ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

چاوپێکەوتن

جەمیل بایك: ئەردۆغان هەر كات بەرەو تێكشكان دەڕوات دەست بەدرۆكردن دەكات

جەمیل بایك هاوسەرۆكی دەستەی بەڕێوەبەریی كەجەكە، وەڵامی لێدوانەكانی ئەردۆغانی دایەوە كە وتبوی “كادێرە سەركردەكانی پەكەكەمان لە قەندیل بۆردومان كردووە” و رایگەیاند، هەموو ئەو قسانە بە تەواوی درۆن.


جەمیل بایك هاوسەرۆكی دەستەی بەڕێوەبەریی كەجەكە وتویەتی، ئەردۆغان سەرۆك كۆماری توركیا دەیەوێت بە پڕوپاگەندە و درۆ لەهەڵبژاردندا سەربكەوێت. وتیشی “ئیتر ئەو درۆكردنانە ناتوانێت ئەردۆغان رزگار بكات”.


بایك لەبارەی هێرش بۆ سەر قەندیل دەڵێت “سوپای تورك ناتوانێت بێتە قەندیل، ئەوە ئەستەمە بۆیان، ئەگەریش بێت، هیچی دەست ناكەوێت”.


“زیان بە نینۆكی هەڤاڵێكیشمان نەگەیشتووە”
ئەوە چەند رۆژە لە كۆبوونەوە جەماوەرییەكاندا بۆ بانگەشەی هەڵبژاردن دەڵێن، كاتێك بەڕێوەبەرایەتیی پەكەكە لە قەندیل كۆبوونەوەی هەبووە، بۆردومانمان كردوون و گوایە لەو بۆردومانەدا ٣٥ هەڤاڵی ئێمەیان شەهید كردووە، ئەوە بە تەواوی درۆیە، نەك هیچ هەڤاڵێكی بەڕێوەبەرییمان شەهید نەبووە، بەڵكو تەنانەت شەڕڤانێكیش شەهید نەبووە و زیانیش بە نینۆكی هەڤاڵێكیشمان نەگەیشتووە. ئەوان پڕوپاگەندە لەسەر بنەمای درۆكردن دەكەن، بەبێ ئەوەی شەرم بكەن دەستیان بەو درۆیانە كردووە.
ئەگەر هەندێك كەس درۆ دەكەن، دەبێت ئێوە هۆكاری درۆكردنەكەی بە باشی بزانن و لێی تێبگەن، ئەو درۆكردنە مانای ئەوەیە كە تاوانی گەورەی كردوە و ناچارە، بێهێزە، لاوازە، بێزارە و لە ترسی تێكشكاندندا ئەو درۆیانە دەكات، جگە لەو پێناسەیە هیچی تر بۆ دۆخی درۆكردنەكەی ئەردۆغان ناوترێت.

میدیای تورك وەك ئەوەی ئەو درۆیە راست بێت، دەستیان بە بڵاوكردنەوەی كردووە، ئەو میدیایانە چ میدیاكن كە ئەوە بڵاودەكەنەوە؟ ئەوانە میدیای سەر بە ئەردۆغانن و ئەو میدیایانەن، كە فەرمان لە ئەردۆغانەوە وەردەگرن.
پێش هەموو شتێك بە پێی بنەماكانی كاری رۆژنامەوانی، دەبێت ئەخلاق و راستگۆیی لە كارەكەیاندا هەبێت، بەڵام ئێمە دەبینین، كە میدیای توركیا بە گشتی لە خزمەتی ئەردۆغاندایە. ئەردۆغان چ درۆیەك بكات، ئەو درۆیە بڵاودەكەنەوە و زەقیشی دەكەنەوە. لە تەلەفزیۆن و رادیۆییەكاندا بڵاودەكرێنەوە و دەیانەوێت لەو رێگەیەوە كۆمەڵگا فریو بدەن.

لە مسوڵمانێتیدا درۆ نییە
لە مسوڵمانێتیدا درۆ نییە. درۆ بێ ئەخلاقییە، ئەردۆغان بە درۆكردن بێ ئەخلاقی دەكات، دەیانەوێت كۆمەڵگە فریو بدەن، دەیەوێت بە درۆ و فریودان دەسەڵاتەكەی بپارێزێت، دەیەوێت كۆمەڵگە بكاتە كەرەستەیەك و بە بەكاری بهێنێت، لەبەر ئەوەشە درۆ دەكات، درۆ لەبارەی عەفرینەوە دەكات، بۆ ئەوەی هەدەپە سەرنەكەوێت.
لە ئیستەنبول بە دزییەوە فەرمانی رێگریكردن لە هەدەپە بە پیاوەكانی دەدات. كۆبوونەوە رێكدەخات، بە ئاژانسی هەواڵی ئەنادۆڵ دەڵێت هەواڵ دروست بكەن و تیایدا بنووسن بە ڕێژەی سەدا 52 سەركەوتن بە دەست دەهێنین.
لە پرسوس وڵاتپارێز دەكوژن و بە بەردەوامیش پڕوپاگەندە دەكەن و دەڵێن، ئەو كۆمەڵكوژییە پەكەكە و هەدەپە ئەنجامیان داوە ئەوەشیان بە كەم زانی و هەوڵیاندا، ناوی پاڵێوراوی جەهەپە بۆ سەرۆك كۆماری تێكەڵ بەو رووداوە بكەن. بە كورتی دەیانەوێت سەربكەون، ئەوانە بەشی سەركەوتنیان ناكات بۆیە وتیان، كۆبوونەوەی بەڕێوەبەرایەتیی ئێمەیان لە قەندیل بۆردومانكردووە و 35 هەڤاڵی ئێمەیان شەهید كردووە بە بەردەوامی ئەوە دووبارە دەكەنەوە بە هەموو ئەو شتانە دەیانەوێت گەلانی توركیا فریو بدەن دەیانەوێت بە درۆكردن هەڵبژاردن ببەنەوە و دەسەڵاتەكەیان لەسەر كار بهێڵنەوە.

ئیتر درۆكانی ئەردۆغان بڕ ناكەن
لە ناو كۆمەڵگەدا دەوترێت ‘تەمەنی درۆ كورتە’ ئیدی درۆكانی ئەردۆغان بڕ ناكەن. تاوەكو ئێستا بە بەردەوامی دەیتوانی بە درۆكانی كۆمەڵگە لە خشتە ببات زۆر كەس و لایەنەی بە درۆكانی هەڵخەڵەتاند، بەڵام ئیتر كۆتایی بەو درۆیانە هات.
ئیدی كەس هەڵناخڵەتێت ئێستا درۆی ئەوەی كە لە قەندیلیان داوە و گوایە 35 هەڤاڵی ئێمەیان لە كۆبوونەوەیەكەدا شەهید كردووە، درۆیەك بوو كە تەمەنی زۆر كورت بوو.
ئەو میدیایەی كە پێی دەڵێن، میدیا لایەنگرەكانی بۆ ئەو درۆیە بوونە ئامڕاز. ئەوەش هەموو شتێك دەخاتە بەرچاومان و هەموو شتێك روون دەكاتەوە هیچ شتێكی لەو جۆرە نەبووە و رووی نەداوە نە بەڕێوەبەرانی ئێمە، نە شەڕڤانەكانیشمان، هیچ كەسێك شەهید نەبووە و بریندار نەبوون ئەوە بە تەواوی پڕوپاگەندەیەكی رەش و قێزەونە.

هەموان دەزانن قەندیل بە بەردەوامی بۆردومان دەكرێت، تاوەكو ئێستا زۆر جار بۆردومانیان كردووە، زۆر فڕۆكەش بەشدارن لە بۆردومانەكەدا، بە بەردەوامی قەندیل بۆردومان دەكەن، بەڵام بۆردومانەكان هەر وەك بۆردومانەكانی پێشووترن و بەردەوامییان هەیە،بەڵام سەرباری ئەوەش دەڵێن “ئێمە لە قەندیل نزیك بووینەتەوە، ئەوەندە كیلۆمەترمان ماوە بگەینە قەندیل، ئێمە ئەنجام بەدەست دەهێنین”بە بەردەوامی ئەو قسانە بۆ میدیاكان دەكەن.
تاوەكو ئێستا لە زەمینەوە نەگەیشتوونەتە قەندیل، بەڵام بە بەردەوامی فڕۆكە قەندیل بۆردومان دەكات، ئەو بۆردومانكردنانە راستە، هەر بە درۆكانیاندا دیارە كە تاوەكو ئێستا بەو بۆردومانانە هیچیان دەست نەكەوتووە.

هاتنە قەندیل ئەوەندەش ئاسان نییە
ئەوەندەش ئاسان نییە بۆیان كە بێنە قەندیل تەنها كاتێك دەتوانن بێنە قەندیل، كە پارتی دیموكراتی كوردستان (پەدەكە) هاوكارییان بكات و پشتیوانییان لێ بكات و لەگەڵ داگیركردنی قەندیل دا بێت، ئەوا توركیا دەتوانێت لە وشكانییەوە بێتە قەندیل، چونكە تاوەكو قەندیل مەودایەكی دوور و درێژیان لە بەردەمدایە، چیایان لە بەردەمدایە، دۆڵیان لە بەردەمدایە ئەوەندە ئاسان نییە كە توركیا بتوانێت بە تەنها بێتە قەندیل، ئەگەریش بێن هیچ لە گۆڕیدا نییە تاوەكو ئەنجامی بدەن، دەبێت هەموو كەس لەوە تێبگات.
ئەردۆغان فاشیستەكانی لە دەوری خۆی كۆكردووەتەوە و هاوپەیمانییەكی لەگەڵ فاشیستەكاندا دروستكردووە، بە بەردەوامی لەگەڵ ئەو فاشیستانەدا شاتەشات دەكات و هەڕەشە دەكات، گوشار دەكات، مرۆڤەكان زیندانی دەكات، كۆمەڵكوژی ئەنجام دەدات و هەواڵی درۆ بڵاودەكاتەوە، دەیەوێت لەو رێگەیانەوە كاریگەری لەسەر رای گشتی دروست بكات و لە هەڵبژاردندا سەربكەوێت.
ئەگەر مرۆڤێك بە بەردەوامی درۆ بكات و بە بەردەوامی كار بە مەكینەی درۆ بكات، ئەوە نیشانەی ئەوەیە، كە ئیتر كۆتایی پێهاتووە، نیشانی دەدات، كە ناچارە، دەترسێت و دەیەوێت تاوانەكانی بشارێتەوە.

رەوایەتیی بۆ هەڵبژاردن نەهێشتووەتەوە
ئەو كارانەی ئەوان لە ئێستاوە رەوایەتیی بۆ هەڵبژاردن نەهێشتووەتەوە ئەم هەڵبژاردنە زۆر بە رەوا نازانرێت ئەردۆغان بە ئاشكرا دەڵێت “چی دەبێت با ببێت، دەبێت هەموو دەرفەت و تواناكان بخرێنە كار بۆ ئەوەی هەدەپە لە خوار بەربەرستەكەوە بێمێنتەوە”.
ئەو جۆرە فەرمانانە لەبارەی هەدەپەوە بە هەموو كەسێك دەدات لە پرسوس بە كۆمەڵكوژیی كوردان چاوترسێن دەكەن تاوەكو كەس دەنگ بە هەدەپە نەدات. سەرباری هەموو ئەوانەش دێن، درۆ لەبارەی قەندیلەوە دەكەن ئەوان دەیانەوێت ورەی هەموو كەسێك بڕوخێنن دەیانەوێت بێ بڕوایی، بێ متمانەیی و بێ ئیرادەیی بڵاوبكەنەوە تاوەكو لە هەڵبژاردندا سەربكەون.
ئەو فرتوفێڵ و درۆیانە پووچ و بەتاڵن، بەو درۆیانە ناتوانن كۆمەڵگە فریو بدەن. تاوەكو ئێستا ئەنجامێكیان لەو درۆكردنانە دەست كەوتبێت، بەڵام ئیدی ئەنجامی نابێت بۆیان، گەلانی توركیا بە تایبەتی كۆمەلگەی مسوڵمانان ئەوەیان بینی، كە ئەردۆغان تاوەكو چ رادەیەك درۆ دەكات و تا چەند درۆزنە، دوایین درۆشی درۆكردن بوو لەبارەی قەندیلەوە، ئەوەش راستیی كەسایەتیی ئەردۆغان دەردەخات، كە چ كەسایەتییەكی هەیە.

ئەردۆغان و تیمەكانی چیللە و ئاغار
ئەردۆغان هەر یەك لە محەمەد ئاغار، تانسو چیللە ر و دەوڵەت باخچەلیی داوەتە پاڵ خۆی، دەیەوێت بە شاتەشات و هەڕەشەكردن و چاوسووركردنەوە و زیندانیكردن و كوشتن و گوشار بەرامبەر بە ناوخۆ و دەرەوەی توركیا، ئەنجامێكی دەست بكەوێت.
هەندێك لە دەوڵەتە رۆژئاواییەكان هێشتا پشتیوانی لە ئەردۆغان دەكەن مرۆڤ لەوان تێناگات، باسی مافی مرۆڤ و دیموكراسی دەكەن، بەڵام دەشزانن ئەردۆغان لە توركیا قەڵایەكی فاشیزمەو هەموو شێوازەكانی فاشیزم بەكار دەهێنێت.
دەیەوێت هێزە دیموكراسیخوازەكان و گەلان پاكتاو بكات و بیانسڕێتەوە چۆن ئەوە نابینن، كە دەیەوێت لەو رێگەیەوە (لە رێگەی فاشیزمەوە) لەسەر دەسەڵات بمێنێتەوە، چۆن لەوە تێناگەن، چۆن ئەوان (دەوڵەتە رۆژئاواییەكان) بەو ڕادەیە لە بەها و نرخەكانی خۆیان دووردەكەنەوە، من ئەوانە بۆ گەلەكەمان و هێزە دیموكراسیخوازەكان بەجێدەهێڵم.

سەرچاوە: anfsorani.com

چاوپێکەوتن

سەعدی پیرە: یەكێتی بە بەری مام جەلالدا دوراوە بۆ هیچ كەسێكی تر نابێت

خەڵك- ئەحمەد عەبدوڵڵا

سەعدی پیرە وتەبێژی فەڕمی یەكێتی نیشتمانی كوردستان پێیوایە، دەبێت گۆڕانكاری بكەن و جارێكی دیكە یەكێتی لەگەڵ دۆخی ئێستادا بگونجێنن “یەكێتی كراسێكە بە بەری مام جەلالدا دوراوە و بۆ بەری هیچ كەسێكی تر نابێت”.

وتەبێژی فەڕمی یەكێتی لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ (خەڵك) باس لەوەشدەكات، بەهۆی هەڵبژاردنی سەرۆك كۆمارەوە ساردی كەوتۆتە نێوان پەیوەندییەكانی یەكێتی و پارتییەوە، بەڵام جارێكی دیكە ڕێكدەكەونەوە و ئەوەشی ڕووی داوە “بووە بەشێك لە مێژوو”.

سەبارەت بە دانانی دوو جێگر بۆ سەرۆكی حكومەتی هەرێم لە كابینەی نوێدا ناوبراو بە پێكەنینەوە دەڵێت”با چوار جێگری هەبێت”.

خەڵك: دوێنێ‌ تەلەفۆنم بۆ كردی بۆ چاوپێكەوتنەكە، وتت لە بەغدادیت، حەزدەكەم لەوێوە دەستپێبكەین، گفتوگۆتان كرد لەگەڵ لایەنە عێراقییەكان، بەتایبەتی چەند  پرسێكتان یەكلایی نەكردۆتەوە، وەك پارێزگاری كەركوك و وەزیرێك بۆ یەكێتی لە كابینەی نوێی عێراقدا؟

سەعدی پیرە: سەردانی ئەمجارەم بۆ بەغداد پەیوەندی بە گفتوگۆكردن لەسەر وەزارەت و پارێزگاری كەركوكەوە نەبوو، بەڵكو پەیوەندی بە سەفەرێكەوە هەیە كە من بڕیارە سەردانی چین بكەم و نوێنەرایەتی یەكێتی بكەم لە دوای 20ی مانگ. مەسەلەی وەزیر و پۆستێكی وەزاری، تائێستا كۆتایی نەهاتووە، هەشت وەزارەت ماوە و یەكێك لەو وەزارەتانەش بەر یەكێتی دەكەوێت و باس لەوەدەكرێت، وەزارەتی داد بێت و كاندیدی یەكێتیش ئامادەیە.

خەڵك: سەبارەت بە دەستپێكردنی گفتوگۆ بۆ پێكهێنانی كابینەی نوێی هەرێم گەشتونەتە كوێ‌، بەتایبەتی لەگەڵ پارتیدا، چونكە پارتی لەزاری چەند بەرپرسێكی باڵاوە رایگەیاندووە، سەردەمی 50 بە 50 لەگەڵ یەكێتی تەواو بووە؟

سەعدی پیرە: بەو جۆرە نییە، ئێوە متمانەپێكراو “امین” نین لە گواستنەوەی قسەكانی پارتی، بەرپرسی باڵایان واینەوتووە، خەڵكێك لە ناو پارتی وایوتووە، بەڵام تۆ بۆچونی یەكێتی لە مەیدانی ماستەكە وەردەگریت، یان لە منی وەردەگریت، ئێمە ئەو بۆچونەمان لە هیچ بەرپرسێكی باڵا و فەرمی پارتی گوێ لێنەبووە. بە پێچەوانەوە ئەوان دەڵێن، یەكێتی و پارتی لە رابردوو، لە خۆشی و ناخۆشی پێكەوە بووین و ئێستاش پێكەوە دەمێنینەوە. لە ئەنجامی دانانی سەرۆك كۆماری عێراق، ساردی كەوتۆتە نێوانمان، ئاساییە، ئێمە دوو هێزی جیاوازین، بەڵام دەبێت رێكبكەوین و ئەوەشی لە بەغداد روویدا، بوو بە بەشێك لە مێژوو.

خەڵك: هەستناكرێت بەو جۆرەش سادە و ساكار بێت كە بەڕێزت باسی دەكەیت، چونكە تەنانەت كەناڵە فەڕمییەكانی گۆڕانیش دەڵێن، یەكێتی نەرمی دەنوێنێت بۆ پارتی بۆ ئەوەی گۆڕان بەشداری نەكات و خۆی زۆرترین پۆست وەربگرێت لەگەڵ پارتی؟

سەعدی پیرە: دیارە ئاگاداری قسە فەڕمییەكانی گۆڕان و پارتی نەبویت لە سێ‌ چوار رۆژی پێشوودا.

خەڵك: زۆر ئاگادارم و ئەوە قسەی فازڵ میرانی، سكرتێری مەكتەبی سیاسی پارتییە، كە وتی “بەپێی كورسی مامەڵە لەگەڵ یەكێتی ناكەین، بەڵام 50 بە 50ش نەما” ئەوەی پەیوەندی بە گۆڕانەوە هەبێت، كەناڵی “كەی ئێن ئێن” بڵاوی كردۆتەوە، كە زمانحاڵ و تەلەفزیۆنی فەڕمی گۆڕانە؟

سەعدی پیرە: كەواتە بەپێی كورسی نییە، حكومەت دروستكردن لەسەر بنەمای هاوپەیمانی جیاوازە لەگەڵ وانەی بیركاری، دەرسی بیركاری لێكدانەوەی ژمارەیە، بەڵام حكومەت دروستكردن، پێویستی بە بڕێك مێژوو، بڕێك خەبات، سیاسەت، هێز و ئابوری هەیە، هەروەها لە رووی جوگرافیاوە، بەهیچ شێوەیەك حكومەت بەبێ‌ پارتی و یەكێتی دروستناكرێت.

خەڵك: مەبەست ئەمری واقیعە، كە هەردوولایان زۆنی دەسەڵاتی خۆیان هەیە؟

سەعدی پیرە: تۆ تەنها لێكدانەوەی نەرێنی دەكەیت و منیش ئەوە قبوڵناكەم، لێكدانەوەی من وایە، ئێمە و پارتی دوو ئیدارە بووین، یەكمان گرتەوە، تائێستاش سیمای دوو ئیدارەیی هەیە و كۆتایی نەهاتووە، كەواتە چۆن یەكێتی دەتوانێت دەسەڵاتی بەسەر زۆنی زەرددا بسەپێنێت، بەبێ‌ پارتی، یان پارتی چۆن دەتوانێت دەسەڵات بسەپێنێت بەبێ‌ یەكێتی.

خەڵك: ئەی سەبارەت بە گۆڕان، چەند رۆژێكە دەڵێن، ئێوە لەگەڵ پارتی لە هەوڵدان بۆ ئەوەی گۆڕان بەشداری حكومەت نەكات، بۆ ئەوەی پێگەی خۆتان بە بەهێزی بمێنێتەوە؟

سەعدی پیرە: كێ‌ لە گۆڕان وای وت؟

خەڵك: چەند رۆژێكە لەرێگەی كەناڵی “كەی ئێن ئێن”ی زمانحاڵی ئەو حزبەوە دەوترێت.

سەعدی پیرە: قسەی فەڕمی گۆڕان لە كەی ئێن ئێن وەرناگرم، كاك عومەری سەید عەلی، كاك حەمە تۆفیق و برادەرانی جڤات دەتوانن قسە بكەن.

“سەرۆكی پەرلەمان و جێگری سەرۆكی حكومەت هی یەكێتین، سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیران هی پارتییە”

خەڵك: لەسەر پۆستەكانی هەرێم قسەی جیاواز دەكرێت، بەڵام ئەوەی زۆر جێگای تێبینییە، باس لەوەدەكرێت لەوانەیە لەم خولەدا سەرۆكی حكومەت دوو جێگری هەبێت و ئێویش وەك یەكێتی رەتتانكردۆتەوە؟

سەعدی پیرە: با چوار جێگری هەبێت “بە پێكەنینەوە” سەرۆكی پەرلەمان و جێگری سەرۆكی حكومەت هی یەكێتین، سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیران هی پارتییە، پارتیش وایوتووە، بەڵام هەر یەكلایی نەكراونەتەوە و باس دەكرێت، ئەوەیش زیاتر ئێوە وەك راگەیاندن باسیان دەكەن. ئەمانە بنەمای راستیان نییە، كۆبونەوەی فەرمی نەكراوە، لە راگەیاندنەوە یەكتر ئاگادار ناكەینەوە.

خەڵك: ئەی لە كۆبونەوەی فەرمی باسنەكراوە، چۆن بەرێزت ئەوەندە دڵنیایت پۆستەكانی سەرۆكی پەرلەمان و جێگری سەرۆكی حكومەت بۆ ئێوە دەبن؟

سەعدی پیرە: كاكە من دەمێكە سیاسەت دەكەم، قاعیدەی سیاسی وایە، هێزی یەكەم، دووەم، سێهەم و چوارەم هەیە، ئەوانەی بەشداری دەكەن، یەكێتی و پارتی، ئەوانی تر دەڵێن، با سەیری بەرنامەكە بكەین. پۆستی یەكەم بۆ حزبی یەكەمە، كە سەرۆكی حكومەتە و پۆستی دووەم بۆ حزبی دووەمە لە سەرۆكایەتییەكان و پاشان جێگر و پۆستەكانی دیكە.

خەڵك: كاك سەعدی وەڵامی پرسیاری دوو جێگرەكەم وەرنەگرتەوە، بۆچونی فەرمی یەكێتی لەسەر پێشنیازی دوو جێگری چیە؟

سەعدی پیرە: بەفەڕمی باسنەكراوە، هەر كاتێك باسكرا، ئێمە قسە دەكەین، بەڵام پێموایە دوو جێگر و سێ‌ جێگر، ئەوە وردكردنەوەیە، ئێمە با پۆستەكان وردنەكەینەوە، ئەگەر دەمانەوێت لە رووی ئابورییەوە سود وەربگرین، چوار جێگر دابنرێت، هەر یەكەو نوسینگەی دەبێت و هەر یەكە و پاسەوان و خزمەتكار و خەرجی دەوێت، لەكاتێكدا هەرێم دۆخی ئابوری خراپە، جا ئەو كاتە حەقە بوترێت، ئەگەر چوار جێگرت هەبێت، بۆ دۆخت خراپە، یان وەزارەتەكانی تریش حەقوایە بچوكبكرێنەوە.

خەڵك: مەبەستت ئەوەیە، كە بەرپرس دابنرێت و پۆست دروستبكرێت و پاشان خانەنشین بكرێن، هەموو فشاری دارایی زیاتر دەكات، هەرچەندە ئێستا بەهۆی خانەنشینی پلەباڵاكانەوە گلەیی زۆر دەكرێت، پێتانوایە خانەنشینكردنی پلەباڵاكانیش هەمان بابەتن، یانی پێتانوایە ناحەقی زۆری تێدایە؟

سەعدی پیرە: دوو جۆرن، یەكێكیان مافی ئیداری خۆیانە، بەپێی ساڵانی خزمەت، لە یاسایی خانەنشینی عێراقدا باسكراوە. ئەوەی تریش بۆ هەندێك كەس كراوە، وەك بۆ پیاوێكی شۆرشگێڕی وەك عەزیز محەمەد بكرێت.

خەڵك: بەڵام یاساكەی هەرێم كێشەی زۆر گەورەی تێدایە، بەشێك لە وەزیر و پەرلەمانتارەكان لە تەمەنی 30 ساڵیدا خانەنشین كراون بە 6 ملیۆن دینارەوە؟

سەعدی پیرە: ئەوە دەبێت لە پەرلەمان چاكبكرێت و سیستمێك دابنرێت تەخشان و پەخشانی تێدا نەبێت و ئەگەر بدرێت بە كەسێك رەچاوی خزمەت بكرێت.

خەڵك: بابەتێكی تری گەرم سەبارەت بە یەكێتی كۆنگرەیە، لێدوانی جیاواز لەمبارەوە دەدەن، حەزدەكەم بۆچۆنی فەڕمی یەكێتی بزانم، بۆچی كۆنگرە زۆر دواكەوتووە و تائێستا هیچ وادەیەك بۆ بەستنی دیاری نەكراوە؟

سەعیدی پیرە: دەبوو ساڵانی 2013 یان 2014 كۆنگرەمان ببەستایە، بەڵام بەرێز مام جەلال نەخۆش كەوت. ساڵی 2014 لە مانگی 6، هێرشی داعش دەستی پێكرد، پاشان تا 2017 مایەوە، لەو ماوەیەدا قەیرانی دارایی و بابەتی ریفراندۆم دەستی پێكرد، 8 تا 9 ساڵ دەبێت كۆنگرەمان نەكردووە، بۆیە نابێت و 8 نەوەمان بێبەش كردووە لە داڕشتنی بەرنامەی یەكێتی و بەرنامەی 8 ساڵ پێش ئێستا پەیڕەو دەكەین. بۆ بەرنامەی نوێی یەكێتی دەبێت دەستەیەك هەڵببژێرێن و كارەكان جێبەجێ‌ بكەن. بەرنامە هەیە، بەڵام هێشتا وادەی كۆنگرە دیاری نەكراوە، ناتوانم زیاتر بە بەرێزت بڵێم.

خەڵك: بەپێچەوانەی بەڕێزتەوە، چەند بەرپرسێكی یەكێتی دەڵێن”چەند بەرپرسێكی باڵای یەكێـتی رێگرن لە كۆنگرە”؟

سەعدی پیرە: تۆ پێتوایە من لەبەرژەوەندی كێ‌ ئەو قسەیە دەكەم.

خەڵك: نازانم، بۆچونی چەند بەرپرسێكی دیكەی یەكێتی دەگوازمەوە بۆ بەڕێزت؟

سەعدی پیرە: دوای مام جەلال شاراوە نییە، یەكێتی كێشەی هەبوو لە نێو سەركردایەتیدا، ئەو كێشانە بە من و بە تۆ و بەو برادەریش كە ئەو قسانەی كردووە چارەسەرنابێت، لەوانەیە ئەوەی بە جەنابتی وتووە، خۆشی بەشێك بێت لە كێشەكان. كەواتە ئێمە چ سود لە كۆنگرەیەك وەردەگرین كە پچڕ پچڕ بێینە دەرەوە، دەبێت بە یەكگرتوویی بڕۆین و بە یەكگرتوویی بێینە دەرەوە.

 

“لەوانەیە پێویست بێت بۆ كۆنگرە رێككەوتنی پێشوەخت بكەین”

خەڵك: مەبەست ئەوەیە رێكەوتنی پێشوەختە بكەن، پێش كۆنگرە؟

سەعدی پیرە: لەوانەیە ئەوەش پێویست بێت، بەڵام ئێمە ناكۆكیمان هەیە، بەڵام خەریكە كێشەكان كەناڵیزە بكەین و یەكێتی بۆ كۆنگرە پێویستی بە ساڕێژكردنی كێشەكانی هەیە، پاشان بڕیار بدات.

خەڵك: دەوترێت بەشێكی كێشەكانتان چارەسەر كردووە، ئەوانەی پێشتر لە نێوان گروپەكانی یەكێتیدا هەبوو؟

سەعدی پیرە: دیزە بە دەرخۆنەمان كردووە، یان پێویستی سەپاندبێتی، لە ناو یەكێتی نەگەیشتونەتە رێكەوتن، ناتوانین كۆنگرە ببەستین. یەكێتی دەبێت هەموو بەرپرسەكانی كۆبكاتەوە و سود لەهێز و تواناكانیان وەربگرێت. ئەو یەكێتییەی دەبینرێت، كراسێكە بە بەری مام جەلال دوراوە  و بۆ هیچ كەسێكی تر نابێت، دەبێت ئێمە جارێكی تر دەستكاری یەكێتی بكەینەوە.

خەڵك: مەبەست ئەوەیە دەتانەوێت یەكێتی بە بەری خۆتان بدورن؟

سەعدی پیرە: نا مەبەستم ئەوەبوو، كە دەبێت دوای مام جەلال چۆن یەكێتی رێكبخەینەوە و ئیدارەی بكەین. یەكێتی رێكخراوێكی ئاسان نییە، یەكێتی بۆچونی جیاواز هەیە.

خەڵك: ئەو گۆڕانكارییانەی لە ماوەی رابردوودا بەسەر یەكێتیدا هات، چەند هەڤاڵێكتانی ئاشت كردەوە و هەندێكی لێ تۆراندن، تەنانەت برادەرتان هەیە لە مەكتەبی سیاسی دەوام ناكات؟

سەعدی پیرە: چاك دەبێت، ئەو شتانە لە نێو یەكێتیدا هەبوە، بۆچونی جیاواز هەیە و ئەوانەش تۆ باسیان دەكەیت خۆیان خاوەنی یەكێتین.

 

“گەمارۆكانی ئێران زیانی بۆ سەر یەكێتی دەبێت، بەڵام قابیلی چارەسەرە”

خەڵك: بابەتێكی تر سزاكانی سەر ئێرانە، پێتانوایە كاریگەری لەسەر یەكێتی دەبێت، بەتایبەتی لەرووی سیاسی و ئابورییەوە؟

سەعدی پیرە: لەسەر یەكێتی نا، لەسەر هەموو كوردستان، بە ئەمریكییەكانمان وت “نەتانوانیوە سزاكانی سەر مەكسیك جێبەجێ‌ بكەن”، ئەگەر مەبەستیان نە ڕۆیشتنی نەوت بێت بە تەنكەر كێشە نییە، بەڵام ناتوانرێت بەوردی كۆنتڕۆڵی سنورەكان بكرێت. بۆ یەكێتی زیانی دەبێت، بەڵام قابیلی چارەسەرە.

خەڵك: لە نێو یەكێتیدا دوو لیژنە دروستكران بۆ چاكسازی لە حزب و حكومەت، بەڵام شتێكی ئەوتۆتان نەكرد؟

سەعدی پیرە: نەخشەڕێگایەكمان هەبوو بۆ گۆڕانكاری. زۆرجار لایەنە سیاسییەكان، ئیش بۆ خەڵك دەدۆزنەوە، نەك خەڵك بۆ ئیش بدۆزنەوە و گۆڕانكاری لەسەر ئەو بنەمایە بكەین.

خەڵك: بەڵام هیچتان نەكرد؟

سەعدی پیرە: هیچمان نەكرد، چونكە ئەگەر لە حكومەت بیكەین، دەبێـت ئیدارە بگۆڕدرێت، ئەگەر لە حزب بێت، دەبێت كۆنگرە بكرێت. رەنگە پێویست بێت لەسەر ئاستی مەكتەبی سیاسی و سەركردایەتی و بەڕێوەبەرە گشتییەكان یان فەرماندەكان گۆڕانكاری بكرێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

عەدنانی حەمەی مینا: لیژنەیەكی هاوبەش لە یەكێتی و هاوپەیمانی دروستكراوە بۆ گەڕانەوەی كادیرەكانی هاوپەیمانی

خەڵك- ئەحمەد عەبدوڵڵا

عەدنانی حەمەی مینا، ئەندامی سەركردایەتی یەكێتی دەڵێت، لیژنەیەكی هاوبەش لە نێوان یەكێتی و هاوپەیمانی بۆ دیموكراسی و دادپەروەری پێكهێندراوە بۆ گەڕانەوەی كادیرەكانیان بۆ نێو یەكێتی و بڕیارە لە چەند رۆژی داهاتوودا ژمارەیەكیان بگەڕێنەوە.

ئەو ئەندامەی سەركردایەتی یەكێتی لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ (خەڵك) باسی كێشەكانی حزبەكەی كردووە و رونیكردۆتەوە، كە بەشێكیان چارەسەركراون و هەندێكی تریان ماونەتەوە.

سەبارەت بە كۆنگرەیش رەتیدەكاتەوە، هیچ كەسێك رێگری لە كۆنگرە كردبێت و دەڵێت”هەلومەرجی كوردستان و كێشەكانی یەكێتی رێگرن و ئومێد دەكەين یەكێتی لە داهاتوودا كۆنگرە بۆ بەهێزبونەوە و یەكگرتنەوە بكات، نەك بۆ پشتگوێخستن”.

خەڵك: بەگشتی دۆخی یەكێتی چۆنە، بەتایبەتی دوای بەدەستهێنانەوەی ژمارەیەكی زۆری كورسی، هەرچەندە بۆچونێكیش هەیە، كە یەكێتی هەروەكجارانە و گۆڕانكاری ئەوتۆی تێدا نيیە و سەركەوتنەكەی راستەقینە نيیە؟

عەدنانی حەمەی مینا: یەكێتی نیشتیمانی كوردستان رابردوویەكی گەش و پرشنگداری هەیە. ئێمە حزبێكی سیاسین و لە دەسەڵاتیشداین، لەوانەیە لە ماوەی رابردوودا كێشە و كەموكورتیمان هەبوبێت، یان بەهۆی هەندێك بارودۆخی نەخوازراوەوە، لە ئەنجامی هەندێك بیركردنەوەوە. ئەو بۆچونانەیشی جەنابت باسیان دەكەیت، بەهۆی هەڵكشان و بەخۆداچونەوەی یەكێتییەوە دروستبوون، یەكێتی بەرنامەیەكی تازەی هەیە و خۆی رێكخستۆتەوە، ئەو هۆكارانەیشی كە پێشتر گرفت و كێشەیان لای هەندێك لە هەڤاڵەكانمان دروستكردبوو، ئەگەر نەڵێم هەمووی، بەشێكیان چارەسەركراون و هەوڵیش دەدرێت بچینەسەر شارێگای خۆمان و تەنها و تەنها بەرژوەندییەكانی یەكێتی و گەل لەبەرچاو بگرین و پێموایە لە داهاتوودا یەكێتی باشتر باوەش بۆ تێكۆشەرەكانی دەكاتەوە.

خەڵك: پەیوەندیتان لەگەڵ حزبە سیاسییەكان و بەتایبەتی لەگەڵ پارتی لەچی ئاستێكدایە، بەتایبەتی لەماوەی رابردوودا جۆرێك لە گرژی دروستبوو؟

عەدنانی حەمەی مینا: دەكرێت بەجۆرێكی تر باسی ئەم بابەتە بكەین، پێگە و مەوقیعی حزبەكان لەدەسەڵاتی ئێمەدا نیە، هەموو ئەو حزبانەى كوردستان بوونیان هەیە و پێویستە بەپێی پێگەیان مامەڵەیان لەگەڵ بكرێت. پارتی دیموكراتی كوردستان حزبێكی سیاسیە و ژمارەیە لە گۆڕەپانەكەدا و پێگەی هەیە، ناتوانرێت پێگەی پارتی لەبەرچاونەگیرێت، ئەگەر پارتیش نەبێت، هەر حزبێكی تریش بێت، تا ئاشتەوای و پێكەوەژیانیش هەبێت، لە بەرژەوەندی خەڵكی كوردستانە.

 پارتی حزبێكی سیاسيیە و ژمارەیە لە گۆڕەپانەكەدا و پێگەی هەیە، ناتوانرێت پێگەی  لەبەرچاونەگیرێت 

عەدنانی حەمەی مینا ئەندامی سەركردایەتی یەكێتی نیشتمانی كوردستان

خەڵك: بەرهەم ساڵح چۆن و بۆچی گەڕایەوە بۆ نێو یەكێتی؟

عەدنانی حەمەی مینا: مێژوو و خەباتی د.بەرهەم، مێژووی یەكێتی نیشتیمانی كوردستانە، ئەگەر تێبینیت كردبێت لەكاتی بانگەشەی هەڵبژاردندا، د.بەرهەم هیچی خراپی لەسەر یەكێتی نەوت، بەڵكو بەردەوام بە شانازییەوە باسی مێژووی یەكێتی دەكرد، بۆیە سروشتییە د. بەرهەم لەگەڵ یەكێتی گرفتی هەبوبێت و پاشان زەمینەیەك هاتووەتە پێشەوە و لەو گۆشەیەوە د. بەرهەم گەڕایەوە نێو یەكێتی، چونكە لە نێو یەكێتییدا ئاراستەیە هەبوو، لەچوارچێوەی یەكخستنی ماڵی یەكێتی.

خەڵك: بەڵام بۆچونێك هەیە بەپێچەوانەی ئەو قسانەی بەرێزتەوە، دەڵێت یەكێتی نەیتوانی كەسێكی شیاو بۆ ئەو پۆستە كاندید بكات، ناچاربوون بە گەڕانەوە بەرهەم ساڵح؟

عەدنانی حەمەی مینا: ئەو بۆچونە زۆر ناتەواوە، چونكە پێش كاندیدكردنیشی گفتوگۆ هەبووە بۆ چارەسەركردنی گرفتەكان، ئەو بڕیارە زادەی 24 كاتژمێر نەبوو. د.بەرهەمیش كەسێكی شیاوە و یەكێتیش دوای گەڕانەوەی د.بەرهەم، ئەوی بەباشترین كاندید زانیووە.

 

خەڵك: پەیوەندی یەكێتی لەگەڵ قەوارەی هاوپەیمانی لەچ ئاستێكدایە، دەوترێت هەوڵدەدەن بۆ گەڕانەوەی بەشێكی تر لە كادیرەكانیان كە پێشتر یەكێتی بوون؟

عەدنانی حەمەی مینا: لەوانەیە بەشێك لەو كادیرانە لەگەڵ د.بەرهەم بگەڕێنەوە، لە مەكتەبی رێكخستن و هاوپەیمانی لیژنەیەكی هاوبەش دروستكراوە، كار لەسەر ئەوەدەكەن، ئەوانەی كە پێشتر یەكێتی بوون، بگەڕێنەوە، هەروەها خەڵكیان هەیە یەكێتی نەبوون و دێنە نێو یەكێتی یان لەوانەیە خەڵكیشیان تێدایە نەیانەوێت ببن بە یەكێتی.

خەڵك: یەكێتی وەك حزب مامەڵە لەگەڵ هاوپەیمانی دەكات؟

عەدنانی حەمەی مینا: من ناتوانم ئەو قسەیە بكەم ئێستا، هاوپەیمانی قەبارەی چەندبێت بەو شێوەیە، هاوپەیمانی خۆی قەوارەیەكە و قەوارەكە هەیە، نە بەدەست یەكێتییە و نەبەدەست خەڵكی ترە، كە بمێنێت یان نەمێنێت، بچوك بێت یان گەورەبێت، ئەوە رۆژگار دەری دەخات.

خەڵك: زۆرجار باس لە كێشە ناوخۆییەكانی یەكێتی دەكرێت، ئەو كێشانە چارەسەركراون یان وەكخۆیان ماونەتەوە؟

عەدنانی حەمەی مینا: یەكێتی نەیشاردۆتەوە و یەكێتی بەردەوام كێشەكانی ئاشكرایە، حزبێكی شەفافە و كێشەی هەبووە، برادەرانی سەركردایەتی نەمانشاردۆتەوە و كێشەمان هەبووە، هەوڵدراوە ئەو هۆكارانەی بونەتەمایەی ئەو كێشانە چارەسەر بكرێن.

خەڵك: هەوڵدراوە، یانى چارەسەرنەكراون؟

عەدنانی حەمەی مینا: هەوڵدراوە و بەشێكیان چارەسەركراون، بەشێكیشیان ماون و هەمووی بەخێرای و لە كون فەیەكونێكدا چارەسەرناكرێن.

 یەكێتی بەردەوام كێشەكانی ئاشكرایە، حزبێكی شەفافە و كێشەی هەبووە، برادەرانی سەركردایەتی نەمانشاردۆتەوە و كێشەمان هەبووە 

خەڵك: زۆرجار باسی كۆنگرە دەكەن، هەمووتان بەگرنگی دەزانن، بەڵام دوای چەند ساڵێك بەسەر تێپەڕبوون بەسەر كاتەكەیدا هێشتا نەكراوە، بۆچی كۆنگرە ناكرێت و لەمپەرەكانی چین؟

عەدنانی حەمەی مینا: كۆنگرە بۆ هەر حزبێكی سیاسی زەرورەتێكی حەیاتییە، دەبێت كۆنگرە ببەسترێت لەكات و ساتی خۆیدا. كۆنگرەش هەمیشە بۆ نوێبونەوەی حزبە، بۆ دانانی بەرنامەی گونجاوە لەگەڵ واقیعدا بگونجێت، بەشێكی كەمیشی تەرخان دەكرێت بۆ ئەوەی سەركردایەتییەكی تر هەڵبژێرێتەوە، جا سەركردایەتییە، كۆن بێت، كۆن و نوێ‌ بێت، یان هەمووی نوێ‌ بێت، بۆیە یەكێتیش بەهۆی ئەو كێشانەی جەنابت باستكرد كۆنگرەی نەبەستووە، چونكە كاری لەپێشینەی هەبووە، وەك شەڕی داعش، كێشەمان لەگەڵ عێراق، قەیرانی دارایی، كاریگەریان لەسەر یەكێتی هەبووە، ئومێد دەكەین لە داهاتوودا كۆنگرەیەكی گونجاو ببەستێت، بۆ پشتگوێخستن نەبێت، بەڵكو بۆ یەكێتی ناو یەكێتی بێت.

خەڵك: دەوترێت چەند بەرپرسێكی باڵای یەكێتی رێگرن لە بەستنی كۆنگرە؟

عەدنانی حەمەی مینا: من ئەو بۆچونەم نیيە، بەڵكو واقیعی ناو یەكێتی وایخواستووە و بۆ ئەوەی رێگری لە گەورەبوونی كێشەكانی یەكێتی بكرێت، لەگەڵ ئەو هۆكارانەی كە پێشتر باسمكردن پێكەوە رێگری بەستنی كۆنگرەبوون، یەكێتی پێیوابووە ئەگەر كۆنگرە بەو شێوەیە بكرێت، لەوانەیە زیانی لێبكات. هەموو لایەنێكی سیاسیش بیر لە قازانج زیاتر دەكاتەوە، لەوانەیشە هەندێك شتی تایبەتیشی تێكەڵاو كرابێت، بەڵام لای زۆرینەی یەكێتی كۆنگرە بۆ بەهێزكردنە.

 بەشێكی كەمی كۆنگرە تەرخان دەكرێت بۆ ئەوەی سەركردایەتییەكی تر هەڵببژێرێتەوە، جا سەركردایەتییەكە، كۆن بێت، يان كۆن و نوێ‌ 

عەدنانی حەمەی مینا گفتووگۆ لەگەڵ ئەحمەد عەبدوڵڵا رۆژنامەنووسی (خەڵك)دا دەكات

خەڵك: بابەتی بەشداری یەكێتی لە حكومەتدا زۆر باس دەكرێت، چۆن لەو بابەتە دەڕوانن و هیواخوازن حكومەتی داهاتوو چۆن بێت؟

عەنانی حەمەی مینا: هیوادارم كابینەی خزمەتكردنی خەڵكی بێت و داهاتەكەی بۆ خزمەتی خەڵك بێت، هیوادارم ئەو داهاتەی هەیەتی بخاتەخزمەتی خەڵكەوە و دەرسمان لە هەڵەكان وەرگرتبێت و بە قەدەر بەڕەكەی خۆمان پێمان رابكێشین.

خەڵك: یەكێتی بەشداری حكومەتی داهاتوو دەكات و باستان لە وەرگرتنی هیچ پۆستێك كردووە لە ئەنجومەنی سەركردایەتی؟
عەدنانی حەمەی مینا: یەكێتی بەفەرمی ئەنجامی هەڵبژاردنی قبوڵ كردووە، حزبی دووەمە لەسەر ئاستی هەرێمی كوردستان. چۆنیەتی بەشداریكردنی بەندە بەو گفتوگۆیانەی كە بۆ پێكهێنانی حكومەتی هەرێم ئەنجام دەدرێن.

خەڵك: لە ماوەی رابردوو بەرپرسی چەند مەڵبەندێك گۆڕان و دەوترێت پەیوەندی بە ململانێی نێو یەكێتییەوە هەبووە، بەرێزیشت یەكێك بوویت لەو بەرپرسانی لە پۆستەكەدا نەمایت یان خۆت وازت هێنا؟

عەدنانی حەمەی مینا: لە كۆبونەوەی سەركردایەتی لە هەولێر پێش ئەوە داوام كرد ناچمەوە بۆ ئەوێ‌ و برادەرێكی تر دابنێن. بەنسبەت گۆڕینی بەرپرسی مەڵبەندەكانی چەمچەماڵ و گەرمیانیشەوە، ململانێ نيیە، مەڵبەندی گەرمیان ئەندامێكی سەركردایەتیان بۆ ناردووە و بەرپرسەكەی پێشوویش تێكۆشەرێكە و كاری زۆری كردووە.

خەڵك: بەڵام لەوكاتەدا وابڵاوكرایەوە، كە بەرێزت ئامادەنەبویت تەقە لەخۆپیشاندەران بكەیت و دەستتلەكاركێشاوەتەوە، ئەو كاتەی خۆپیشاندەران لە رانیە ویستیان مەڵبەند بسوتێنن؟

عەدنانی حەمەی مینا: ئەو كاتە من نەخۆش بووم، كە من چووم رووداوەكە روویدابوو، ئێستایش هەمان شت دەڵێمەوە و خوێنی گەنجێك لای من گرنگترە لە بارەگایەك، ئەو شەوە بەیاننامەیەكم بڵاوكردەوە و یەكێتی بۆ ئەوە دروستبووە لەسەنگەری خەڵكدا بێت، نەك تەقە لە خەڵك بكات.

خەڵك: لە ماوەی رابردوودا لیژنە دروستكرا، بۆ چاكسازی لە نێو حزب و حكومەتدا، بەڵام لیژنەكان هیچیان پێنەكرا، بەرپرسێكی یەكێتی وتی مەكتەبی سیاسی رێگربوون؟

عەدنانی حەمەی مینا: ئەندامی لیژنەی گۆڕانكاری لە حكومەت بووم، بڕیارمان نەبووە دەموچاو بگۆڕین، بۆ پڕكردنەوەی بۆشایی بووە، هەروەها ئەگەر بەبەڵگە بەرپرسێك شتی لەسەر سەلمێندرا، ئەوا كەسێكی شیاو دابنرێت، بەڵام هەندێكی نەكرا.

خەڵك: مەكتەبی سیاسی رێگر نەبوون؟

عەدنانی حەمەی مینا: نەمبیستووە.

خەڵك: لە ماوەی رابردوودا گلەيی زۆر لە چەند بەرپرسێكتان كرا، دەوترێت ناتوانرێت ژمارەیەك بەرپرسی یەكێتی بگۆڕدرێن؟

عەدنانی حەمەی مینا: نا وانيیە، ئەگەر حزبێك نەتوانێت چەند بەرپرسێك بگۆڕێت بۆچی حزبایەتی دەكات، بەڵام ناكرێت ئەگەر من كەسێكم پێ قبوڵ نەبوو، بڵێم بیگۆڕن و بگۆڕدرێت، پێشتر جەنابت پرسیارت كرد، كە گۆڕانكاری كراوە و ململانێ‌ بووە، ئێستا دەڵێت ناتوانێت چەند كەسێك بگۆڕێت، ئەگەر بیگۆڕە ململانێی و ئەگەر نەیگۆڕێت، ناتوانێت بیگۆڕێت!

خەڵك: بیستومە لە ناو گۆڕانكارییەكان لە هێز پێشمەرگەدا، لەوانەیە بەرێزت پۆستێكی باڵای سەربازی وەربگرێت؟

عەدنانی حەمەی مینا: نەمبیستووە، من كادیری یەكێتیم، چاوم لە پۆست و پلە نەبووە و یەكێتی لە هەر شوێنێك پێویستی بە من بێت لەوێ‌ دەبم.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

ئارام قادر: ئەوەی بەرامبەر هاوپەیمانی دەكرێت، سیناریۆی هەڵبژارنە‌و بۆ شەرعیەتدانە بە ساختەكاری

خەڵك-سەعد مەلا عەبدوڵڵا گوڵپی

ئارام قادر ئەندامی دامەزرێنەری هاوپەیمانی بۆ دیموكراسی و دادپەروەری لە دیمانەیەكی تایبەتی (خەڵك) دا ئاماژە بۆ ئەوە دەكات، ئەنجامی هەڵبژاردنەكان واقیعی سیاسی و جوگرافیای سیاسی لە هەرێمی كوردستان دەگۆڕێت، ئاشكراشیكرد، ئەنجامی هەڵبژاردنەكان چاوەروان نەكراو دەبێت و خەڵك تووشی شۆك دەكات بەتایبەت لایەنە سیاسییەكان.

خەڵك: لە ئێستادا دەتانەوێ بەشێوازی پێشوو درێژە بە هاوپەیمانی بدەن یاخود بەشێوازێكیتر و گۆڕانكاری دروست بكەن؟
ئارام قادر: هاوپەیمانی بریتییە لە پڕۆژەیەكی فیكری سیاسی، دیدگایەكی نوێیە لە كاری سیاسی، بریتییە لە كلتورێكی تازە لە نەریتی سیاسی، هاوپەیمانی بەردەوام دەبێت هەرچەندە سەرۆكی هاوپەیمانی گەڕاوەتەوە نێو یەكێتی، بەڵام بەدڵنیاییەوە هاوپەیمانی لەبەر ئەوەی كۆمەڵێك خەڵكی پاشخانی جیاوازی تێدا بووە هەموو كۆبونەتەوە لە چوارچێوەی ئەو پڕۆژە مەدەنییە كە لە چوارچێوەی بزاڤێكی كۆمەڵایەتی مەدەنیدا خۆی دەبینێتەوە، ئێمە درێژە دەدەین بە خەباتی سیاسی خۆمان لەو چوارچێوەیەدا و هیواو ئومێدمان وایە كە ئەم پڕۆژەیە فراوان بكەین و بەهێزتری بكەین لە داهاتوودا، چونكە ئێمە ئەم پرۆژەیە بە تاكە چارەسەر دادەنێین، لەبەر ئەوەی هەرێمی كوردستان لەسایەی ئەو حزبانەی كە ئێستا لە هەرێمدا كار دەكەن هەمیشە هەوڵیان داوە ناكۆكیەكان قوڵ بكەنەوە، بەڵام گوتاری هاوپەیمانی دەیەوێت ناكۆكییەكان بگۆڕێت بە راجیایی ‌و را جیاجیاكانیش ببێتە ململانێی سیاسی، نەك ناكۆكی و قوڵكردنەوەی را جیاوازەكان لە هەرێمی كوردستان.


خەڵك: بەهەمان دیدگای پێشوو بەردەوام دەبن؟
ئارام قادر: بە هەمان دیدگا بەردەوام دەبین و هەوڵ دەدەین ئەو دیدگایانەش دەوڵەمەندتر بكەین، چونكە پێشبینی دەكەین هەرێم بەرەو قەیرانی گەورەتر و قوڵتر دەڕوات، بەداخەوە ئەویش لەسایەی ئەو حوكمڕانییەی ئێستا هەرێم بەڕێوەی دەبات كە كۆمەڵیك قەیرانی بۆ هەرێمی كوردستان دروست كردووە لە رووی سیاسی و ئابووری و كۆمەڵایەتییەوە كە ئەوەش دەخوازێت ئێمە بیر لە چارەسەرێكی جددی بكەینەوە، لەو بڕوایەداین ئەو دیدگاو بیروبۆچونەی هاوپەیمانی بە فاكتەری سەرەكی دادەنرێت بۆ سەقامگیری هەرێمی كوردستان.

خەڵك: پێتان وایە ئەوەی باسی دەكەیت بتوانن فراوانی بكەن، لەكاتێكدا بەرهەم ساڵح گەڕاوەتەوە نێو یەكێتی، یان گەڕانەوەی ناوبراو كاریگەری لەسەر كەسایەتی مەعنەوی هاوپەیمانی دروست نەكردووە؟
ئارام قادر: هەر هاودیدێك لە هاوپەیمانی بڕواتە نێو لایەنێكی تر یاخود بێئومێد بێت لەكاری سیاسی و وازی لێبهێنێت ئێمە پێی نیگەرانین، بەدڵنیاییەوە زیانیشی دەبێت، بەڵام هاوپەیمانی توانای ئەوەی هەیە ئەو زیانە چارەسەر بكات و ئەو برینە ساڕێژ بكات، چونكە ئێمە بە ئومێدەوە دەڕوانینە داهاتوو وە بنەمای هاوپەیمانیش بریتییە لەو تێروانین و دیدگایە كە پەیوەست نییە بە كەسایەتی و گروپێكەوە، بەڵكو بریتییە لە دیدگایەكی رۆشنبیری فیكری كە خەڵك پێویستی بەو دیدگا نوێیە هەیە لە هەرێمی كوردستان بۆ ئەوەی بتوانین هەرێمی كوردستان و هاووڵاتیانی كوردستان رزگار بكەین لەو بارودۆخە ناهەموارەی كە ئێستا تێیكەوتووە.

خەڵك: دەسەڵاتدارانی هەرێم كار لەسەر بردنی هاودیدان دەكەن، ئەمە كاریگەری لەسەر دواخستنی كاری سیاسی ئێوە ناكات؟
ئارام قادر: وەك پێشتر ئاماژەم پێكرد زیانی دەبێت، بەڵام ئەوەش بەدیاردەیەكی سروشتی دەزانم، چونكە حزبە سیاسیەكانی كوردستان لە هەرێم ململانێی یەكتری دەكەن، ململانێیی ئەوە دەكەن لە ساحەی هەرێمی كوردستان زۆرترین ئەندام و لایەنگریان هەبێت، هاوپەیمانیش كۆمەڵێك دەستەبژێری جوان و بەهێزی هەیە بەتایبەت لەناو توێژی گەنجەكاندا، حزبەكانی تر دەیانەوێ سود لەو توانا و وزانە وەربگرن، بەڵام ئەوەی ئێستا لەم كاتەدا زیاتر بریتییە لە كۆمەڵێك سیناریۆ كە لە هەڵبژاردنەكانی پێشووش دوبارە بوەتەوە، ئێستاش ئەوە سیناریۆی هەڵمەتی هەڵبژارنە بۆ بەهێزكردنی پێگەی خۆیان و بۆ شەرعیەتدانیشە بە ساختەكاری لە هەڵبژاردنەكان.

خەڵك: پەیوەندیتان چۆنە لەگەڵ ئەو لایەنانەی كار لەسەر بردنی هاودیدەكانتان دەكەن؟
ئارام قادر: ئێمە لە هاوپەیمانی بڕوامان بە دیالۆگی نیشتمانی هەیە، ئەمەش بە مانای ئەوە نایەت ئێمە رەخنە نەگرین یان رازی بین لە تێڕوانین و بۆچونیان، بەڵكو دەمانەوێ لەجیاتی ناكۆكی، ململانێی سیاسی دروست ببێت لە چوارچێوەی ململانێی سیاسیدا، بەشێویەك هەر لایەنێك هەوڵ بدات كار و خەباتی خۆی بكات ‌و سیاسەتی خۆی پیادە بكات، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا دەبێت ئێمە ئاگاداری ئەوە بین كوردستان پێویستی بە قوڵكردنەوەی ناكۆكییەكان نییە بەڵكو پێویستی بە دیالۆگی نیشتمانی و گفتوگۆ هەیە بۆ ئەوەی هەرێمی كوردستان بخەینە سەر رۆخی سەقامگیری و ئەم بارە ناهەموارەی كە هاتووە چارەسەری بكەین.

خەڵك: دوو كورسییەكەی هاوپەیمانی لای ئێوە ماونەتەوە؟
ئارام قادر: ئەو دوو كورسییە بریتییە لە دەنگی دەنگدەرانی هاوپەیمانی و وەكو فراكسیۆنی هاوپەیمانی بەردەوام دەبێت و لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق وە نوێنەری هاوپەیمانی دەبن لە بەغدا.

خەڵك: سەرپشككراون لەسەر ئەوەی لەگەڵ بەرهەم ساڵح دەگەڕێنەوە یان نا؟
ئارام قادر: ئەگەر هەر كەسێك بچێتە نێو لایەنێكی تر، كەسێكی تر دەچێتە شوێنەكەی لەناو ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق.

خەڵك: هاوپەیمانی تاكە حزبە كە بایكۆتی هەڵبژاردنەكانی كردووە، ئەوەی دەخوێندرێتەوە دەوترێت رێكەوتنی نێوان حزبە دەسەڵاتدارەكان و هاوپەیمانییە، لەكاتێكدا بەرهەم ساڵح بڕیارەكەی داوە؟
ئارام قادر: نەخێر، پێش ئەوەی باسی سەرۆك كۆمار بكرێت، ئەو بڕیارە دراوە كە ئێمە بەشداری لە هەڵبژاردنەكانی پەرلەمانی كوردستان نەكەین، ئەویش لە سۆنگەی ئەو قەناعەتەمانەوە بوو كە ئەمجارە ساخەتەكارییەكی زۆر زۆر گەورە دەكرێت لە هەرێمی كوردستان بەجۆرێك دەرئەنجامەكانی چاوەڕوان نەكراوە و دەبێت و خەڵك تووشی شۆك دەكات بەتایبەت لایەنە سیاسییەكان، داواشمان لە گۆڕان و كۆمەڵ و یەكگرتووش كرد بایكۆت بكەن، چونكە دەرئەنجامی هەڵبژاردنەكان دەرئەنجامێكە واقیعی سیاسی و جوگرافیای سیاسی لە هەرێمی كوردستان دەگۆڕێت، لەبەرئەوە بەشدارینەكردنی ئێمە لە هەڵبژاردن هیچ پەیوەست نییە بە پرسی پۆستی سەرۆك كۆمار.

خەڵك: ئەو لایەنانەی باست كرد ئاگاداری ئەو دۆخەن كە ساختەكاری گەورە دەكرێت؟
ئارام قادر: بەدڵنیاییەوە ئاگادارن، چونكە ئێمە دووجار لەگەڵ كۆمسیۆن كۆبووینەوە و نوێنەری گۆڕان و كۆمەڵ و یەكگرتووش ئامادەبوون، بەڵام ئەوان بڕیارێكی سیاسیاندا كە بەشدار دەبن، ئێمەش پێمان باش بوو بایكۆتی بكەین و داواشمان لەوان كرد، بەڵام بەداخەوە ئەوان رای پێچەوانەیان هەبوو.


خەڵك: هاوپەیمانی لە رووی دارایی پشت بە چ لایەنێك و بوارێك دەبەستێت؟
ئارام قادر: ئێمە پێشتر پشتگیری مادیمان لەسەر دۆخی ناوخۆمان بوو، چونكە هاوپەپەیمانی یەكێك لە سیاسەتەكانی ئەوەیە كە كەمترین موچە خۆری هەیەو نامانەوێ نەریت و سیستمی حزبەكانی تر دووبارە بكەینەوە، كە زۆرترین موچەخۆریان هەیەو زۆربەی هاودیدانی ئێمە لەسەر بنەمای خۆبەخشی كار دەكەن و چالاكی دەكەن، ئەوەی موچە خۆرە رێژەكەی زۆر كەمە، جگە لەوەش نەمانویستووە بنكەو بارەگای زۆر دابنێن ئەم دوو فاكتەرە وایكردووە ئێمە خەرجییەكانمان كەم بێت، كە دەتوانرێت لە رێگای دۆست و هاوڕێكانمانەوە لە هەرێمی كوردستان پشتیوان و هاوكارمان بۆ بەدەستهێنانی ئەو خەرجییە.

خەڵك: واتە بودجەیەكی دیاریكراوتان نییە؟
ئارام قادر: نەخێر بودجەیەكی دیاریكراومان نییە و داهاتی دیاریكراویشمان نییە، بەڵكو ئێمە زیاتر لەسەر كۆمەك و پشتیوانی دۆستەكانی هاوپەیمانی كار دەكەین.

خەڵك: هاوپەیمانی دەزگای میدیایی هەبوو، ماڵپەری خەندانیش هاتە نێو هاوپەیمانی و تەلەفزیۆنی خەندانیش كرایەو دواتر داتانخست، هیچ نەخشەیەكتان هەیە لەو بوارەدا؟
ئارام قادر: خەندان پەیوەندی بە هاوپەیمانییەوە نییە، بەڵام لە داهاتوودا نەخشەو بڕیارمان هەیە سەبارەت بە میدیای هاوپەیمانی.

خەڵك: باس لەوە دەكرێت كە لە ئایندەدا كۆبونەوەیەكی بەرفراوان بكەن كاتەكەی كەیە؟
ئارام قادر: كاتەكە دیاری نەكراوەو بڕیارمان داوە كۆبونەوەیەكی گشتی ئەنجام بدەین دوای هەڵبژاردنەكان، دەستەی بەڕێوەبردن دیاری دەكرێتەوەو رێكخستنەكان كارا دەكەینەوە.

خەڵك: لەو كۆبونەوەیەدا سەرۆك دیاری دەكەن؟
ئارام قادر: لە كۆبونەوەكەدا یەكلادەكرێتەوە بۆچونەكان جیاوازە، ئایا یەك كەس دەبێتە سەرۆك یاخود دەستەیەك هاوپەیمانی بەڕێوەدەبەن.
خەڵك: زۆرترین چاو لەسەر ئێوەیە كە ببنە سەرۆكی هاوپەیمانی ئەگەر داواتان لێبكرێت دەبنە سەرۆكی هاوپەیمانی؟
ئارام قادر: جارێ زووە، ئێمە لە كۆبونەوە گشتییەكان بڕیار لەسەر ئەوە دەدەین، بەڵام گرنگ ئەوەیە ئێمە ئەرك و بەرپرسیارێتی پڕۆژەی هاوپەیمانیمان هەڵگرتووە كە هیواخوازین ئەو پڕۆژەیە بگەیەنینە ئامانجی خۆی و بیكەینە میكانیزمێك بۆ بەختەوەری هاووڵاتیانی هەرێمی كوردستان.

خەڵك: هەندێك لە هاودیدان بانگەشە دەكەن بۆ لایەنێكی تری سیاسی ئەمە رێكەوتنی سیاسییە یان رای كەسییە؟
ئارام قادر: هاوپەیمانی قەوارەیەكی سەربەخۆیە و هەر كەسێك ئەو كارە بكات ئەوە دەرچوونە لە سیاسەت و بەرنامەی هاوپەیمانی و ئەو هەڵوێستەی هیچ پەیوەندی بە هاوپەیمانییەوە نییە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
کام لەم وەزارەتانەی کابینەی ٨ لە ئاست خزمەتکردن بە هاولاتیان جێدەستی دیار بووە؟

کوردستان

دوایین