ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

کوردستان

حكومەتی هەرێم بۆ ئەمریكا: زیندانی نهێنی لە هەرێم بوونی نییە

خەڵك-بەشی هەواڵ

حكومەتی هەرێمی كوردستان وەڵامی راپۆرتی ساڵانەی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا سەبارەت بە رەوشەكانی مافی مرۆڤ دەداتەوە و ئاماژە بۆ ئەوە دەكات، حكومەتی هەرێمی كوردستان دووپاتی دەكاتەوە هیچ زیندان و گرتووخانەیەكی نهێنی نییە و هەر كەسێك دەستگیر بكرێ بەپێی یاسا مامەڵەی لەگەڵدا دەكرێ.

 

دەقی ڕاپۆرتی رێكخەری ڕاسپاردە نێودەوڵەتییەكانی حكومەتی هەرێم..

حكومەتی هەرێمی كوردستان وەڵامی راپۆرتی ساڵانەی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا سەبارەت بە رەوشەكانی مافی مرۆڤ دەداتەوە
رۆژی 2019/3/13 وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریكا ڕاپۆرتی ساڵانەی خۆی لەبارەی ڕەوشی مافی مرۆڤ لە جیهان بڵاوكردەوە، لەو ڕاپۆرتەدا لە چەند رووێكەوە باس لە عیراق و هەرێمی كوردستان كراوە و چەند تێبینی و سەرنجێك لەو بارەیەوە خراونەتەڕوو، وەك بوونی زیندانیی نهێنی، ئەشكەنجەدانی گیراوانی داعش و رەوشی ناوچە كوردستانیەكانی دەرەوەی هەرێمی كوردستان كە لە چوارچێوەی مادەی 140ی دەستووری عیراقدان لەگەڵ چەند بابەتێكی دیكە.
د.دیندار زێباری رێكخەری ڕاسپاردە نێودەوڵەتیەكان لە حكومەتی هەرێمی كوردستان لەبارەی ئەم راپۆرتەوە ڕایگەیاند، حكومەتی هەرێمی كوردستان هەمیشە ڕاپۆرتە نێودەوڵەتییەكان بە هەند وەردەگرێت بەتایبەتی كە پەیوەندییان بە رەوشەكانی مافی مرۆڤ و حوكمڕانییەوە هەبێت، وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریكا لە ڕاپۆرتەكەدا چەند تێبینیەكی خستۆتەڕوو لەبارەی هەرێمی كوردستان.
دیندار زێباری زیاتر وتی، ئەوەی تێبینیمان كرد ڕاپۆرتەكە پشتی بە چەند سەرچاوەیەكی جیاجیا بەستووە و بەشێكی ئەو تێبینی وتۆمەتانەی خراونەتە پاڵ هەرێمی كوردستان چەندین جارە دووبارە دەبنەوە ئەمە لە كاتێكدایە حكومەتی هەرێمی كوردستان ئەو كەیسانەی بە پێی رێوشوێنە یاساییە كارپێكراوەكانی هەرێم یەكلایی كردۆتەوە، بۆ نمونە كەیسی نیاز عەزیز، هەروەها چەند كەیسێكی دیكەی هاوشێوە كە پێشتر ژمارەیەك لە رێكخراو و لایەنێكی دیكە باس كراوە و لایەنە پەیوەندیدارەكانی حكومەتی هەرێم بەدواداچوونیان بۆ كردووە، هەروەها ئەو سەرچاوانەی كە چەند كەیسێ‌ راپۆرتەكە پشتی پێ بەستووە جێی پرسیارن.
سەبارەت بە ڕێوشوێنەكانی دەستگیركردن و بوونی زیندانی نهێنی لە هەرێم د.دیندار زێباری ئاشكرایكرد، حكومەتی هەرێمی كوردستان دووپاتی دەكاتەوە هیچ زیندان و گرتووخانەیەكی نهێنی نییە و هەر كەسێك دەستگیر بكرێ بەپێی یاسا مامەڵەی لەگەڵدا دەكرێ و دوای ئەوەی ڕاگیراو حوكمی لە دادگاوە بۆ دەردەچێت، ڕەوانە دەكرێ بۆ سەپاندنی سزاكەی بەپێی ڕێوشوێنە كارپێكراوەكان”.هیچ كەسێك بەبێ بڕیاری دادگا دەستگیر ناكرێت بە هیچ تۆمەتێك و گشت ڕێوشوێنەكانیش بە بڕیاری دادگا ئەنجام دەدرێن، هەروەها دوای دەستگیركردنیشی مافە یاساییەكانی خۆیان هەیە بەپێی بنەما و یاسا نێودەوڵەتییەكان، بۆیە ڕێگری لە هیچ كەسێك ناكرێت و هەموو كەسێك كە دەستگیر دەكرێت، دوای دەستگیركردنی تۆمەتباران و داواكراوان بەپێی یاسای بنەماكانی دادگاییكردنی سزایی (قانون اصول محاكمات الجزائیە) ژمارە (٢٣) ساڵی (١٩٧١)ی هەمواركراو مامەڵەیان لەگەڵدا دەكرێ.
رێكارەكانیش بریتین لە سەلماندنی كەسایەتی داواكراو و گومان لێكراو و دەستپێكردنی لێكۆڵینەوەكان.
د.دیندار زێباری لە بارەی دەستگیركردنی هاووڵاتیان روونیكردەوە هیچ كەسێك بەبێ بڕیاری دادگا دەستگیر ناكرێت بە هیچ تۆمەتێك و دوای دەستگیركردنی تۆمەتباران و داواكراوان بەپێی یاسای بنەماكانی دادگاییكردنی سزایی مامەڵەیان لەگەڵدا دەكرێ، لەهەمانكاتدا تۆمەتبار مافی هەیە پارێزەرێك ئامادە بكات، بەڵام ئەگەر نەیتوانی ئەوا لەسەر دادگا پێویستە پارێزەری بۆ دابین بكات و ئاگاداری كەسوكاری دەكرێتەوە كە ناوبراو گیراوە دواتر كەیسەكە ڕەوانەی دادگای تایبەتمەند دەكرێت بۆ یەكلاییكردنەوەی بەپێی یاسا. بۆیە ئەو كەسانەی كە تەمەنیان لە ١٨ ساڵ كەمترە و گومانیان لێدەكرێت پێشتر پەیوەندییان بە داعشەوە هەبووبێت، ئەوا وەك قوربانی دەستی داعش مامەڵەیان لەگەڵدا دەكرێت نەك تاوانبار.
لە هەرێمی كوردستان بەپێی یاسا ئەشكەنجەدانی تۆمەتبار و سزادراوان بەشێوەیەكی گشتی بۆ وەرگرتنی ئیعتراف و زانیاری بە تاوان دادەنرێت بە هیچ شێوەیەك ڕێگا نادرێت كە ئەفسەر و كارمەندانی پۆلیس ڕاگیراوان ئەشكەنجە بدەن بەپێی ماددەی (333) لە یاسای سزادانی عێراقی ژمارە (١١١)ی ساڵی ١٩٦٩ی هەمواركراو و هەر تۆمەتبارێك لەكاتی لێكۆڵینەوە ئەشكەنجە درابێت لەرووی یاساییەوە مافی هەیە سكاڵا تۆمار بكات، بەڵام هۆكاری پێكنەهێنانی لیژنەی لێكۆڵینەوە سەبارەت بە تۆمەتی ئەشكەنجەدان مێردمنداڵانی داعش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی تا ئێستا هیچ سكاڵایەك دژی دەزگا ئەمنییەكان لەلایەن گیراوانەوە نەبووە و لە چاكسازییەكان هیچ ئاسەوارێكی ئەشكەنجەدان لەسەر جەستەی دەستگیركراوان بەدی نەكراوە وەك لە راپۆرتی رێكخراوی ناوبراودا هاتووە.
د.دیندار زێباری رێكخەری راسپاردە نێودەوڵەتییەكان سەبارەت بە دەستگیركردن و ئەشكەنجەدانی مێرد منداڵانی داعش وتی، ئەو بارودۆخەی لە دوای هێرشی تیرۆریستانی داعش بۆ سەر چەند ناوچەیەكی كوردستان هاتە ئاراوە وایكرد جیاكردنەوەی هاووڵاتیانی ئاسایی و ئەوانەی پەیوەندییان بە داعشەوە لەكاتی هاتنیان بۆ هەرێمی كوردستان ئاسان نەبێت، بۆیە پێشمەرگە و لایەنە ئەمنییەكان چەند ڕێوشوێنێكی ئەمنی دەگیرایەبەر بۆ پاراستنی سەلامەتی هاووڵاتیان و خودی ئاوارەكان و ڕێگانەدان بە دزەكردنی تیرۆریستان بۆ نێو هاووڵاتیان بۆ پاراستنی سەروماڵی هاووڵاتیانی هەرێم. لە ئەنجامی ئەو ڕێوشوێنانەدا تا ئێستادا (٩٠)كەس لە نەوجەوانان و ئافرەتان و منداڵ هەیە لەوانە (١٤) كوڕ كە راگیراوە و (٥٠)ی دیكەش لە كوڕەكان فەرمانی سزایان بۆ دەرچووە ئەمانە تەمەنیان لە (١٨) ساڵ كەمترە لەگەڵ (٢٦) ئافرەت و لە ماوەی رابردووشدا ژمارەیەكی زۆریان كە بە تۆمەتی تیرۆر دەستگیركرابوون ئازاد كراون و رەوانەی ئەو شوێنانە كراون كە لێوەی هاتبوون.
زێباری تیشكی خستەسەر مافی راگیراو و سزادراوان رایگەیاند، ئەو مێرد منداڵانە هەمانە مافی راگیراوانی دیكەیان هەیە وەك بوونی پارێزەر، بەڵام ئەگەر نەیتوانی ئەوا لەسەر دادگا پێویستە پارێزەری بۆ دابین بكات و لەم رووەوە رێكخراوی یونیسێف بەم دواییە پارێزەرێكی ڕاسپاردووە بۆ بەدواداچوونی كەیسەكانی راگیراوان لەچاكسازی هەولێر و لایەنە پەیوەندیدارەكان هاوكارییەكی زۆری ئەو پارێزەرە دەكەن و بەم دواییە (٦) لە گیراوان لە رێگای پارێزەرەكەوە ئازاد كراون، هەروەها دەتوانن پەیوەندیی بە كەسوكاریانەوە بكەن بەشێوەیەكی ئاسایی، تەنیا لەو كاتانەدا نەبێت كە لەژێر لێكۆڵینەوەدابن.
لەلایەكی دیكەوە پڕۆگرامێكی تایبەت دانراوە بە ڕەزامەندی وەزارەتی پەروەردەی حكومەتی هەرێمی بۆ ئەوەی ئەم دەستگیر كراوانە سوودمەند بن لە پرۆسەی خوێندن بە زمانی عەرەبی و بڕیاروایە بەم زووانە ئەم پرۆسەیەی دەستپێبكات بۆ ئەوەی گیراوان لە پرۆسەی خوێندن بێبەش نەبن و ئەو بڕوانامەی پێیان دەدرێت لە كۆتایی خولەكە بەناوی گرتووخانەوە نییە بەڵكو بەناوی ڕێكخراوەكانەوەیە تاوەكو لە دوارۆژ مۆركی گرتنیان بەسەرەوە نەبێت و كاری ئاسایی خۆی بكات، هەروەها لەدوای ئازادكردنیان بە سەرپەرشتی رێكخراوەكان دەبێت تاوەك و نەكەونەوە دەست گرووپ و دەستەی تر بەكاریان نەهێنن. لەلایەكی دیكەوە خولی فێربوونیان بۆ دەكرێتەوە وەك خولیی پیشەیی.
زێباری هەروەها گوتی: ئەو مێردمنداڵانەی كە دایك و باوكیان دەستگیركراوە یان گومان لێكراون بە پەیوەندیكردنیان بە تیرۆریستانەوە، بەشێوەیەكی ئاسایی و لە ڕوانگەیەكی مرۆییەوە لایەنە پەیوەندارەكان مامەڵەیان لەگەڵدا دەكەن وەك گشت منداڵی ڕاگوێزراوەكان بە رەچاوكردنی بارودۆخی تایبەتیان. بەشێوەیەكی گشتی دەزگا پەیوەندیدارەكان لە هەوڵی بەردەوامدان بۆ چارەسەر كردنی كەیسی ئەو منداڵانە و ئەو كەیسانەی یەكلاكراونەتەوە چ بە ئازادكردن یا سزای زیندانیكردنیان وەرگرتبێت.
زێباری ئاماژەی بە مانەوەی دەستگیركراوان كرد بەر لە دادگاییكردنیان وەك لە راپۆرتەكەی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكادا هاتووە وتی، هەر كەسێك لەلایەن دەزگا ئەمنییەكانەوە دەستگیر بكرێت بۆ ماوەی (٢٤) كاتژمێر دەمێنێتەوە بۆ لێكۆڵینەوە دواتر بەپێی ئەنجامی لێكۆڵینەوە مامەڵەیان لەگەڵدا دەكرێت و دەنێردرێن بۆ دادگای تایبەت بۆ یەكلاكردنەوەی كەیسەكانیان، بەڵام زۆر جار بە هۆی زۆری ژمارەی ڕاگوێزراوان ئەوا ڕێكارە یاساییەكان ماوەیەك دەخایەنێت بۆ یەكلاكردنەوەی كەیسەكان. لە لایەكی دیكەوە وەزارەتی ناوخۆ مانگانە بە لیست ناوی ئەو راگیراوانەی پەڕاوەكانیان یەكلایی نەكراوەتەوهە‌رەوانەی سەرۆكایەتی دادگاكانی تێهەڵچوونەوەی پارێزگاكان دەكات بۆ چارەسەركردنی كێشەكانیان و ئەنجامدانی پرۆسەی دادگاییكردنیان بەپێی یاسا.
ڕێكخەری ڕاسپاردە نێودەوڵەتییەكان لە حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕاگەیاند، سەبارەت بە دەستگیركراوانی داعش كە لەزۆربەی راپۆرتە نێودەوڵەتییەكان باسیان لێوەدەكرێت، ئەو دەستگیركراوانە وەك هەموو دەستگیركراوانی دیكە بەیەكسانی مامەڵەیان لەگەڵدا دەكرێت بەیەكسانی بەپێی پرەنسیپی تاوانبار بێتاوانە تا ئەوكاتەی تۆمەتەكەی بەسەردا ساغ دەبێتەوە. هەروەها هەركاتێك دەستگیركراوان تۆمەتی پەیوەندیكردنیان بەداعش یان هاوكاریكردنی داعشیان بەسەردا ساغبۆوە ئەوە بەپێی یاسا كارپێكراوەكانی هەرێم مامەڵەیان لەگەڵدا دەكرێت و كەسوكاریشیان ئاگادار دەكرێنەوە لە تۆمەتەكانیان لە هەمانكاتدا هەموو مافێكیان هەیە وەك سەردانیكردنی كەسوكاریان و بونی پارێزەر بۆ ئەوەی بەرگرییان لێبكات.
دیندار زێباری ئاشكراشیكرد، لە سێ ساڵی رابردوودا (2652) كەس دەستگیركراون بە تۆمەتی پەیوەندی كردنیان بەرێكخراوی تیرۆریستی داعشەوە، لەوانە (1100) كەسیان تۆمەتەكەیان بەسەردا ساغبۆتەوەو سزا دراون و سزاكەشیان زیندانی بووە لە نێوان سێ ساڵ تا هەتاهەتایە و بەپێی قەبارەی ئەو تاوانەی ئەنجامیانداوە، هەروەها (870) كەسیان ئازاد كراون دوای ئەوەی لێكۆڵینەوەكان دەریانخست كە بێ تاوانن و (672) كەسیشیان لەژێر لێكۆڵینەوەدان.
د.دیندار زێباری ئاماژەی بەوەش كرد كە داعش بێ جیاوازی تاوانی دژی پێكهاتە ئایینییەكان ئەنجامدا و لەم بارەوە وتی، لە دوای هێرشەكانی تیرۆریستانی داعش جگە لە رفاندنی هاووڵاتیانی كوردی ئێزیدی، پەیڕەوانی ئایین و ئایینزاكانی دیكەش لەو كارە دڕندانەی داعش بێبەش نەبوون و ژمارەیەكی زۆریان رفێندران لەوانەش كریستیانەكان كە نزیكەی (٢٠٠) دوو سەد هەزاریان ئاوارە بوون و روویان لە هەرێمی كوردستان كرد، هەروەها ژمارەیەكی زۆریشیان ڕفێندراون.
زێباری ئاماژەی بە قوربانیانی دەستی داعش كرد و وتی، دوای نەمانی كۆنتڕۆڵی داعش بەسەر ناوچەكە تا ئێستا (٦٩) گۆڕی بە كۆمەڵ و دەیان گۆڕی تاك لەو ناوچانە دۆزراوەنەتەوە كە لە دەست داعش رزگار كراون كە بەشی هەرەزۆری قوربانییەكانی كوردانی ئێزیدی بوون و پڕۆسەی گەڕان و دۆزینەوەی گۆڕە بە كۆمەڵەكان بەردەوامە، لەلایەكی دیكەوە داعش تەنیا بە كوشتن و ڕفاندن نەوەستا، بەڵكو چەندین مەزار و شوێنە ئایینەكانی ئێزیدی و كریستیانیان تەقاندەوە لەوانە لە كۆی (٣١٥) مەزار و شوێنە ئایینەكانی تایبەت بە ئێزیدییەكان هەبوو، بەڵام داعش (٦٨)یانی تەقاندەوە و خاپووری كردن، ئەمە جگە لە دەیان مەزار و شوێنی ئایینی ئێزیدییەكان پێڕەوانی ئایین و مەزهەبەكانی دیكە وەك كریستیان و كاكەییەكان. دوای نەمانی كۆنتڕۆڵی داعش بەسەر ناوچەكە تا ئێستا (٦٩) گۆڕی بە كۆمەڵ و دەیان گۆڕی تاك لەو ناوچانە دۆزراوەنەتەوە كە لە دەست داعش رزگار كراون كە بەشی هەرەزۆری قوربانییەكانی كوردانی ئێزیدی بوون و پرۆسەی گەڕان و دۆزینەوەی گۆڕە بە كۆمەڵەكان بەردەوامە، لەلایەكی دیكەوە داعش تەنیا بە كوشتن و رفاندن نەوەستا، بەڵكو چەندین مەزار و شوێنە ئایینەكانی ئێزیدی و كریستیانیان تەقاندەوە لەوانە لە كۆی (٣١٥) مەزار و شوێنە ئایینەكانی تایبەت بە ئێزیدییەكان هەبوو، بەڵام داعش (٦٨)یانی تەقاندەوە و خاپووری كردن، ئەمە جگە لە دەیان مەزار و شوێنی ئایینی ئێزیدییەكان پێڕەوانی ئایین و مەزهەبەكانی دیكە وەك كریستیان و كاكەییەكان.
ڕێكخەری راسپاردە نێودەوڵەتییەكانی لە حكومەتی هەرێمی كوردستان ئەوەشی خستەڕوو كە حكومەتی هەرێمی كوردستان لە هەوڵی بەردەوامدایە بۆ رزگاركردنی ئەو ئێزیدیانەی كە تا ئێستا بێسەروشوێنن و ئەوانەشی كە ئازادكراون هەمان مافی ئافرەتانی هەرێمیان هەیە و بەپێی ئەو یاسا و ڕێوشوێنانەی لە هەرێم پیادە دەكرێن ئەوانیش مافیان پارێزراو دەبێت، وهەوڵی جددی داوە بۆ دووبارە گەڕاندنەوەی ئافرەتە ڕزگاركراوەكان بۆ نێو كۆمەڵگا و لەم بارەوە سەنتەری راوێژكاری خێزانی لە پارێزگای دهۆك دامەزراندووە كە لە كۆمەڵێك خەڵكی پسپۆری یاسایی و دەروونی پێكهاتووه ‌بەردەوام لەخزمەت كردنی كەیسەكانی ژنانی ئێزیدی دایە و توانراوە هاوكاری زیاتر لە (2000) ئافرەتی بكرێت لەم ژمارەیە زیاتر لە (1000) ئافرەت تەمەنیان لە سەرووی (18) ساڵەوەیە ئەوەش بە گواستنەوەی بۆ نەخۆشخانە وچارەسەركردنیان و ئارام كردنەوەی لایەنی دەروونی لەلایەن پسپۆرانی دەروونناس و كۆمەڵناس.
سەبارەت بە مادەی 140 ی دەستووری عیراق زێباری وتی، حكومەتی هەرێمی كوردستان ئامادەیە بۆ جێبەجێكردنی هەنگاوەكانی ئەم مادەیە بەگوێرەی ئەو قۆناغانەی لە دەستووردا هاتووە كە لە ئاساییكردنەوەی بارودۆخی ئەم ناوچانە كە دەكەونە ژێر سنووری ئەم مادەیە و دواتر ئەنجامدانی سەرژمێری و ڕاپرسی بۆ دیاریكردنی چارەنووسیان دەگرێتەخۆ، هەمیشەش ئامادەیی خۆی بۆ ئەم مەبەستە دەربڕیوە .
سەبارەت بە سازدانی خۆپیشاندان لە هەرێمی كوردستان دیندار زێباری وتی، لە ساڵی (2010) یاسای ژمارە (١١) لە هەرێمی كوردستان دەرچووە كە ناسراوە بە یاسای (ڕێكخستنی خۆپیشاندان)، ئەم شێواز و كات و ئامانجی خۆپیشاندان بە وردی دیاری دەكات و رێكدەخات بەهەمانشێوە میدیاكانیش مافی ڕووماڵكردنی خۆپیشاندان و رێپیوانی خەڵكی هەیە. بەپێی ئەم یاسایە هەموو هاووڵاتیان و ئەوانەی بەشێوەیەكی یاسایی لە هەرێمدا نیشتەجێن و پارتی سیاسی و ڕێكخراوەكانی كۆمەڵگای مەدەنی و سەندیكا پیشەییەكان و یەكێتی و كۆمەڵە و رێكخستنی دیكە كە بەپێی یاسا مۆڵەتیان پێدراوە ئازادی رێكخستنی خۆپیشاندانیان هەیە دوای بەدەستهێنانی رەزامەندی و تێپەڕبوونی ماوەی یاسایی، هەروەها هەڵگرتن یان لە خۆ بەستنی چەك لەلایەن خۆپیشاندەران بە هەموو شێوەیەك قەدەغەیە تەنانەت ئەگەر ئەو كەسەی بەشداری لە خۆپیشاندانەكەدا دەكات مۆڵەتی هەڵگرتن یان بەستنیان هەبێت، لە هەمان كاتدا نابێ هیچ ماددەیەكی تەقەمەنی یان ژەهراوی یان سووتێنەر لە كاتی خۆپیشاندانەكە لەلایەن خۆپیشاندەرانەوە هەڵبگیرێت یان لە خۆ ببەسترێت.
هەروەها لە هەرێمی كوردستان ئازادی ڕۆژنامەگەری و ڕادەربڕین بە پێی یاسا رێكخراوەو لەكاتی بوونی هەر حاڵەتێك كە دژ بە ڕێنماییەكانی ڕۆژنامەگەری لە هەرێمی كوردستان و پێشێلكردن بێت یان بچێتە خانەی تەشهیر و ناوزڕاندن ئەوا كار بە یاسای سزادانی عێڕاقی ژمارە (111)ی ساڵی 1969ی هەمواركراو دەكرێت، بۆیە پێویستە میدیاكارانیش نەبنە هۆی تێكدانی رەوشی ئارامی و زیانگەیاندن بە موڵكی گشتی و تایبەت و بەپێی یاسای ڕۆژنامەنووسی ژمارە (35)ی ساڵی (2007) تایبەت بە كاری ڕۆژنامەوانی ناكرێت هیچ ڕۆژنامەنووسێك دەستگیر بكرێت بەبێ بڕیاری دادگا و رەزامەندی سەندیكای ڕۆژنامەنووسانی كوردستان.

کوردستان

پزیشكێكی فێتەرنەری ڕێنمایی دەداتە هاووڵاتیان بۆ خواردنی گۆشتی مریشك

خەڵك- بەشی هەواڵ

پسپۆڕێكی بواری بەكارهێنانی دەرمانی فێتەرنەری ڕێنمایی هاووڵاتیان دەكات، گۆشتی مریشك بە كوڵاوی بخۆن و دوربكەونەوە لە خواردنی بە برژاوی، چونكە زۆربەی پێكهاتەی دەرمانە كیمیاوییەكان لە كوشتی مریشكەكەدا دەمێنێتەوە و لەناوناچن و بەوەش مەترسی لەسەر تەندروستی بەكارهێنەرانی دروست دەكات.

د. نادیە عەبدولكەریم، پسپۆڕی بەكارهێنانی دەرمانی فێتەرنەری بۆ (خەڵك) ئاماژەی بەوەكرد، ئەگەر خاوەنی كێڵگە پەلەوەرییەكان پابەندی ڕێنماییەكان بن هیچ جۆرە گۆشتێكی مریشك مەترسی دروستناكات، بەڵام لە حاڵەتی بەكارهێنانی هەندێك دەرماندا كێشەی تەندروستی لێدەكەوێتەوە.

ئەو پسپۆڕە ڕونیكردەوە، باشترە ئەو مریشكانە بكڕدرێن كە كێشیان كەمترە لە دوو كیلۆ، چونكە بەو كێشەوە زیاتر سروشتی گەورەبوون و كەمترین دەرمانیان بۆ بەكارهێنراوە، بەپێچەوانەی ئەو مریشكانەی كە كێشیان دەگاتە نزیكەی سێ‌ كیلۆ.

وتیشی”دوای كڕینی مریشكەكە باشترە بخرێتە بەفرگر و ماوەیەك بیبەستێت و پاشان بكوڵێندرێت و دواتر بخورێن، لەو حاڵەدا ئەگەر ڤایرۆس یان بەكتریای مەترسیداریشی تێدا بێت لە ناودەچێت”.

د.نادیە عەبدولكەریم ڕێنمایی ئەوەش دەدات بە هاووڵاتیان دروبكەونەوە لەو مریشكانەی كە نەخۆشن یان خوێنیان پێوەیە و جوڵەكەی كەمە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

چیرۆكێكی نەبیستراوی حەسەن زیرەك لە پێنجوێن بڵاودەكرێتەوە

 

خەڵك –بەشی هەواڵ

ڕۆژنامەنووس سەڵاح سالار چیرۆكێكی نەبیستراوی هونەرمەندی بەنێوبانگی كورد حەسەن زیرەك لە گوندێكی نێوان شارۆچكەكانی پێنجوێن و سەیدسادق بڵاودەكاتەوە.

سەڵاح سالار لە نوسینێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، لەسەرەتای دروستكردنی ڕێگەكە بەدواوە لە گوندی دۆڵەسوور هەڵكەوتوو لە نێوان هەردوو شاری سەیدسادق و پێنجوێن و سەر بە ناحیەی ناڵپارێز، چێشتخانە و چایخانەی لێبوون، ئۆتۆمبێل و ڕێبواران لەوێ لایانداوە و نان و چایان خواردووە.

ئەو ڕۆژنامەنووسە چیرۆكێكی هونەرمەند حەسەن زیرەك لەو گوندە بڵاودەكاتەوە و نوسیوێتی “ساڵی 1958 كاتێك شۆڕشی 14ی تەمووز ڕوویدا و بنەماڵەی پاشای عێراق كوژران و سیستمی حوكمڕانی گۆڕدرا لە پاشاییەوە بۆ كۆماری، هونەرمەندی دەنگخۆش حەسەن زیرەك لە ڕادیۆی كوردیی بەغدا كارمەندبوو لەبەر ئەوەی گۆرانییەكی وتبوو ناوی شای عیراقی هێنابوو، كە شۆڕشی تەمووز سەركەوت ئەویش لە ترسان بەغدای بەجێهێشت و ڕێگەی ئێرانی گرتەبەر تا بڕواتەوە بۆ كوردستانی خۆرهەڵات”.

ئاماژەی بەوەشكردووە، ئۆتۆمبێلەكە دەگاتە گوندی دۆڵەسوور بۆ پشوودان لە چێشتخانەكەی خوالێخۆشبوو (عەبەی مینە) لادەدەن، خەڵكی دۆڵەسوور دەچن بۆ پێشوازیی حەسەن زیرەك و ئەویش ئاهەنگێكی گەورە ساز دەكات و بە دەنگە زوڵالەكەی خۆی گۆرانییان بۆ دەڵێت.

ئەوەشی خستووەتەڕوو پاش كەمێك هێلی كۆپتەرێك هاتووە و لە سەرووی چایخانە و چێشتخانەكەی دۆڵەسوور نیشتووەتەوە، بەڵام حەسەن زیرەك بەپەلە لە شوێنەكە ڕۆیشتووە و وازی زانیوە بە دوای ئەودا دەگەڕێن و دواتر گەڕاوەتەوە ڕۆژهەڵاتی كوردستان و ئاهەنگەكە تێكچووە.

هونەرمەند حەسەن زیرەك لە نێوان هەردوو رژێمی پێشووی عیراق و رژێمی شای ئێراندا دووچاری چەندین دەرد و نەهامەتی هاتووە و بەپێی سەرچاوەیەك هۆكاری كۆچی دواییەكەشی دەستی دەزگای هەواڵگری رژێمی شا ساواكی تێدابووە، ئەمەش بەهۆی ئەوەی ئەو هونەرمەندە گەورەی كورد ملی نەداوە بۆ خواستەكانیان.

لە كتێبی “ساواك بۆچی حەسەن زیرەكی كوشت” بەوردی باس لە كارەكانی ئەو دەزگە هەواڵگرییە لە دژی هونەرمەند حەسەن زیرەك كراوە كە ئەوانیش ناوبراویان كوشتووە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

بەشێك لە شەقامی بازنەیی مەلیك مەحمود بەربەست كرا

خەڵك-بەشی هەواڵ

بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی پارێزگەی سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، بەشێك لە شەقامی بازنەیی مەلیك مەحمود بەربەست كرا.

بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی پارێزگەی سلێمانی لە ڕاگەیەندراوێكدا ئاگاداری سەرجەم شۆفێران دەكاتەوە، بەهۆی كاركردنی تیمەكانی شارەوانی سلێمانی لەشەقامی بازنەیی مەلیك مەحمود لەسەر پردی قالاوا بە ئاڕاستەی ڕۆیشتن بۆ چوار ڕیانی سەرچنار بەربەستكراوە.

هاتوچۆی سلێمانی داوا لە شۆفێران دەكات، ڕێگای خزمەتگوزاری شەقامەكە بەكاربهێنن.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان