری ئەوقافمان بەدەست بووە دەسەڵاتی دانانی مجێورێكی نەبووە، لەبەرئەوە ئەو حزبەی بەشداری لە حكومەت دەكات تەنها كەسێك سوودی لێ دەكات”

خەڵك: هەڵوێستی ئێوە چی بوو؟
مونیرە عەلی: داوامان لێكردوون بە زووترین كات كابینەكە پێكبهێنن ئەگەر ئێمەشی تێدا نەبین، بەڵام هەوڵ بدەن ئەو قەیرانانەی هەیە چارەسەر بكرێن و داواكارییەكانی خەڵك جێبەجێ بكرێن گرنگ نییە بەشداری بكەین یان نا، چونكە پێشتر لە كابینەیەكدا ئەزمونمان هەیە و بەشداریمان كردووە و ڕەمزی بووە، تەنانەت وەزیری ئەوقافمان بەدەست بووە دەسەڵاتی دانانی مجێورێكی نەبووە، لەبەرئەوە ئەو حزبەی بەشداری لە حكومەت دەكات تەنها كەسێك سوودی لێ دەكات و حزبەكەی سوودی لێنابینێت، لەبەرئەوەی دەسەڵاتی نەبووە، ئەگەر بشچینە حكومەت وەكو ئەو دەنگۆیەی هەیە وەزارەتی ئەوقافمان پێبدرێت پێویستە وەكو پێشتر نەبێت و كۆمەڵێك داواكاریمان هەیە، بۆمان جێبەجێ بكرێت لەوانە دەسەڵات بدرێت بە وەزیریەكە، یان چەند پۆستێكی تریش بێت و تەنها وەزیرێكی ڕەسمی نەبێت.

خەڵك: ئەگەر پارتی مەرجەكانتان جێبەجێ نەكات بەشداری حكومەت دەكات؟
مونیرە عەلی: تا ئێستا باس لە بەشداریكردن و بەشدارینەكردن نەكراوە، نە ئەوان بە ڕەسمی بە ئێمەیان وتووە و نە ئێمەش وەڵامان داونەتەوە، بەڵام ئەگەر بكرێت واباشترە.

“ئەوەی تا ئێستا خۆمانمان پێڕاگرتووە ئەو “قەرزولحەسەنە”و ئابوونەیە كە لە ئەندامانی وەردەگرین و هیچ سەرچاوەیەكی دارایمان نییە”

خەڵك: لەماوەی ڕابردوودا بزووتنەوە كۆمەڵێك جموجوڵی سیاسی دەست پێكرد، هۆكارەكەی چی بوو دەتانەوێ چی بكەن؟
مونیرە عەلی: بزووتنەوە لە ئاستی ناوخۆیی لاواز بووە، بەڵام لە ئاستی دەرەوە بەهێزە و لە پەیوەندییە دەرەكییەكاندا بزووتنەوە قورسایی خۆی هەیە و ئەو سەردانانەی ئێمەش لەسەر بانگهێشتێكی فەڕمی سەرۆك كۆماری عیراق بوو بۆ بەغدا و لەگەڵ سەرجەم لایەنە سیاسییەكانیش كۆبوونەتەوە و پەیوەندییەكانی بزووتنەوە لەگەڵ ئەو لایەنانە نوێ كراونەتەوە، هەروەها لەنێوخۆشدا لەگەڵ لایەنە سیاسییەكان كۆبووینەتەوە و پەیوەندییەكانمان باشە.
قەیرانێك بەرۆكی خەڵك و حزبەكانی گرتووە، بەتایبەت ئەو قەیرانە لەسەر بزووتنەوە زۆر قورسە كە حزبێكە 6 ساڵە دینارێكی لە هیچ حكومەت و وڵاتێك بەدەست نەگەیشتووە ئەوەی تا ئێستا خۆمانمان پێڕاگرتووە ئەو “قەرزولحەسەنە”و ئابوونەیە كە لە ئەندامانی وەردەگرین و هیچ سەرچاوەیەكی دارایمان نییە.

خەڵك: لە عیراق هەوڵتان نەداوە پۆستێك لە حكومەتی عیراق بەدەستبهێن؟
مونیرە عەلی: ئێستا دۆخەكە گۆڕاوە و ئەمریكا پشتگیری لەوە دەكات هێزە سونییەكان خۆیان دەرخەن و بەشداری لە حكومەت بكەن، بۆ ئەمەش هەوڵێك هەیە كە بزووتنەوە بەشداری بكات، بەڵام ئەم سەردانانەی ئەمجارە زیاتر بۆ ئەوە بووە پەیوەندییە سیاسییەكانی بەهێز بكات.

“لە ئێستادا هەوڵێك هەیە بۆ “یارییەك” ئەمریكا هێزە سونیییەكان بەكاربهێنێت بۆ ئەوەی لە كابینەی داهاتوودا بەشداری بكەن لە حكومەت”

خەڵك: پشتگیری ئەمریكا لەلایەنە سونییەكان، مەترسییەكەو ڕوو لە ناوچەكە دەكات یان شتێكی باشە؟
مونیرە عەلی: بەداخەوە ئەمریكا یارییەكی زۆر قێزەون دەكات لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بەتایبەتی لە عیراق، پۆلبریمەر لە یاداشتەكەیدا دەڵێَت ئێمە عیراقمان داگیركرد و بە ویستی خۆمان تەسلیمی ئێرانمان كرد، ئەمەش وایكرد دەرگای بەشداریكردن بۆ هێزە سونییەكان دابخرێت و پەرتەوازەش بوون، تەنانەت ڕابەری گشتی لە گەشتەكەیدا بۆ بەغدا وتی، یەك سەركردەی سونی لە بەغدا نەبوون تاكو لەگەڵیان دابنیشین و هەموویان عیراقیان جێهێشتووە، ئەمەش وایكردووە هێزە سونییەكان لە عیراق هەست بە ئاسایش ناكەن و لە پڕۆسەی سیاسی كشاونەتەوە، بەڵام لە ئێستادا هەوڵێك هەیە بۆ “یارییەك” ئەمریكا ئەو هێزە سونیانە بەكاربهێنێت بۆ ئەوەی لە كابینەی داهاتوودا بەشداری بكەن لە حكومەت، تائێستا گفتوگۆی لەسەر دەكرێت و ئێستاش بە ڕەسمی سعودیە باڵیۆزی خۆی لە بەغدا كردوەتەوە، ئەمەش لەوانەیە كاریگەری باش و خراپی خۆی هەبێت.

“هیچ ئیعترافێك بە هێڵی گۆڕانكاری ناكەین”

خەڵك: ماوەیەك لەمەوپێش شەش ئەندامی سەركردایەتی دەستیانلەكاركێشایەوە، چارەنووسی ئەو كەسانە لە بزووتنەوە بەكوێ گەیشتووە؟
مونیرە عەلی: ئەوانە برا و هاوكاری ئێمە بوون، بزووتنەوە ئەو قەیرانە داراییەی هەیەتی كەم كەس هەیە تەحەمولی ئەو دۆخە بكات، بەبێ پارە و بودجە بجوڵێت و كار بكات، بەتایبەتی كەسانێك كە بەرپرسیارێتیشان هەبێت، لەبەرئەوە هەندێك كەس تەحەمولی ئەو دۆخە ناكەن، بەڵام ئەو كەسانەی دەستیان لەكاركێشاوەتەوە وەك خۆیان ئاماژەی بۆدەكەن لە پۆستەكانیان دەستیان لەكاركێشاوەتەوە نەك لە حزب، ئێمەش بە نێوەندگیری و چاودێری لیژنەی باڵای فەتوای بزووتنەوە لەگەڵیان دانیشتووین و قسەمان لەگەڵ كردوون، بڕیاریانداوە بزووتنەوەن، بەڵام ئەندامی سەركردایەتی نین و گفتوگۆش لەگەڵیان بەردەوامە.

خەڵك: ئەوان هیڵی گۆڕانكارییان دروست كردووە؟
مونیرە عەلی: ئێمە هیچ ئیعترافێك بەو هیڵە ناكەین، بەداخەوە ئەوان خۆشیان نازانن چییان دەوێت، لەلایەك دەڵێن با كار بە پەیڕەوو پڕۆگرام بكرێت كە لەو پەیڕەوەدا بەهیچ شێوەیەك ڕێگا بە كوتلە و كوتلەكاری نادات، وەكو هێڵ مامەڵەیان لەگەڵ ناكەین، بەڵكو ئێمە بەپێی پەیڕەو و وەكو تاك قسەیان لەگەڵ دەكەین.

چاوپێکەوتن

دیاری محەمەد: دەستوەردان لە ئەرك و دەسەڵاتی یەكتری لەنێو كۆمەڵی ئیسلامی بوونی هەیە

خەڵك-سەعد مەلا عەبدوڵڵا گوڵپی

 

دیاری محەمەد ئەندامی سەركردایەتی كۆمەڵی ئیسلامی و بەرپرسی مەڵبەندی سلێمانی كۆمەڵی ئیسلامی كوردستان لە دیمانەیەكی (خەڵك)دا تیشك دەخاتەسەر چۆنێتی ئەندامدانی كۆنگرەی حزبەكەیان و هاوكات هەڵوێستی كۆمەڵ لەسەر ئەو كەسانەی دەستیان لەكاركێشایەوە، ئاماژە بۆ ئەوەش دەكات، ڕێژەی دەنگەكانیان لە سلێمانی زیادی كردووە.

 

خەڵك:دۆخی نێوخۆی كۆمەڵی ئیسلامی لە چ ئاستێكدایە بەتایبەت دوای ئەوەی ژمارەیەك لە سەركردە و كادیرانتان دەستیان لە حزبەكە كێشایەوە؟
دیاری محەمەد:حزب خۆی لەخۆیدا كۆبوونەوەی كۆمەڵێك كەسە و ئەمەش وادەكات ئاسایی بێت كەلەناو هەمان حزبدا بیروڕای جیاواز هەبێت، بەبەراوردكردن لەگەڵ حزبەكانی تر كۆمەڵی ئیسلامی لەڕووی یەكڕیزی ناوخۆییەوە لەدۆخێكی باشدایە، هەروەك چۆن ئەندامیەتی لە حزبێك ئاساییە، دەستلەكاركێشانەوەش حاڵەتێكی ئاساییە، سەرەڕای ئەوەش وازهێنانی هەندێك سەركردە و كادر هۆكارەكانی زیاتر ناڕەزایی بووە لەچەند بڕیارێكی ئیداری نەك ناڕازیبوون لەئەداو كاری حزب.

خەڵك:كۆمەڵی ئیسلامی بۆ تا دەرگای چوونە ناو حكومەتی لێ‌دانەخرا بڕیاری ئۆپۆزسیۆن بوونی نەدا؟
دیاری محەمەد:زۆر ئاساییە حزبێك مەیلی ئەوەی هەبێت بچێتە ناو حكومەتەوە بەپێی قەبارەی خۆی لەهەڵبژاردنداو ئەمەش لای ئێمە بۆ خزمەتە بەخەڵك و جێبەجێكردنی بەرنامەی هەڵبژاردنی حزبەكەیە، ئێمەش نەمانشاردوەتەوە ئەگەر تیمی ڕاسپێردراو بۆ پێكهێنانی حكومەت بەرنامەی خۆیان بخەنەڕوو، ئەوكات بڕیاری خۆمان دەدەین، چونكە باشتر بەرچاومان ڕوون دەبێت لەوەی دەتوانین لە چوار ساڵی داهاتوودا دەتوانین خزمەت بكەین بە هاووڵاتیانی كوردستان یان نا، پێشتریش تیمی كۆمەڵ لە حكومەت بە كردەوە ئەوەیان سەلماندووە كەبەشداریمان لە ئەنجومەنی وەزیران بۆ خزمەتی خەڵكە نەك بۆ خۆدەوڵەمەندكردن.

نیازێك هەبوو بۆئەوەی كۆمەڵ بەشداری كابینەی نۆی پێنەكرێت

خەڵك:هۆكاری بەشدارینەكردنتان لە حكومەتی هەرێمدا چی بوو؟
دیاری محەمەد:دوای ئەوەی تیمی ڕاسپێردراو بۆ دروستكردنی حكومەتی نوێ سەردان و گفتوگۆكانی بۆ پێكهێنانی كابینەی نۆ دەستپێكرد، سەردانی كۆمەڵی ئیسلامییان نەكرد، دیارە نیازێك هەبوو بۆئەوەی كۆمەڵ بەشداری كابینەی نۆی پێنەكرێت، هۆكارەكەشی بۆ ئەوە دەگێڕینەوە كە كۆمەڵ لە چوار ساڵی پڕ لە قەیرانی ڕابردوودا سەرەڕِای بوونی لە حكومەت هەمیشە لە بەرەی داكۆكیكردن لە گەلدا بووەو ئەو سەنگەرەی چۆڵ نەكردووە، بۆیە پێمانوایە دوورخستنەوەی لە حكومەت جۆرێك لە سزادانی تێدا بووە بۆ هەڵوێستەكانی ڕابردووی.

خەڵك:پەیوەندییەكانی كۆمەڵ لەگەڵ لایەنە سیاسییەكان دوای پێكهێنانی حكومەت لە چ ئاستێكدایە؟
دیاری محەمەد:پەیوەندییەكانی كۆمەڵ لەگەڵ هەموو لایەنەكان باشە بە گشتی و بەشداری لە حكومەت یان بەشدارینەكردن بەهانەیەك نییە بۆئەوەی ئێمە بمانەوێت پەیوەندیمان لەگەڵ لایەنێك بپچڕێنین.

خەڵك:پەیوەندیتان لەگەڵ پارتی لە چ ئاستێكدایە سەردانەكەی ئەم دواییەی ئەمیری كۆمەڵ بۆ لای بارزانی چۆن بوو، بەشێك لە چاودێریان بە پاشەكشەی دەزانن لە هەڵوێستی پێشووی كۆمەڵ؟
دیاری محەمەد:سەردانی وەفدی كۆمەڵ بەسەرۆكایەتی مامۆستا عەلی باپیر بۆ لای كاك مەسعود بارزانی سەردانێكی ئاسایی نێوان سەرۆكی دوو حزبە كە لەم هەرێمەدا كاردەكەن، لەو سەردانەدا وەفدی كۆمەڵ هیچ هەڵوێستێكی نەنواندووە كە پێچەوانە بێت لەگەڵ مەبادیئەكانی كۆمەڵ یان هەڵوێستەكانی ڕابردووی، بەڵكو بەپێچەوانەوە وەفدی كۆمەڵ و مامۆستا سووربوون لەسەر هەڵوێستی پێشوو و داوایان كردووە مەساری كاركردنی سیاسی ڕاست بكرێتەوەو هەرلایەنێك بەپێی ئەو دەنگانەی خەڵك پێی داوە ڕێزی بگیرێت، ئەگەرچی پارتی لەحكومەتی هەرێمدا بێت و كۆمەڵ ئۆپۆزسیۆن بێت ئەمە هیچ لەو ڕاستییە كەم ناكاتەوە كەپێویستە لایەنە سیاسییەكان پەیوەندی باشیان لەنێواندا هەبێت، ئەگەر لەڕابردووشدا پەیوەندییە سیاسییەكان پچڕابن یان ئاڵۆزییان تێكەوتبێت ئەمە حاڵەتێكی تەندروست نەبووە.

هیچ بڕیارێك نییە بۆئەوەی كۆمەڵ كۆنگرەی خۆی دوابخات و ئامادەكاریی باشیش لەوبارەیەوە كراوە

خەڵك:بەرەو كۆنگرەی حزب هەنگاو دەنێن، ئایا كۆنگرە دەكرێت یاخود دوادەخرێت؟
دیاری محەمەد:هیچ بڕیار یان نیازێك نییە بۆئەوەی كۆمەڵ كۆنگرەی خۆی دوابخات و ئامادەكاریی باشیش لەوبارەیەوە كراوە، ئێستا لەقۆناغی ئامادەسازیی بەستنی كۆبوونەوە گشتییەكانداین كەسەرجەم ئەندامان بەشداریی تێدا دەكەن و وەكو قۆناغی سەرەتاش نوێنەر بۆ كۆنفڕانسەكان دیاریدەكەن.

خەڵك:ئەو كێشە و گرفتانەی لەبەردەم كۆنگرەی هەر حزبێكدا ڕووبەڕووی دەبێتەوە، ئێوەی گرتوەتەوە؟
دیاری محەمەد:كێشەو گرفتێكی ئەوتۆ شك نابرێت لەبەردەم كۆنگرە، بەڵكو تەنها هەندێك تێڕوانینی جیاواز هەیە سەبارەت بەبابەتەكانی ناو كۆنگرە وەكو پەیڕەوی ناوخۆو دەسەڵاتەكان و كارنامەو شێوازی ئیدارەدانی حزب بۆ چوار ساڵی داهاتوو، دەستوەردان لە ئەرك و دەسەڵاتی یەكتری، ئەمەش دواجار لەلایەن ئەندامانی كۆنگرەوە بەدەنگدان یەكلاییدەكرێتەوە كەبەچی شێوازێك و چۆن بێت.

خەڵك:كۆنگرەی ئەمجارە چۆن ئەندامانی سەركردایەتی هەڵدەبژێرێت؟ كۆنگرەیەكی تەقلیدی دەكەن، یان ئەمجارە گۆِرانكاری دەكرێت لە بەرپرسیارێتی كەسەكاندا؟
دیاری محەمەد:لەكۆنگرەدا ئەندامانی سەركردایەتی هەڵدەبژێردرێن كەپێكدێن لەئەندامانی مەكتەبی سیاسی لەناویانداو بەرپرسی مەكتەبەكان و بەرپرسی مەڵبەندەكان. ئێمە لەهەوڵداین كۆنگرەیەكی تەقلیدی نەكەین و لیژنەی ئامادەكاریی كۆنگرە لەهەوڵدان سود لەئەزموونی كەسانی پسپۆڕ وەربگرن بۆئەوەی شێوازێكی بەڕێوەبردنی نوێ لەم كۆنگرەیەدا بەرجەستە بكەن. هەموو ئەوكەسانەی ئەندامی كۆنگرەن و مەرجەكانیان تێدایە دەكرێت خۆیان بۆ هەریەك لەپۆستەكان بپاڵێون كەدەیانەوێت و هیچ ڕێگرییەك لەبەردەمیاندا نابێت، بەڵام دواجار ئەوە دەنگی ئەندامانی كۆنگرەیە كەكێ بۆ وەرگرتنی پۆستەكان دیاریدەكات. واتا هێڵی سور لەسەر هیچ كەسێك و بۆ هیچ پۆستێك نیە.

پێموانییە كاتی ئەوە هاتبێت كەسێكی دیكە خۆی بۆ پۆستی ئەمیری كۆمەڵ كاندید بكات و تائێستاش جەنابی مامۆستا هەر لەڕێی هەڵبژاردنەوە كراوەتەوە بەكەسی یەكەمی حزب

خەڵك:ئەمیری كۆمەڵ دەگۆڕێت؟ كێ بۆ ئەو پۆستە خۆی كاندید كردووە، یان پێتان وایە چەند كەس چاوی لە پۆستەكەیە؟
دیاری محەمەد:دەبێت ئەوە بزانین لەكوردستان دەژین و لەناوچەیەك پێیدەڵین ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لەم ناوچەیەدا حزبی سیاسی پێویستی بەسەركردەی كاریزما هەیە، مامۆستا (عەلی باپیر)یش هەموومان هەڵوێستەكانی پێشوویمان لەبەرچاوە كەهەمیشە دژی ستەم و لەبەرەی خەڵك و شەقامدا بووەو كۆمەڵیش نایەوێت دەستبەرداریان بێت، لەگەڵ ئەوەش هەركەس مەرجەكانی كەسی یەكەمی تێدابێت دەكرێت خۆی بۆ ئەو شوێنە بپاڵێوێت. بۆ بەشی دووەمی پرسیارەكەشت پێموانییە كاتی ئەوە هاتبێت كەسێكی دیكە خۆی بۆ ئەو پۆستە كاندید بكات و تائێستاش جەنابی مامۆستا هەر لەڕێی هەڵبژاردنەوە كراوەتەوە بەكەسی یەكەمی حزب ئەگەرچی هەندێكجار خۆی ویستی ئەوەی نەبووە ببێتەوە بەكەسی یەكەم، بەڵام ئەندامانی كۆنگرە ڕازی نەبوون.

خەڵك:مامۆستا عەلی دەتوانێت خۆی كاندید بكاتەوە، تا ئێستا كێبركێكاری هەیە؟
دیاری محەمەد: بەپێی پەیڕەوی ناوخۆی كۆمەڵ دەتوانێت كاندید بێت و كێبڕكێكاریشی نییە.

 

خەڵك:ناو گۆڕین و لابردنی پاشگری ئیسلامی بۆ ئەم كۆنگرەیە قسەی لەسەر دەكرێت، هیچ ناوێكی دیكەتان داوە بۆ حزبەكە؟
دیاری محەمەد:بەڵێ بۆچوونێك هەیە لەبارەی دەستكاریكردنی ناوی حزب و لابردنی پاشگری ئیسلامی، ئەمەش وەك هەر خاڵێكی تر دەبرێتە بەردەم ئەندامانی كۆنگرەو لەچوارچێوەی ڕەشنووسی پەیڕەوی ناوخۆدا دەنگی بۆ دەدرێت. لەمڕووەشەوە دوو بۆچوونی جیاواز هەیە لەبارەی لابردن یان مانەوەی پاشگری ئیسلامی و ناوی حزبیش. سەبارەت بەناوەكەش ڕەنگە پێشنیاری (بونیاد) بكرێت كەئێستا كوردستان لەقۆناغی بونیادنانەوەدایە یاخود وشەی (دادپەروەری) كەیەكێكە لەبنەماكانی ئاینی ئیسلام یان هەر وشەیەكی تر كە كۆنگرە بڕیاری لەبارەوە دەدات، هەرچەندە ڕای زۆرینەی ئەندامانی كۆمەڵی ئیسلامی لەگەڵ مانەوەی پاشگری ئیسلامیدایە.

 

خەڵك:ئەوانەی وازیان لە حزب هێنا چییان لێدەكەن و چۆن مامەڵەیان لەگەڵ دەكەن؟
دیاری محەمەد:سەبارەت بەو كەسانەی وازیان هێناوە لەم قۆناغەدا هەموو هەوڵەكان لەسەرەوە تا خوارەوە بۆئەوەیە ئەو كەسانە بێنەوەو بەشداریی كۆنگرەش بكەن، لەوبارەیەشەوە هەموو هەوڵی خۆمان داوە بۆئەوەی ئەو ناڕەزاییانەی هەیانە بڕەوێنرێنەوە.

خەڵك:بەشێك لە بەرپرسانی كۆمەڵ لە دەرەوە دانیشتوون و خۆشیان بە كۆمەڵ دەزانن دێنەنێو كۆنگرە؟
دیاری محەمەد:ئێمە لەهەوڵی بەشداریپێكردنی سەرجەم ئەو بەرپرسانەی كۆمەڵداین لەكۆنگرەدا، كەئێستا لەدەرەوەن، هەروەك لەكۆبوونەوەی داهاتووی سەركردایەتیدا كەپێدەچێت خۆشیان بەشداریی تێدابكەن، تێبینی و پێشنیارەكانیان وەرگیراون گفتوگۆیان لەبارەوە بكرێت. ئێمەش بەئەركی خۆمانی دەزانین هەموو ئەو كەسانەی ڕۆژێك لەڕۆژان خزمەتیان بەكۆمەڵ كردووە سوود لەتواناكانیان وەربگرین.

لە سلێمانی دەنگەكانمان لە (17 هەزار دەنگ)ەوە گەیشتووەتە سەروو (25 هەزار دەنگ) لە سنووری مەڵبەند و ناو شاری سلێمانی

خەڵك:كۆمەڵ لە ئێستادا لە سنووری مەڵبەندەكەتان لە شاری سلێمانی پێگەی لەناو خەڵكیدا چۆنە؟
دیاری محەمەد:پێشتر دەنگەكانی كۆمەڵ لەناو شاری سلێمانی بریتی بووە لە (17 هەزار دەنگ)، لەدوای دەستبەكاربوونمان لەم پۆستەوە لەدوایین هەڵبژاردندا سەرەڕای تێبینیمان لەسەر چۆنێتی هەڵبژاردنەكە، دەنگەكانمان گەیشتووەتە سەروو (25 هەزار دەنگ)لە سنووری مەڵبەند و ناو شاری سلێمانی كەڕێژەی بەشداریكردنی (56%)ی خەڵك لەكاتێكدا پێشتر ڕێژەی بەشداریكردنی خەڵك لەهەڵبژاردندا (78%) بووە، ئەمەش بەرهەمی هەوڵ و شەونخونیی ئەندام و كادێرانی كۆمەڵە لە سنوورەكە كەدڵسۆزانەو ماندوونەناسانە هەڵمەتەكانی بانگەشەی هەڵبژاردنیان ڕاپەڕاندو سەرەڕای ئەو قەیرانە داراییەی هەمانبووە توانیومانە دەیان داهێنان و كەرنەڤاڵ بكەین لەڕێی ئەنجومەنەكانمانەوە و توانیومانە (8) بارەگای كۆمەڵ بكەینەوە كەبوونەتە شوێنی پێگەیاندنی خەڵك و گەیاندنی دەنگی كۆمەڵ بەخەڵكی گەڕەكەكانیان.

 

خەڵك:پڕۆژەی هاوبەشی كاری ئۆپۆزسۆنی كۆمەڵ و یەكگرتوو بۆ شكستی هێنا؟
دیاری محەمەد:ئەگەرچی بەشێوەی نوسراو ڕێكەوتنێك لەنێوان كۆمەڵ و یەكگرتوودا نیە بۆئەوەی كاری هاوبەشی ئۆپۆزسیۆن بكەن، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا بەردەوامین لەكاری هاوبەش و لەسەر ئاستی فراكسیۆنەكانیشمان هەماهەنگی باشمان هەیە لەوڕووەوە، خۆ ئەگەر لەداهاتوودا هەردوولا هەڵوێستە سیاسییەكانیان هاوشێوەبن پێموایە ئەمە سەرەتایەك بێت بۆ دروستبوونی كاری هاوبەش و یەكڕیزیی نێوان هەردوولا.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

بەڕێوەبەری بانكی خوێن لەسلێمانی: ڕۆژانە نزیكەی 300 كەس خوێن دەبەخشن

خەڵك – بەشی هەواڵ

بەڕێوەبەری بانكی خوێنی سلێمانی لە چاوپێكەوتنێكیدا لەگەڵ (خەڵك) باسی بەرەوپێشچوون و گرفتەكان و گرنگی بانكی خوێنی كرد و ئاماژەی بە دڵسۆزی و خەمخۆری هاوڵاتیان و دەزگا ئەمنییەكان كرد، كە بەردەوام خوێنیان پێدەبەخشن، لەلایەكی دیكەوە باسی لەوەكرد، ڕۆژانە 200 بۆ نزیكی 280 كەس بۆ خوێنبەخشین سەردانیان دەكەن.

 

خەڵك: سیستمی وەرگرتنی خوێن لەبانكی خوێنی سلێمانی چۆنە؟

كەلسوم ڕەسوڵ: شێوازی وەرگرتنی خوێن بەشێوەیەكی زانستی و جیهانییە، بەجۆرێك لەساڵی 2009دا ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی WHO وۆركشۆپێكی یەك مانگی بۆ سازكردین، كە تێیدا ئاشنای سیستمێكی پێشكەوتوی كردین، لەو كاتەوە كە گەڕاینەوە، ئەو سیستەمە جیهانییە پەیڕەودەكەین.

 

خەڵك: لەماوەی ڕابردوودا تا چ ڕادەیەك توشی گرفتی كەمی خوێن یان هەر گرفتێكی دیكە بوونەتەوە؟

كەلسوم ڕەسوڵ: بەگشتی نەمانهێشتووە كەموكوڕی هەبێت، تەنانەت لەكاتی شەڕی داعشدا توشی گرفت نەبووین، لەكاتێكدا ئاوارەیەكی زۆر لەم شارەبوو و ڕۆژانە بریندارانی شەڕی داعش دەهاتن كە خوێنێكی زۆریان پێویستبوو، بەجۆرێك بریندار هەبووە 59 بتڵ خوێنمان پێبەخشیوە و بەهاوكاری پزیشكە دڵسۆزەكان و خوای گەورە لە مردن ڕزگارمانكرد.
بەهۆی ئەوەی ئەزمونێكی زیاتر لە 37 ساڵیم لەم كارەدا هەیە، توانیومە خوێنی پێویست بۆ شارێكی دوو ملیۆن و نیو دانیشتووانی بەبێ گرفت دابینبكەم.

 

خەڵك: هەندێك جار لەڕێگەی تۆڕە كۆمەڵایەتییەكانەوە خەڵك داوای هاوكاری دەكات، بۆئەوەی خەڵك بەهانایەوە بچێت و خوێنی پێ بدەن، ئەمە گرفت نییە؟

كەلسوم ڕەسوڵ: نەخێر ئەمە بەتەنها گرفتی ئێمە نییە، بەڵكو لەهەموو وڵاتانی جیهان بەو جۆرەیە، ئەو كەسانەی گروپی خوێنیان ناقسە بەگشتی كەمن، بۆیە خوێنبەخشی ناقسیش كەمە، لەبەرامبەردا داواكاری بۆ خوێنی ناقس زۆرە، بۆیە دەبینن زیاتر ئەمانە داوای هاوكاری دەكەن، بەڵام تاكو ئێستا بەنمونە هیچ كەسێك نەبووە پێویستی بەخوێنی O+ بوبێت و داوای هاوكاری كردبێت، لەلایەكی دیكەوە ڕۆژنییە نزیكی 200 بتڵ خوێنی O+ بەسەر 32 نەخۆشخانەی سلێمانیدا دابەشنەكەین.
بتڵێك خوێن كە وەردەگیرێت تەنها بۆ ماوەی یەك مانگ بەكاردێت، بۆیە ناتوانین خوێنێكی زۆر وەربگرین و هەڵیبگرین، هەرچەندە بەهۆی فشاری زۆر لەسەر بانكی خوێن، هەر بتڵێك خوێن كە وەریدەگرین، لەماوەی هەفتەیەك بۆ دوو هەفتەدا دەدرێتەوە بۆ نەخۆش.

 

خەڵك: خۆتان وەك بانكی خوێن پەیوەندیتان لەگەڵ ئەو كەسانەدا هەیە كە گروپی خوێنەكەیان دەگمەنە یان ناقسە، بۆئەوەی لەكاتی پێویستدا پەیوەندییان پێوەبكەن؟

كەلسوم ڕەسوڵ: ناو و ناونیشانی ئەو كەسانەمان لایە، بەڵام ناوی ئەم كەسانە نادەین بەكەسوكاری نەخۆش، و خۆشمان پەیوەندییان پێوەناكەین، چونكە كارەكە خێرخوازییە و ئەگەر پەیوەندیمان پێوەكردن، وەك ناچاری لێدێت و ڕەنگە كەسەكە نەیەت، بەڵام داوا لەكەسوكاری نەخۆش دەكەین، بانگەوازی بۆبكەن، خەڵكیش زۆر بەرپرسیارە و دڵسۆز و بەخشندەن و بەدەم بانگەوازەكانەوە دێن.

خەڵك: تا چ ڕادەیەك لەكاتی بانگەوازەكاندا خەڵك هاوكارتان بووە و بۆ خوێنبەخشین دێن؟ تاكو ئێستا بەهۆی ئەوەی خوێنبەخش نەبوبێت هیچ نەخۆشێك توشی گرفت بووە؟

كەلسوم ڕەسوڵ: سوپاس بۆ خوا و سوپاس بۆ خەڵك كە نەیانهێشتووە تاكو ئێستا هیچ كەسێك توشی حاڵەتی مردن ببێت.

 

خەڵك: هەندێك كەس ناڕازین لەوەی كە بۆ نەشتەرگەری یان هەندێك حاڵەت داوای خوێن دەكەن، پێیان نادەن و ئێوە داوادەكەن، لەبەرامبەردا خوێنی دیكەتان پێبدەن، ئێوە چیتان لەسەر ئەم ناڕەزایەتییە هەیە؟

كەلسوم ڕەسوڵ: بۆ نەخۆشخانەی فریاكەوتن و نەخۆشخانەی هیوا و تالاسیما و سوتاو و ئەو نەخۆشییانەی حاڵەتی بەپەلەیان هەیە خوێنیان پێدەدەین و داوای بتڵە خوێنی دیكە ناكەین، بەڵام كەسێك لەسەر خواستی خۆی كاتی بۆ نەشتەرگەرییەك داناوە داوای خوێنی دیكەی لێ دەكەین، بۆئەوەی بانكی خوێن بێ خوێن نەبێت، ئەمەش بۆ خزمەتی نەخۆشانی دیكەیە.

 

خەڵك: ئەگەر كەسێك كەسوكاری لەم شارەدا نەبێت یان كەسوكاری نەبێت، چۆن مامەڵەی لەگەڵ دەكەن؟

كەلسوم ڕەسوڵ: بەرپرسیارێتی ئەو كەسانە هەڵدەگرین و بێ بەرامبەر خوێنیان پێدەدەین.

 

خەڵك: چی داوایەكتان لە خەڵك، كە بەردەوام هاوكارتانبن هەیە؟

كەلسوم ڕەسوڵ: نەخۆشخانەی هیوا یەكێكە لەو نەخۆشخانەی كە پێویستی زۆریان بەخوێن هەیە یان نەخۆشانی تالاسیما بەهەمانشێوە پێویستی زۆریان بەخوێن هەیە، كاتێكیش خوێنیان پێدەدرێت ژیانیان بۆ دەگەڕێتەوە، بۆیە داواكارین لە خەڵك هاوكاریانبن و هەموو دەزگا ئەمنییەكان هاوكارێكی زۆر باشن.

 

خەڵك: ڕۆژانە چەند كەس بۆ خوێنبەخشین سەردانتان دەكەن؟

كەلسوم ڕەسوڵ: بەلایەنی كەمەوە ڕۆژانە زیاتر لە 200 بتڵ خوێن بۆ نەخۆشخانەكان ڕەوانە دەكەن و ڕۆژ هەیە 200 یان 280 كەس دێت خوێن دەبەخشێت.

 

خەڵك: ئاستی ئەو پشكنینانە چۆنە كە بۆ خوێنبەخشەكانی دەكەن؟ دڵنیایی تەواو لە خاوێنی ئەو خوێنە دەدەن، كە وەریدەگرن و دەیدەنەوە بەنەخۆشی دیكە؟

كەلسوم ڕەسوڵ: بێگومان دڵنیایی تەواو دەدەین، چونكە بێبەرامبەر نزیكی 30 پشكنین بۆ ئەو خوێنە دەكەین، كە وەریدەگرین، و ناو و ناونیشانی ئەو كەسە وەردەگرین، ئەگەر بزانین نەخۆشییەكی دەگمەن یا ترسناكی هەیە، ئەوا پەیوەندی پێوەدەكەینەوە و لەبوونی ئەو نەخۆشییە ئاگاداری دەكەینەوە.
داوا لەهاوڵاتییان دەكەین، كە دێن خوێن دەبەخشن پێناسێك بهێنن، بۆئەوەی ئەگەر هەر نەخۆشییەك یان ڤایرۆسێكی كوشندە و خراپ لەخوێنەكەیدا هەبوو، زوو ئاگاداریبكەینەوە، ئەگەریش هیچ گرفتێكی نەبوو بێگومان پەیوەندی پێوەندی پێوەناكەینەوە.

 

خەڵك: كارمەندەكانتان بەهۆی وەرگرتنی خوێنەوە، توشی هیچ نەخۆشییەكی گواستراوەبوون؟

كەلسوم ڕەسوڵ: نەخێر، چونكە كارمەندەكانمان هەموویان ڕەچاوی خۆپارێزی تەندروستی دەكەن و كەرەسەتەی باش بەكاردەهێنن.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

” نابێت هەمواری یاسای وەبەرهێنان بە بێ‌ ڕۆڵ و بۆچوونی كەرتی تایبەت و وەبەرهێنەران و ئابووریناسان و بەڵێندەران تێ‌ پەڕێت”

 

خەڵك – چۆمان ئازاد

هاوكات لەگەڵ دەرچوواندنی یاسای وەبەرهێنان، لە هەرێمی كوردستان بە هۆی ئەم یاسایە تا ئێستا دەرفەت دراوەتە وەبەرهێنەران تا سەرمایەكانیان بەگەڕ بخەن و لە پڕۆژە و سێكتەری جیاوازدا سەرمایەگوزاری بكەن، بەرەنجامی ئەم یاسایە زۆرێك پڕۆژەی وەبەرهێنانی جیاواز بووە كە تا ڕادەیەكی باش بە سیمای ئاوەدانی هەرێمی كوردستانەوە دیارە، لە ئێستادا هەمواركردنی ئەم یاسایە هاتۆتە پێش و داوای پێداچوونەوە و گۆِرانكاری لە بەند و بڕگەكانی دەكرێت.

تۆڕی میدیایی خەڵك لەمبارەیەوە و سەبارەت بە خواستی وەبەرهێنەران و پێشنیار و داواكارییان، ڕاوبۆچوونی “یاسین مەحمود ڕەشید” وتەبێژی یەكێتی وەبەرهێنەرانی كوردستان و سەرۆكی لقی سلێمانی ئەو یەكێتییەی وەرگرتووە و ئەمەی خوارەوە دەقی پێشنیار و بۆچوونەكانی ناوبراون سەبارەت بە هەمواركردنەوەی یاسای وەبەرهێنان.

یاسای وەبەرهێنان، ئەگەر بە شێوازێكی زانستی و ئەكادیمیانە هەموار بكرێتەوە ئەتوانین بڵێین، هەرێمی كوردستان بناغەیەكی بەهێزی ئابوری پێ‌ بینات ئەنێت و ئەبێتە ژێرخانێكی بەهێز بۆی.

خەڵك – لە ماوەی 13 ساڵی ڕابردوودا چین ئەو دەسكەوتانەی لە رێی یاسای وەبەرهێنانەوە بۆ هەرێم فەراهەم بوون؟

یاسین مەحمود ڕەشید: هەرێمی كوردستان لە مانگی 6ی ساڵی 2006 وە، بووە بە خاوەنی یاسای ژمارە 4 و لە ماوەی ئەو 13 ساڵەشدا توانیویەتی بە پێی ئەو یاسایە بە رێژەی %11 ناوچەكە بەرەو ناوچەیەكی وەبەرهێن ببیات و بە رێژەی %89 هەرێم سوودی لە بەرهەم و دەستی دەرەكی بینیوە و وەك هەرێمێكی بەكارهێنەر بووە بۆ كەرەستەو كاڵاو پێویستی وڵاتانی دراوسێ‌ و جیهان.
هەندێك خاڵی بابەتی و جەوهەری هەیە كە زۆر گرنگە دەبێت لە هەمواركردنەوەی یاسای وەبەرهێناندا جێی بكرێتەوە و ڕەچاو بكرێت چونكە ئێستا وەك ساڵی 2006 نییە، ئەوكات زۆر بە كەمی سەرمایەداران وەبەرهێنانیان دەكرد، بەڵام ئێستا دۆخەكە شتێكی كەیە.
بۆ ئێستاش كە هەوڵ هەیە ئەو یاسایە هەموار بكرێتەوە، هەزاران وەبەرهێنەر و كۆمپانیا هەن كە وەبەرهێنان دەكەن لە هەرێمی كوردستان بە سەرمایەی زیاتر لە 51 ملیار دۆلار لە كۆی هەموو ئەو پرۆژانەش كە هەمانە لە %80 زیاتری وەبەرهێنانی خۆماڵییە بۆیە وەبەرهێنەران لە هەمواركردنەوەی یاسای وەبەرهێناندا دەبێت دەوری باڵا ببینن.

خەڵك – وەك وەبەرهێنەران دەتانەوێت هەمواری یاساكە چۆن بێت؟

یاسین مەحمود ڕەشید: ئەوەی بەلامانەوە گرنگە لە هەمواركردنەوە یاساكەدا، ئەوەیە ئەم یاسایە بەو پێیەی دەبێتە بناغەیەكی پتەو بۆ ژێرخانی ئابووری هەرێم و دەشبێتە چەمكێكی گرنگی كارنامەی كابینەی 9ی حكومەتی هەرێمی كوردستان دەبێت حكومەت خۆی زۆر بە وردی و جددی چاودێری ئەم هەمواركردنەوەیە بكات و وەك یەكێك لە یاسا پڕ بایەخەكان تەماشای بكات، چونكە ئەو كارنامەیەی كە بەرێز “مەسرور بارزانی” لە میانی بەرنامەی كاری حكومەتەكەی خوێندییەوە بە بێ‌ هەموار كردنەوەی یاسا ناتوانێت لایەنی ئابوری ئەو كارنامەیەی جێبەجێ‌ بكات، بە تایبەت ئەو خاڵانەی پەیوەندی بە لایەنی ئابوری و چاكسازی ئابوری و ڕێكخستنەوەی كەرتەكان هەیە.

خەڵك – پێشنیار و داواكاری ئێوە بۆ هەمواركردنەوەكە چی یە؟

یاسین مەحمود ڕەشید: ئێمە داوای ئەوە دەكەین حكومەت خۆی بە وردی چاودێری ئەو هەموار كردنەوەیە بكات و كەسانی شارەزاو پسپۆری بۆ ئامادە بكات، ناشكرێ‌ یاساكە لە چوارچێوەی كەسێك یان فراكسیۆنێك یان پەڕلەمان بە تایبەتی بهێڵینەوە ئەم یاسایە وەك ئاماژەم پێدا دەبێتە بناغەیەكی باشی ژێر خانی ئابووری هەرێم، دەبێت بە هەوڵ و بیروبۆچوونی هەموان دەوڵەمەندی بكەین.
ئەم هەمواركردنەوەیەی یاسای وەبەرهێنان نا بێت بە بێ‌ ڕۆڵ و بۆچوونی كەرتی تایبەت و وەبەرهێنەران و ئابووریناسان و بەڵێندەران تێ‌ پەڕێت، گرنگە ڕۆڵی هەمووانی تیا بەرجەستە بێت و بۆچوونی گشتگیری لەسەر وەربگیرێت، چونكە دواجار فاكتەری سەرەكی بۆ بەرجەستە كردنی ئەم یاساییە لە واقیعدا وەبەرهێنەران خۆیانن، خۆشحاڵانە ئەمڕۆ هەندێك وەبەرهێنمان هەیە بە ئەندازەیەك شارەزان كە خاوەن بیرو بۆچوونی بەسوود و ئەرێنین و دەتوانرێ‌ پرس و ڕای زۆر باشیان پێ‌ بكرێت، كەرتی تایبەت بە گشتی و ژوورە بازرگانییەكان ئەوانیش دەتوانن رۆڵێكی باش ببینن لە هەمواركردنەوەی یاسای وەبەرهێناندا.

خەڵك – ئێوە پیتان باشە پارسەنگی هەموارەكە بە چ لایەكدا بێت، وەبەرهێنەر یان حكومەت؟

یاسین مەحمود ڕەشید: یاسای نوێی وەبەرهێنان بۆ هەرێمی كوردستان دەبێت زۆر بابەتیی و گونجاو بێ چونكە، وڵاتانی دراوسێ‌ بە تایبەتی ئێستا سەرجەمیان یاسای وەبەرهێنانیان هەموار كردۆتەوە، ئێستا كێ بڕكێ‌ هەیە لە نێوانی وڵاتانی دراوسێماندا كە یاساكەیان هەمواركۆردۆتەوە، هەمووان دەیانەوێـت بە یاساكانیان وڵاتیان پێش بخەن و ئابوورییەكەی بەهێز بكەن، بۆیەگ گرنگە لە هەمواری ئەم یاسایەدا چەند خاڵێك هەن زامن بكرێن لەوانە:
بەرژەوەندی گشتی، بەژەوەندی حكومەت، پاشان وەبەرهێنەران، دەبێت یاساكە بۆ هەمووان بێت.

خەڵك – ئێستا زۆرێك لە وڵاتانی ناوچەكە لە هەواری نوێی یاسای وەبەرهێنانیاندا ئەولەویەتیان بە وەبەرهێن داوە تا كارئاسانی زۆریان بۆ بكەن و سەرمایەكانیان لە وڵاتانیان بە گەڕ بخەن، ئەكرێت یاسای هەمواركراوی هەرێمیش بۆ ئەم لایەنە بەو جۆرە بێت؟

یاسین مەحمود ڕەشید: وڵاتێكی وەك كۆماری ئیسلامی ئێران، لە مێژوویدا هیچ وەبەرهێننَكی بیانی نەیتوانیوە، وەبەرهێنانی تێدا بكات، بەڵام ئێستا بەهۆی هەمواری یاسای وەبەرهێنانیان دەیان وەبەرهێنەری پەلكێشی وڵاتەكەی كردووەو سەرمایەیان بەگەڕخستووە لە چەندین پڕۆژەی جیاوازدا و دەشتوانن سوودی پڕۆژەكانیان ببەنەوە بۆ وڵاتی خۆیان.

بۆ یەكەمجارە لە توركیادا وەبەرهێنەر دەتوانێت بە سەرمایەی 250 هەزار دۆلار ڕەگەزنامەی ئەو وڵاتە بە دەست بهێنێت، ئەمە یەكێك لەو خاڵانەیە كە حكومەتی توركی لە هەمواری نوێی یاسای وەبەرهێنانی وڵاتەكەی جێی كردۆتەوە و ڕەگەزنامەی توركی بەرامبەر كراوە بە وەبەرهێنان بە بڕی 250 هەزار دۆلار! لە سعودیەش بە هەمان شێوە زۆر شتی باش لە یاسای ئەو وڵاتە بۆ وەبەرهێنەر جێكراوەتەوە تا بتوانێـت سوود لە سەرمایەی دەرەكی ببینێت بۆ پڕۆژەكانی وڵاتەكەی هەر لە ئیقامە و ڕەگەزنامە و مافی پاراستن و بردنە دەرەوەی سوود.

بە هەمان شێوە وڵاتانی ئوردون، كوەیت، وڵاتانی كەنداو، گۆڕانكارییان لە یاسای وەبەرهێنانیاندا كردووە، ئێمەش لە ناوچەكەدا دراوسێی ئەم وڵاتانەین دەبێت یاساكانمان لانی كەم هاوتای ئەوان بكەین و هاوشانی ئەوان یاساكانی ئێمەش بە گوِر و بەهێز بن زۆر گرنگە لە هەمواری ئەم یاسایەدا ئامانجمان پێكابێت و پڕ بە ویستی هەرێمی كوردستان بێت و وەبەرهێن بتوانێـت لە سەنتەری شار و قەزا و گوند و ناحییەكان وەبەرهێنان بكات، دەبێت ئەمجارە وەبەرهێنان بچێتە گوندەكان و لەوێوە دەست پێ بكات بەهۆی یاسای وەبەرهێنانەوە ئەوەی سوود مەند دەبوو پارێزگاكان و چەند قەزایەك بوون كە بە داخەوە زۆر جێگە دەستی وەبەرهێنانیان پێ‌ نەگەیشت و ئەو یاسایە بە باڵای پارێزگاكاندا دورابوو.

خاڵێكی تر كە گرنگە لە هەموارەكەدا جێی بكرێتەوە ئەوەیە وەبەرهێن بناسرێت بەجۆرێك كە لەمەودوا هەڵسەنگاندن بۆ وەبەرهێنەر بكرێت هەموو كەس پڕۆژەی نەدرێتێ‌ یاسای ئێستا تەنیا هەڵسەنگاندنی بۆ پڕۆژە تیا ڕەچاو كراوە، بۆ هەمواركردنەوەكەی بە شیاوی ئەزانم وەبەرهێنیش هەڵسەنگاندنی بۆ بكرێت، گرنگە لەم هەموارەدا ئەرك و ماف و پێویستییەكان و تایبەتمەندی و لێپرسینەوە لە وەبەرهێنەر دیاری بكرێت، بەرەنجامی گوێنەدان بەم خاڵانە وەبەرهێنی خراپ و جێهێشتنی پڕۆژە و ماڵوێرانی پێشووی لێَدەكەوێتـەوە كە چەندین نمونەمان هەیە.

خەڵك – لە هەمواری ئەم یاسایەدا چ نەخشە ڕێگەیەك پێشنیار دەكەن؟

یاسین مەحمود ڕەشید: گرنگە لەم یاسا نوێیەدا نەخشە ڕێگەیەكی دوور مەودا لانی كەم بۆ 20 ساڵ لە بواری وەبەرهێنان لە هەرێمی كوردستاندا دیاری بكرێت، گرنگە بوارەكانی وەبەرهێنان بۆ هەر شارو شارۆچكەیەك دیاریبكرێت و پێویستی وەبەرهێنانی هەر ناوچەیەك لەبەرچاو بگیرێت بۆ پڕۆژەكان نەك هەركەس بە ئارزوی خۆی لە هەركوێ‌ ویستی وەبەرهێنان بكات، چونكە زۆرمان دیوە بە كۆمەڵ پڕۆژە ڕەزامەندی لەسەر دراوە بۆ یەك بابەت، بەڵام دواتر زیاتر لە نیوەی ئەو پڕۆژانە شكستیان هێناوە، گرنگە هەمەجۆری و ئەولەویەت بۆ پڕۆژەی هەر ناوچەیەك هەبێت و نەخشە ڕێگە هەبێت بۆ پێدانی پڕۆژەكانی وەبەرهێنان.

نەخشە ڕێگەی وەبەرهێنان لە دنیادا بەو جۆرەیە كە دەبێت سێكتەرەكانی تیا دیاری بكرێت و بە پێی هەر سێكتەرێك ئەولەوییەت هەبێت و ڕەچاوی ئەوە بكرێت كە چ پڕۆژەیەك بۆ چ جێگەیەك شیاوە و پێویستە، دەبێت ئەوە ڕوون بكرێتەوە ئایا سلێمانی بكەین بە پایتەختی پیشەسازی، دهۆك بۆ بازرگانی هەولێر بۆ گەشتیاری ئەمانە دەبێت ڕوون و بەرچاو بن و لە نەخشە ڕێگەكەدا ڕەنگدانەوەیان هەبێت و یەكلایی بكرێنەوە و بەندیان بۆ دابنرێت .

خەڵك – ئەنجومەنێك بە ناوی “ئەنجومەنی باڵای وەبەرهێنان” ئێستا بوونی هەیە، سەبارەت بە گۆِرانكاری لەم ئەنجومە چی دەڵێن، تا چەند گرنگە وەبەرهێنەر و شارەزایانی ئابووی لەم ئەنجومەندا بن؟

یاسین مەحمود ڕەشید: گرنگە لەم هەموار كردنەوەیەدا ئەنجومەنی باڵای وەبەرهێنان گۆڕانكاری گەورەی بەسەردا بێت و ڕێگە خۆش بكرێت كە كەسانی دیكەی بە ئەزموون و شارەزا بێنە پێش و ئەندامانی ئەو ئەنجومەنە تەنها وەزیرەكانی حكومەت نەبن، بەڵكو كەسانی هەمەجۆر و بە ئەزموون بن دەبێت وەك پێشتر نەبێت كە بە زۆری زۆرداری چەند وەبەرهێنەرێكمان لەو ئەنجومەنەدا جێكردۆتەوە، دەكرێت مامۆستایانی زانكۆ، شارەزایانی ئابووری، نوێنەری ژوورە بازرگانییەكان و یەكێتییەكانی بەڵێندەران وەبەرهێن و سەرمایەداران لەم ئەنجومەنەدا بن، ئەم ئەنجومەنە ئەگەر هەمە چەشنییەكی لە شارەزایی و پسپۆری تێدا بێـت ئەتوانن كاری زۆر باش بكەن.

خەڵك – ئەی سەبارەت بە مانەوەی بەرێوەبەرایەتییە گشتییەكانی وەبەرهێنان و دەسەڵاتیان لە پارێزگاكاندا بۆچوونتان چی یە؟

یاسین مەحمود ڕەشید: زۆر زۆر گرنگە لەم هەمواری یاسایەدا دەسەڵات بە پارێزگارەكان بدرێت و بەرێوەبەرایەتییە گشتییەكانی وەبەرهێنان لە پارێزگاكاندا نەمێنن و بۆ دەزگا و دەستە بگۆڕدرێن و دەستەی وەبەرهێنانیش ببێتە وەزارەتێكی سەربەخۆی كارا و خاوەن بڕیار بۆ بواری وەبەرهێنان.

خەڵك – پێشتر مۆڵەتەكانی وەبەرهێنان بۆ پڕۆژە گەورەكان بوون و پڕۆژەی بچووك مۆڵەتی نەدەدرایە، دەتانەوێت لەم هەموارەدا جێی پڕۆژە مامناوەند و بچوكەكانیش بكەنەوە؟

یاسین مەحمود ڕەشید: زۆر گرنگە پڕۆژە مام ناوەند و بچوكەكان بایەخیان پێ‌ بدرێت، بەداخەوە كە لە یاسای وەبەرهێناندا مۆڵەت بە پڕۆژەی مامناوەند و بچوك نادرێت، دەبێت لە هەمواركردنەوەیدا ئەوە ڕەچاو بكرێت و گرنگی بەم دوو تایپەی پڕۆژە بدرێت، نەدانی مۆڵەت بەم جۆرە پرۆژانە بە پێچەوانەی بەندی ناو یاساكانی وەبەرهێنانن لە جیهاندا، لە ئیسپانیا و یۆنان تەنها بە سەرمایەی 250 هەزار یۆرۆ ئەتوانی سەرمایەگوزاری بكەیت و پڕۆژەت هەبێت، هەر بەو بڕە پارەیە حكومەتی ئەو وڵاتانە مافی مانەوە بۆ خاوەن پڕۆژە و خانەوادەكەشی دابین دەكات، ئەم وڵاتانە و زۆرێكی دیكەش بەم جۆرە مامەڵە دەكەن، ئێمە لە هەرێمی كوردستان بۆ وا مامەڵە ناكەین؟ بۆ ڕێ نادەین بەسەرمایەی لەو جۆرە وەبەرهێنان بكرێت!
ئێمە لە ماوەی ڕابردوودا دەمان توانی دەیان كارخانەی جیاجیا بە سەرمایەیەكی ڕەمزی بهێنینە هەرێمی كوردستان و بەرهەمیان هەبێ‌ و دەستی كار بە گەڕ بخەن، بەڵام بەهۆی ڕێنەدانی یاساكە ئەم دەرفەتە لەكیس چوو، خوازیارین بۆ هەموارەكەی بیر لەم لایەنانە بكرێتەوە، ئێستا لە كۆماری ئیسلامی ئێراندا كارگە هەیە سەرمایەكەی 100 هەزار دۆلارە بەڵام ساڵانە بە بڕی 100 ملیۆن دۆلار شمەك بە ئێمە دەفرۆشێتەوە، ئەمە ئەگەر لە یاسای ئێمەدا بە وەبەرهێنان ئەژماری بكەین زۆر سوود مەند دەبین بە ڕاكێشانی ئەم كارگانە بۆ هەرێمەكەمان، بۆیە چاوەڕێ دەكەم وە بە ئومێدەوە لە هەموارەكە دەڕوانم ئەوەی كە گرنگە و لە یاسای پێشتردا نەبووە جێی بكرێتەوە و ئەولەویەت بە بەند و خاڵی گرنگ بدرێت و لە ناویشیاندا جێی پڕۆژە مام ناوەند و بچوكەكان بكرێتەوە و زۆر بایەخی پێ‌ بدرێت.

خەڵك – یاسای وەبەرهێنان وا نابینیت كە تەنها بۆ بواری نیشتەجێبوونە لە هەرێمدا؟

یاسین مەحمود ڕەشید: دەبێـت ئەوەی لە یاسای پێشووتردا نەبووە بە ڕاو بۆچوونی زۆرینەی شارەزایان لەم هەموارەدا جێ بكرێتەوە، بۆ نمونە ئەگەر چی یاساكانی ” فلێزی و لا فلێزی” خۆیان دەبێت یاسای تایبەت و سەربەخۆیان هەبێـت، بەڵام گرنگە بە بەندێك لەم هەموارەدا جێگەیان هەبێت، با لەمەودوا وەبەرهێنمان لە بواری ئاسن و كانزادا هەبێت و لەو بوارانەشدا سەرمایە بەگەڕ بخرێت، زۆر زۆر گرنگە پڕۆژەی هاوبەشی نێوان حكومەت و وەبەرهێن لەم یاسایەدا بوونی هەبێت و شوێنی بكرێتەوە، وەبەرهێن سەرمایە بەگەڕ بخات بۆ پڕۆژە و ماوەیەك دابنرێت كە پڕۆژەكە بۆ ئەو بێت و پاش تەواو بوونی ماوەكەی پڕۆژەكە ببێتە موڵكی گشتی و بۆ حكومەت بگەڕێتەوە، لەم ڕووەوە حكومەت دەتوانێت پڕۆژەكانی” ڕێگەوبان، بەنداو، فڕۆكەخانە، سایلۆ، پرد…هتد” بە هاوبەشی لەگەڵ وەبەرهێن بكات، حكومەت دەتوانێت ڕێگە بدۆزێتەوە تا لێیەوە ببێت بە خاوەنی بودجەیەك بۆ وەبەرهێنان، ئێمە 4 ساڵە بودجەی دیاریكراو بۆ وەبەرهێنانمان نییە، ئاوا بكەین بۆ چواری دیكەش نامان بێ‌ وەك وتم بەم هاوبەشییە حكومەت دەتوانێت بە بێ‌ بودجەی خۆی پڕۆژەی هاوبەشی هەبێت.

خەڵك – پێتان وایە هەمواری یاساكە دەبێتە خاڵی وەرچەرخان بۆ ئابووری هەرێمی كوردستان؟

یاسین مەحمود ڕەشید: ئەم یاسایە هەموارێكی باش بكرێتەوە، بە دڵنیایی وەرچەرخانێكی ئابووری گەروە لە هەرێمدا ڕوو دەدات، دەبێت ئەو هەلەش بقۆزینەوە كە ڵاتانی دەوروبەر هەیانە هەر لە كێشە سیاسییەكان تا كێشەی دراو و بەرزونزمی دراو و داڕمانی ئابوری و بێكارییان، ئەمڕۆ هەرێمی كوردستان لە بارە بۆ قۆستنەوەی ئەم دەرفەتانە و ڕێگەدان بە وەبەرهێنی بیانی تا بێن و لەم هەرێمەدا سەرمایە گوزاری و وەبەرهێنان بكەن، چونكە دراوی ئێمە دراوێكی جێگیرە دەتوانرێت بەهۆیەوە پەلكێشی سەرمایەی دەوروبەری پێ بكەین، زۆرێكیش لە سەرمایەدارانی ئێرانی و توركی ویستویانە بە هۆی ئەم جێگیری دراوەمان بێنە هەرێم بەڵام بە داخەوە یاسای وەبەرهێنان ڕێگر بووە لەو هاتنە.

خەڵك – یاساكە بۆ ڕێگر بووە؟

یاسین مەحمود ڕەشید: چونكە لەم یاسایەدا بایەخ نەدراوە بە “بانك، بیمە، تەمویل” تەنیا بایەخ بە تەمویلی زاتی دراوە كە ئەمە هەڵەیەكی زۆر گەورەیە، ڕاستە لە یاسای وەبەرهێناندا هەندێك تەمویل دانراوە بۆ سندوقی نیشتەجێبوون و هەندێك پڕۆژە بەڵام بە بەرنامە نەبووە، بۆیە خوازیارین ئەو داواكاریانەی هەمانە و بە پێی ئەو ئەزمونەی لە بواری وەبەرهێنان هەمانە بۆچوونەكانمان لەم یاسایەدا بە هەند وەربگیرێت كە دواجار سوودی ئەم وڵاتەی تێدایە.

خەڵك – چەند سێكتەر لە هەرێمی كوردستاندا وەبەرهێنانی تیا كراوە بۆ لە ڕێی وەبەرهێنانی جیاوازەوە نەمان توانیوە جێگرەوەی نەوت بدۆزینەوە بۆ داهات؟

یاسین مەحمود ڕەشید: بە پێی بەدواداچوونێك كە لە یەكێتی وەبەرهێنانی كوردستان ئەنجاممان داوە تا ئێستا لە هەرێم لە 13 سێكتەردا وەبەرهێنان كراوە، بە ڕای من هەمواركردنەوەكە ئەگەر بەو جۆرە نەبێت كە كەرتی گەشتیاری و پیشەسازی و كشتوكاڵ ببێتە جێگرەوەی نەوت هەموارەكە نەكرێت باشە، هەموار كرنەوەكان لە دنیادا بۆ هاندانی زیاتری وەبەرهێنی ناوخۆیی و دەرەكین بۆ ڕاكێشانی باشترین سەرمایە و سیستمی بانكین كە یارمەتیدەر دەبێت بۆ پێكانی ئامانجی هەردوو لا هەم حكومەت هەم وەبەهێن، بەداخەوە دەبیستینەوە كە زۆرێك لە برایانی پارلەمانتار كە پرسیاریان لەسەر هەموار كردنەوەی ئەم یاسایە لێ‌ دەكرێت، دەڵێن، تەخشان و پەخشانی زەوی هەیە و خەڵك زۆر دەوڵەمەند بووە و هەندێك لەم وەڵامانە، دەبێت ئەوە بڵێین تا ژمارەی دەوڵەمەندەكان زۆر بن، خۆشگوزەرانی خەڵكیش زیاد دەبێت، دەستی كار كارا دەبێت، ئەگەر ئەو هەوڵەی ئەو ژمارە وەبەرهێنەرە خۆماڵیەی هەرێم نەبوایە، ئێستا هەندێك خزمەتگوزاری هەیە لەم وڵاتەدا نە دەبوون لەوانە” پەیوەندیكردن، پیشەسازی، گەشتیاری، هۆتێلی 5 ئەستێرەیی، تەندروستی، خوێندنی ئەهلی… هتد” بۆیە هیوادارین بەم جۆرە لە بیری هەمواری یاساكەدا نەبن، چونكە لە دنیادا یاسای وڵاتان بە جۆرێكە باشترین هاندانی بۆ بەگەڕ خستنی سەرمایە تیا بێت، گەر هەموارێكی باشی یاساكە هەبێت، بە دڵنیایی دەرفەتی هەزاران هەلی كار دەڕەخسێت، جوڵە دەكەوێتەوە بازاڕ، من دەستخۆشی لە دكتۆر شێركۆ جەودەت دەكەم كە ئەم یاسایەی هێناوەتەوە بەرباس و لە ڕێی پڕۆژەیەكیانەوە دەیانەوێـت هەموار بكرێتەوە ئومێدەوارم هەموارەكە پڕۆژەی تاكە فراكسیۆن و كەسی نەبێ‌ و هەمووان پێكەوە هەوڵی جددی تیا بدەین و بەندو ڕێسای شایستە بە هەرێمی كوردستانی تیا جێگیر بكەین، بە ئومێدم ببێتە مایەی بەرەو ئابووری سەربەخۆ چوون، چونكە ناحەزەكانی ئەم وڵاتە لێ‌ نەگەڕان ریفراندۆم بە سەربەخۆیمان بگەیەنێت، بەڵام ئێستا دەتوانین بە ئابوورییەكی سەربەخۆ و بوژاوە بگەین لە ڕێی یاسایەك كە لەبەردەستی خۆمانە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان