ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

چاوپێکەوتن

میسال ئالوسی بۆ (خەڵك): عەبدولمەهدی دوا هەلی دیموكراتییە

خەڵك- بەشی هەواڵ
میسال ئالوسی، سیاسەتمەدار و پەرلەمانتار و دامەزرێنەری حزبی ئومەی عیراق، قسە بۆ (خەڵك) دەكات و ئاماژە بە هەنگاوەكانی بەرەوپێشچوونی بزاوتنی مەدەنی دیموكراتی لە عیراق و ئاسۆكانی بەردەم سەركەوتن و پێشكەوتنی دەكات، كۆنتڕۆڵكردنی گۆڕەپانی سیاسی عیراقیش لەلایەن حزب و ڕەوتە ئیسلامییەكان بە هەڕەشە و مەترسی بۆ سەر ئایندەی وڵات دادەنێت.

(خەڵك) دیمانەیەكی ڕۆژنامەوانی لەگەڵ میسال ئالوسی ئەنجامدا و لە دیمانەكەدا ئەو سیاسەتمەدارە عیراقییە بەمشێوەیە وەڵامی پرسیارەكانی دایەوە:

خەڵك: بزاوتنی مەدەنی لە عیراق هەنگاو بەرەو چ ئاڕاستەیەك هەڵدەنێت، ئایا ئاسۆكانی بەردەم بزاوتنەكە ڕوونە یان خۆی لە تونێلێكی تاریكدا دەبینێتەوە، بە تایبەت لە سایەی ئەم دۆخەی ئێستا، كە حزب و ڕەوتە ئیسلامییەكان گۆڕەپانەكەیان كۆنتڕۆڵ كردووە؟

میسال ئالوسی: پێموایە بزاوتی مەدەنی و مەدەنییەكان بە گشتی و مەدەنی سیاسی و مەدەنی عەلمانی و دیموكراتی عیراقی بەشێوەیەكی تایبەت، هێزی واقیعە و هێزی ئایندەیە، ئەمەش وایكردووە حزبە ئیسلامییەكان خۆیان بە میلیشیاكان پڕچەك بكەن و پەنا بۆ كوشتن و پێشێلكردنی یاسا ببەن و دەستدرێژی بكەنە سەر دەوڵەت و مرۆڤ، گەر حزبە ئیسلامییەكان هێزیان لە مەیداندابوایە، یان لەلایەن كۆمەڵگەی عیراقییەوە پەسەندكراوبونایە و گەلان و پێكهاتە عیراقییەكان ئەوانیان بویستایە، پەنایان نەدەبردە بە میلیشیا و چەك، عیراق مەدەنی و عەلمانییە، بەڵام داگیركارییەكی فاشی و ئیسلامی هەیە لە وڵاتدا.

خەڵك: بەشداری حزب و بزوتنەوەی مەدەنی و عەلمانییەكان لەگەڵ حزب و ڕەوتە ئیسلامییەكاندا لە یەك هاوپەیمانی و هاوبەشی كردن لەگەڵ ئەو حزبی و ڕەوتە ئیسلامیانە مانەی خۆدەستەوەدان، یان هەڵكردن لەگەڵ واقعی ڕەخساوی ئیستای وڵات ناگەیەنێت، كە سیمایەكی ڕوونی دەستباڵایی حزبە ئیسلامییەكان دەردەخات، بە نمونە حزبی شیوعی عیراقی لە دوایین هەڵبژاردندا لەگەڵ ڕەوتی سەدر، هاوپەیمانی (سائیرون)ی پێكهێنا؟

میسال ئالوسی: ڕەوتی مەدەنی عیراق و دیموكراتەكان و ئازادیخوازەكان و عەلمانییەكان، پێویستە گوتاری خۆیان یەك بخەن و سیاسەتیان یەكگرتوو بكەن و میكانیزمی كاركردنیان لە یەك چوارچێوەدا ڕێكبخەن، لە كۆمەڵگەدا بە گشتی و لە هەڵبژاردن بەشێوەیەكی تایبەت، چوونە دەرەوەی حزبی شیوعی لەم ڕێبازە، زیانی بە مەدەنییەكان و بە دیموكراتییەكان گەیاند و سودی بە شیوعییەكان نەگەیاند، هەرچەندە حزبی شیوعی خاوەنی خەباتێكی گەورە و مێژوویەكی دوورودرێژە و قوربانیدانیشی شایەنی ڕێزێكی بێ‌ پایانە، بەڵام ئەو حزبە ئیسلامیانە وابەستەی دەزگای هەواڵگرییەكانن، بەڵام حزبە مەدەنییەكان گیرۆدەی دەست حزبە فاشییەكان و میلیشیاكانن، گیرۆدەی هێرش و پەلامارێكی ڕاشكاوانە بوونەتەوە لەلایەن هەواڵگری وڵاتانی دەورووبەر، كە ئامانج لێی داڕمانی كاری دیموكراتییە لە عیراق، چونكە دیموكراتی لە عیراق خزمەت بە وڵاتانی دراوسێ‌ ناكات و جێگەی خۆشخاڵی ئەوان نییە.
ئەمە واقعێكی حاشاهەڵنەگرە، هەر بۆیە لە دوایین هەڵبژاردندا چەندان دروشم و باڵۆنی جیاجیامان بە ناوی مەدەنییەوە بینی، هەموو حزبە ئیسلامییەكان گوتاری مەدەنییان بۆ هەڵخەڵەتاندن و بەلاڕێدابردنی هاووڵاتیان و كۆمەڵگا و دەنگدەر بەكارهێنا، ئەو حزبانە لەژێر ناوی مەدەنیدا دوكان و كۆگاكانی خۆیان كردەوە بۆ سەرلێشێواندنی هاووڵاتیان و دەنگدەری عیراقی، مەدەنی لە عیراق لەلایەن حزبە فاشییەكان و ڕێگر و مافیا و قاچاخچییەكانی نەوت و ماددە هۆشبەرەكان و وڵاتانی دراوسێوە دژایەتی دەكرێت.

خەڵك: بە بۆچوونی ئێوە حكومەتەكەی عادل عەبدولمەهدی لەم قۆناغەی ئێستادا دەتوانێت سەركەوتوو بێت، بە تایبەت لەم ڕەوشی ئێستادا، كە دەبینین ئاستەنگ و بەربەستی زۆر دێتەڕێی، كە ڕێگە لە سەركەوتنی دەگرێت؟

میسال ئالوسی: لە ڕاستدا دەكرێت بڵێن، حكومەتەكەی عادل عەبدولمەهدی دوایین هەوڵە بۆ ژیاندنەوەی دیموكراتییە لە عیراق و لە پڕۆسەی سیاسی عیراق، گەر ئەم حكومەتە سەركەوتوو نەبوو، بە هەمان شێوەی حكومەتەكەی پێشوو شكستخواردوو بوو، ئەوا كارەساتەكە ڕوون دەبێت، كە خۆی لە لەبەریەك هەڵوەشاندنەوەی دەوڵەتی عیراقی و كۆمەڵگەی عیراقیدا دەبینێتەوە و حزب و میلیشیا فاشییەكان بەشێوەیەكی ڕاشكاوانە دەست بەسەر هاووڵاتیان و دەوڵەتدا دەگرن، بۆیە دەبێت بە هەموو شێوەیەك پشتیوانی لە حكومەتەكەی عادل عەبدولمەهدی بكەین، هەرچەندە دەزانین، كە ڕووبەڕووی كێشە و گیروگرفتی گەورە دەبێتەوە، بۆ نمونە لەئێستادا دەبینین، كە چۆن حزبە ئیسلامییەكان هەوڵ دەدەن دەست بەسەر وەزارەتەكانی بەرگری و ناوخۆدا بگرن و مەرجەكانی خۆیان بەسەر دەوڵەتدا بسەپێنن، دەوڵەت لە مەترسیدایە و كۆمەڵگە لە مەترسیدایە و ئەو حكومەتەش لە مەترسیدایە.

خەڵك: عیراق پێویستی بە پشتیوانی كێیە تا بتوانێت زیاتر خۆڕاگربێت و بەرەنگاری ئەو ڕووبەڕووبوونەوانە ببێتەوە، كە دێتە ڕێگەی؟

میسال ئالوسی: عیراق پێویستی بە پشتیوانی ویلایەتە یەكگرتووەكان و پشتیوانی كۆمەڵە مەدەنییەكان و دیموكراتییەكانە، پێویستی بە پتەوكردنی هێز و توانای دەوڵەتی عیراقیە، كە لەئێستادا میلیشیاكان دەستییان بەسەرداگرتووە و هەڕەشە لەسەر ئاسایشی دروستكردووە لەگەڵ ئەو تیرۆرەی لەئێستادا هەیە.

خەڵك: گەندەڵی وەك نەخۆشییەكی كوشندە بۆ چەندان ساڵ دەچێت لە هەموو جومگەكانی دەوڵەتی عیراقیدا بڵاوبۆتەوە، ئایا حكومەتی ئێستای عیراق دەتوانێت ئەو نەخۆشییە بنبڕبكات و عیراق لەو پەنا كوشندەیە ڕزگار بكات؟

میسال ئالوسی: كۆمەڵی نێودەوڵەتی هەستی بە مەترسی گەندەڵی دارایی كردووە لە عیراق، ئەو گەندەڵییە داراییە كۆمەك و یارمەتی ئەو تۆڕە چەكدارانە دەدات، كە هەڵگری خەسڵەتی تیرۆریستین لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و جیهان و هەڕەشە لەسەر ئاسایشی وڵاتان دروست دەكەن، بۆیە بەگژداچوونەوەی گەندەڵی لە عیراق، پشتیوانی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی لێدەكرێت، بۆیە حكومەتی عیراقی دەتوانێت سود لەم پشتیوانییە وەربگرێت بۆ ڕاگرتنی ئەو گەندەڵییە مەترسیدارە، ئێمە قسە لەسەر ئەو تۆڕە مافیایانە دەكەین، كە لەلایەن سیاسییەكانەوە سەركردایەتی دەكرێن، بە ناوی ئایین و بە ناوی سیاسەت و بە ناوی كۆمەڵگەوە وڵاتیان شەكەت كردووە.
عادل عەبدولمەهدی لەئێستادا ئاڕاستەی هەواكە یارمەتی دەدات، لەوانە توڕەیی میللی، توڕەیی میدیا و ڕۆشنبیران، دەستنیشانكردنی مەترسییەكە لەلایەن هاووڵاتیانەوە، پشتیوانی گەورە بۆ بەگژداچوونەوەی گەندەڵی، بۆیە بەگژداچوونەوەی گەندەڵی لە عیراق لەئێستادا پێویستییەكی عیراقی و ئاكاریی و مرۆیی و دیموكراتی و نێودەوڵەتییە بۆ بەگژداچوونەوەی تیرۆر، بۆیە گەر لەئێستادا سەركەوتوو نەبین، لە جارێكی تردا سەركەوتوونابین.

چاوپێکەوتن

مەحمود عوسمان: دەبوو كوردانی ڕۆژئاوا ڕوو لە ڕوسیا بكەن

خەڵك- ئیدریس جەبار
مەحمود عوسمان، سیاسەتمەداری كورد پێیوایە، دەبوو كوردانی ڕۆژئاوا چەند ساڵێك لەمەوبەر ڕوویان لە ڕوسیا بكردایە و هەموو هێلكەكانیان نەخستایەتە سەبەتەی ئەمریكاوە، چونكە ئەمریكا لە قۆناغێك لە قۆناغەكاندا جێیان دەهێڵێت، ڕووكردنە ڕوسیاشی بە زەمینەسازی بە نزیكبوونەوە لە دیمەشق و ئاسایی كردنەوەی پەیوەندییەكان لەگەڵ حكومەتی سوریادا لەقەڵەم دەدات.

مەحمود عوسمان، سیاسەتمەداری كورد لە دیمانەیەكی لەگەڵ (خەڵك) كە لەڕێگەی پەیوەندی تەلەفۆنییەوە ڕایگەیاند، “دوو ساڵ لەمەوبەر بە كوردانی ڕۆژئاوام ڕاگەیاند، كە وردە وردە بەرەو ڕوسیا بڕۆن، پەیوەندی لەگەڵ بەهێز بكەن، تا ببێتە هۆكارێك تا بتوانن لەگەڵ دیمەشق ڕێكبكەون، چونكە ئەمریكا بەجێتان دێڵێت، ئەم ئامۆژگارییەش چەند جارێك دووبارەم كردۆتەوە و لە میدیاكانیشدا بە ڕاشكاوی باسم كردووە”.

خەڵك: ئایا هەڵوێستی ئەمریكا چاوەڕوانكراو بوو لەڕووی پاشەكشەكردن و پشتكردنە كورد لە ڕۆئاوا؟
مەحمود عوسمان: بەڵێ‌ ئەم هەڵوێستەی ئێستای ئەمریكا ئاشكرا بوو، چونكە پێشتر ترەمپ چەند جارێك باسی كردبوو، كە لەگەڵ تەوابوونی جەنگی دژ بە داعش لە ناوچەكەدا نامێنن، بەڵام كەس بۆچوونی وانە بوو ئەمریكا بەمشێوە نائاكارییە كورد لەو پارچەیەی كوردستاندا بەجێبهێڵێت، هەندێك لە بەرپرسانی كوردانی ڕۆژائاوا دركیان بەو ڕاستییە كردبوو، بەڵام ڕەنگە زیاتر ئومێدیان بە ئەمریكا بوبێت.

خەڵك: دەكرا بەر لە هاتنەبەری ئەم ڕووداوانەی ئێستا، بەرپرسان لە ڕۆژئاوا ئاڕاستەی جێگرەوە و ڕێڕەوی تریان بۆ پەیوەندییەكان دیاری بكردایە، یان بە تەواوەتی پشتیان لە گەمەكەر و لایەنەكانی تر نەكردایە و ڕایەڵەی پەیوەندییەكانیان لەگەڵیاندا نەپچڕاندایە؟

مەحمود عوسمان: دەكرا پێشتر چەند ڕێگەچارەیەكی تریان دیاری بكردایە و ڕێڕەوی ئەلتەرناتیڤیان دابنایە، نەك وەك ئێستا بەشێوەیەكی ناچاری ڕوو لەو ڕێڕەوانە بكەن، كە پێشتر لەبەردەمیاندا كراوە بوون.

خەڵك: خوێندنەوەی ئێوە بۆ ڕەوشی پەرەسەندنی ڕووداوەكان لە باكووری خۆرئاواى سوریا چیە؟

مەحمود عوسمان: ئاشكرایە لەئێستادا لە سوریا چەند لایەنێك بە گەمەكەری سەرەكی دادەنرێن، كە بریتین لە ڕوسیا و ئێران و توركیا، ڕوسیا لەو نێوەندەدا بەهێزترین گەمەكەرە، ئەو لایەنانە پێشتر لە تاران و مۆسكۆ و ئەنقەرە كۆبوونەوەیان كردووە و باسی ڕەوشی سوریایان كردووە، ئەو وڵاتانە لەئێستادا ڕۆڵیان لە سوریادا هەیە، ئەمریكاش ئاگاداری ئەمەیە و ڕەتیكردۆتەوە ڕێگری هەبێت بەرانبەر بە بوونی ڕۆڵی ئەو وڵاتانە لە سوریا، چونكە ترەمپ، كە بە سەرۆكی ئەمریكا هەڵبژێردرا، لە هەڵمەتەكانی هەڵبژاردندا ڕایگەیاندووە لەو شەڕانەدا پاشەكشە دەكەن، لە عیراق و سوریا و ئەفغانستان و شوێنەكانی تر.

خەڵك: حكومەتی سوریا هیچ ڕۆڵێكی هەیە؟

مەحمود عوسمان: بەڵێ‌ حكومەتی سوریا ڕۆڵێكی هەیە، بۆیە دەبێت كوردانی ڕۆژئاوا هەوڵ بدەن لەڕێی ڕوسیاوە بێت یان لایەنەكانی تر، جێ‌ پێگەی خۆی بكاتەوە، تا ئەمیش ڕۆڵی خۆی ببینێت لە ئایندەی سوریا و لەكاتی نووسینەوەی دەستوری نوێی وڵاتەكە.

خەڵك: كورد لەكوێی هاوكێشەكەدایە؟
مەحمود عوسمان: ئەوەی سیاسەتوانانی كورد تائێستا تێینەگەیشتوون ئەوەیە، كە كورد لەسەر ئەجێندای جیهان، وەك میللەت حیسابی بۆ نەكراوە، چونكە بینیمان دوای ڕیفراندۆمیش ناچاربووین بگەڕێنەوە بۆ بەغدا، ئەوان دەڵێن تۆ بەشێكی لە عیراق و بڕۆ لە بەغدا كێشەكانی خۆت چارەسەر بكە، بۆیە دەبێت كوردانی ڕۆئاوا لە دیمەشق كێشەكانیان چارەسەر بكەن، بە هەمان شێوە بۆ كوردانی ڕۆژهەڵات و باكووریش.
ئەمە سیاسەتی نێودەوڵەتییە دەبێت تێگەیشتمان هەبێت بۆی، ئێمە تێینەگەیشتووین، هەر بۆیە زۆرجار دووچاری نسكۆ بووین، لێكدانەوەیەكی باشمان نەبووە و دراسەمان نەكردووە و بەهەڵەدا چووین، وامانزانیوە فڵان وڵات ئیشمان بۆ دەكات، بەڵام دواتر گەڕاوینەتەوە بۆ ئەوەی لە ناوەوە خەریك بین، چونكە ماوە ئەوەندەیە و سنوورەكەش ئەوەیە، كە بۆیان دیاری كردویت.

خەڵك: باس لەوە دەكرێت، كە بەرەی ڕوسیا بەهێزترینە لە سوریادا و وەك بەهێزترین گەمەكەر لە گۆڕەپانەدا دەركەوێت، بەو هۆیەی ئێران و حكومەتی دیمەشقی لەگەڵدایە، ئەمەش لەكاتێكدایە، كە بەرەی توركیا لەنێو سوریادا لە كۆمەڵێك گروپی چەكداری ئیسلامی و جیهادی وەها پێكهاتوون، كە بە تیرۆریست ناودەبرێن، ئایا ئەمە هەڵوێستی توركیا لە وڵاتەكەدا لاواز ناكات و نابێتە هۆی ئەوەی بەرەی توركیا لە سوریا بەتەواوەتی پاشەكشە بكات و دووچاری شكست ببێت؟

مەحمود عوسمان: ڕۆڵی توركیا لە سوریادا لاواز بووە، بەڵام بەهۆی ئەم ئۆپەراسیۆنە سەربازییەی ئێستا ئەنجامی دەدەن، دەیانوێت ئەوانیش پارچەیەكیان هەبێت و ڕۆڵی خۆیان لە وڵاتەكەدا ببینن، بەڵام ڕوسیا دەیەوێت هێزەكانی سوپای سوریا بهێنێتەوە سەر سنورەكان، بەو هەنگاوەش لەوبەرەوە توركیا ڕازی بكات، چونكە لەگەڵ بوونی هێزەكانی سوپای سوریا، توركیا مەترسی ئەوەی نامێنێت، كە خۆی پێی دەڵێت “هەڕەشەی تیرۆریستی”، ڕەنگە لەم نێوەندەشدا ڕوسیا بە دیمەشق بڵێت لەگەڵ كوردا ڕێبكەوێت، هەرچەندە حكومەتی سوریا زۆر باوەڕی بە مافی كورد نییە، لەگەڵ ئەوەشدا ڕوسیا حیسابی توركیاش دەكات و دەیەوێت لەبری ئەوەی ڕوو لە ڕۆرئاوا بكاتەوە، وڵاتەكە بەلای خۆیدا ڕابكێشێت.

خەڵك: حكومەتی دیمەشق دەتوانێت لەماوەكانی داهاتوودا سنورەكانی كۆنتڕۆڵ بكات و بە هەمان شێوەی جاران ڕێگە لە دەستوردانی وڵاتان بگرێت لە سوریا؟

مەحمود عوسمان: ئەوە كاتی دەوێت و لەئێستادا دیمەشق ناتوانێت ئەو هەنگاوە هەڵبنێت، تەنانەت گەر حكومەتی وڵاتەكەش بەهێز ببێت، دەبێت حیسابی ڕوسیا بكات، چونكە ڕوسیا بوو نەیهێشت حكومەت لە دیمەشق لەناوبچێت، بە هەمان شێوە دەبێت حیساب بۆ ئێران بكات، كە یارمەتی و هاوكاری پێشكەش كردووە، ئەو هێزەی جارانی نابێت، بۆیە لەگەڵ دروستبوونەوەشی، هاوشێوەی عیراقی دوای سەدام حسێن، لایەنەكان ڕۆڵیان تێیدا دەبێت و ئاڕاستەكەی دیاری دەكەن، ڕەنگە لە قۆناغێك لە قۆناغەكانیشدا گەر لەنێو خۆیاندا كۆكبن و یەكگرتوو و پاك و گەندەڵ نەبن، بتوانن هێزێك بۆخۆیان دروست بكەن.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

دیاری محەمەد: دەستوەردان لە ئەرك و دەسەڵاتی یەكتری لەنێو كۆمەڵی ئیسلامی بوونی هەیە

خەڵك-سەعد مەلا عەبدوڵڵا گوڵپی

 

دیاری محەمەد ئەندامی سەركردایەتی كۆمەڵی ئیسلامی و بەرپرسی مەڵبەندی سلێمانی كۆمەڵی ئیسلامی كوردستان لە دیمانەیەكی (خەڵك)دا تیشك دەخاتەسەر چۆنێتی ئەندامدانی كۆنگرەی حزبەكەیان و هاوكات هەڵوێستی كۆمەڵ لەسەر ئەو كەسانەی دەستیان لەكاركێشایەوە، ئاماژە بۆ ئەوەش دەكات، ڕێژەی دەنگەكانیان لە سلێمانی زیادی كردووە.

 

خەڵك:دۆخی نێوخۆی كۆمەڵی ئیسلامی لە چ ئاستێكدایە بەتایبەت دوای ئەوەی ژمارەیەك لە سەركردە و كادیرانتان دەستیان لە حزبەكە كێشایەوە؟
دیاری محەمەد:حزب خۆی لەخۆیدا كۆبوونەوەی كۆمەڵێك كەسە و ئەمەش وادەكات ئاسایی بێت كەلەناو هەمان حزبدا بیروڕای جیاواز هەبێت، بەبەراوردكردن لەگەڵ حزبەكانی تر كۆمەڵی ئیسلامی لەڕووی یەكڕیزی ناوخۆییەوە لەدۆخێكی باشدایە، هەروەك چۆن ئەندامیەتی لە حزبێك ئاساییە، دەستلەكاركێشانەوەش حاڵەتێكی ئاساییە، سەرەڕای ئەوەش وازهێنانی هەندێك سەركردە و كادر هۆكارەكانی زیاتر ناڕەزایی بووە لەچەند بڕیارێكی ئیداری نەك ناڕازیبوون لەئەداو كاری حزب.

خەڵك:كۆمەڵی ئیسلامی بۆ تا دەرگای چوونە ناو حكومەتی لێ‌دانەخرا بڕیاری ئۆپۆزسیۆن بوونی نەدا؟
دیاری محەمەد:زۆر ئاساییە حزبێك مەیلی ئەوەی هەبێت بچێتە ناو حكومەتەوە بەپێی قەبارەی خۆی لەهەڵبژاردنداو ئەمەش لای ئێمە بۆ خزمەتە بەخەڵك و جێبەجێكردنی بەرنامەی هەڵبژاردنی حزبەكەیە، ئێمەش نەمانشاردوەتەوە ئەگەر تیمی ڕاسپێردراو بۆ پێكهێنانی حكومەت بەرنامەی خۆیان بخەنەڕوو، ئەوكات بڕیاری خۆمان دەدەین، چونكە باشتر بەرچاومان ڕوون دەبێت لەوەی دەتوانین لە چوار ساڵی داهاتوودا دەتوانین خزمەت بكەین بە هاووڵاتیانی كوردستان یان نا، پێشتریش تیمی كۆمەڵ لە حكومەت بە كردەوە ئەوەیان سەلماندووە كەبەشداریمان لە ئەنجومەنی وەزیران بۆ خزمەتی خەڵكە نەك بۆ خۆدەوڵەمەندكردن.

نیازێك هەبوو بۆئەوەی كۆمەڵ بەشداری كابینەی نۆی پێنەكرێت

خەڵك:هۆكاری بەشدارینەكردنتان لە حكومەتی هەرێمدا چی بوو؟
دیاری محەمەد:دوای ئەوەی تیمی ڕاسپێردراو بۆ دروستكردنی حكومەتی نوێ سەردان و گفتوگۆكانی بۆ پێكهێنانی كابینەی نۆ دەستپێكرد، سەردانی كۆمەڵی ئیسلامییان نەكرد، دیارە نیازێك هەبوو بۆئەوەی كۆمەڵ بەشداری كابینەی نۆی پێنەكرێت، هۆكارەكەشی بۆ ئەوە دەگێڕینەوە كە كۆمەڵ لە چوار ساڵی پڕ لە قەیرانی ڕابردوودا سەرەڕِای بوونی لە حكومەت هەمیشە لە بەرەی داكۆكیكردن لە گەلدا بووەو ئەو سەنگەرەی چۆڵ نەكردووە، بۆیە پێمانوایە دوورخستنەوەی لە حكومەت جۆرێك لە سزادانی تێدا بووە بۆ هەڵوێستەكانی ڕابردووی.

خەڵك:پەیوەندییەكانی كۆمەڵ لەگەڵ لایەنە سیاسییەكان دوای پێكهێنانی حكومەت لە چ ئاستێكدایە؟
دیاری محەمەد:پەیوەندییەكانی كۆمەڵ لەگەڵ هەموو لایەنەكان باشە بە گشتی و بەشداری لە حكومەت یان بەشدارینەكردن بەهانەیەك نییە بۆئەوەی ئێمە بمانەوێت پەیوەندیمان لەگەڵ لایەنێك بپچڕێنین.

خەڵك:پەیوەندیتان لەگەڵ پارتی لە چ ئاستێكدایە سەردانەكەی ئەم دواییەی ئەمیری كۆمەڵ بۆ لای بارزانی چۆن بوو، بەشێك لە چاودێریان بە پاشەكشەی دەزانن لە هەڵوێستی پێشووی كۆمەڵ؟
دیاری محەمەد:سەردانی وەفدی كۆمەڵ بەسەرۆكایەتی مامۆستا عەلی باپیر بۆ لای كاك مەسعود بارزانی سەردانێكی ئاسایی نێوان سەرۆكی دوو حزبە كە لەم هەرێمەدا كاردەكەن، لەو سەردانەدا وەفدی كۆمەڵ هیچ هەڵوێستێكی نەنواندووە كە پێچەوانە بێت لەگەڵ مەبادیئەكانی كۆمەڵ یان هەڵوێستەكانی ڕابردووی، بەڵكو بەپێچەوانەوە وەفدی كۆمەڵ و مامۆستا سووربوون لەسەر هەڵوێستی پێشوو و داوایان كردووە مەساری كاركردنی سیاسی ڕاست بكرێتەوەو هەرلایەنێك بەپێی ئەو دەنگانەی خەڵك پێی داوە ڕێزی بگیرێت، ئەگەرچی پارتی لەحكومەتی هەرێمدا بێت و كۆمەڵ ئۆپۆزسیۆن بێت ئەمە هیچ لەو ڕاستییە كەم ناكاتەوە كەپێویستە لایەنە سیاسییەكان پەیوەندی باشیان لەنێواندا هەبێت، ئەگەر لەڕابردووشدا پەیوەندییە سیاسییەكان پچڕابن یان ئاڵۆزییان تێكەوتبێت ئەمە حاڵەتێكی تەندروست نەبووە.

هیچ بڕیارێك نییە بۆئەوەی كۆمەڵ كۆنگرەی خۆی دوابخات و ئامادەكاریی باشیش لەوبارەیەوە كراوە

خەڵك:بەرەو كۆنگرەی حزب هەنگاو دەنێن، ئایا كۆنگرە دەكرێت یاخود دوادەخرێت؟
دیاری محەمەد:هیچ بڕیار یان نیازێك نییە بۆئەوەی كۆمەڵ كۆنگرەی خۆی دوابخات و ئامادەكاریی باشیش لەوبارەیەوە كراوە، ئێستا لەقۆناغی ئامادەسازیی بەستنی كۆبوونەوە گشتییەكانداین كەسەرجەم ئەندامان بەشداریی تێدا دەكەن و وەكو قۆناغی سەرەتاش نوێنەر بۆ كۆنفڕانسەكان دیاریدەكەن.

خەڵك:ئەو كێشە و گرفتانەی لەبەردەم كۆنگرەی هەر حزبێكدا ڕووبەڕووی دەبێتەوە، ئێوەی گرتوەتەوە؟
دیاری محەمەد:كێشەو گرفتێكی ئەوتۆ شك نابرێت لەبەردەم كۆنگرە، بەڵكو تەنها هەندێك تێڕوانینی جیاواز هەیە سەبارەت بەبابەتەكانی ناو كۆنگرە وەكو پەیڕەوی ناوخۆو دەسەڵاتەكان و كارنامەو شێوازی ئیدارەدانی حزب بۆ چوار ساڵی داهاتوو، دەستوەردان لە ئەرك و دەسەڵاتی یەكتری، ئەمەش دواجار لەلایەن ئەندامانی كۆنگرەوە بەدەنگدان یەكلاییدەكرێتەوە كەبەچی شێوازێك و چۆن بێت.

خەڵك:كۆنگرەی ئەمجارە چۆن ئەندامانی سەركردایەتی هەڵدەبژێرێت؟ كۆنگرەیەكی تەقلیدی دەكەن، یان ئەمجارە گۆِرانكاری دەكرێت لە بەرپرسیارێتی كەسەكاندا؟
دیاری محەمەد:لەكۆنگرەدا ئەندامانی سەركردایەتی هەڵدەبژێردرێن كەپێكدێن لەئەندامانی مەكتەبی سیاسی لەناویانداو بەرپرسی مەكتەبەكان و بەرپرسی مەڵبەندەكان. ئێمە لەهەوڵداین كۆنگرەیەكی تەقلیدی نەكەین و لیژنەی ئامادەكاریی كۆنگرە لەهەوڵدان سود لەئەزموونی كەسانی پسپۆڕ وەربگرن بۆئەوەی شێوازێكی بەڕێوەبردنی نوێ لەم كۆنگرەیەدا بەرجەستە بكەن. هەموو ئەوكەسانەی ئەندامی كۆنگرەن و مەرجەكانیان تێدایە دەكرێت خۆیان بۆ هەریەك لەپۆستەكان بپاڵێون كەدەیانەوێت و هیچ ڕێگرییەك لەبەردەمیاندا نابێت، بەڵام دواجار ئەوە دەنگی ئەندامانی كۆنگرەیە كەكێ بۆ وەرگرتنی پۆستەكان دیاریدەكات. واتا هێڵی سور لەسەر هیچ كەسێك و بۆ هیچ پۆستێك نیە.

پێموانییە كاتی ئەوە هاتبێت كەسێكی دیكە خۆی بۆ پۆستی ئەمیری كۆمەڵ كاندید بكات و تائێستاش جەنابی مامۆستا هەر لەڕێی هەڵبژاردنەوە كراوەتەوە بەكەسی یەكەمی حزب

خەڵك:ئەمیری كۆمەڵ دەگۆڕێت؟ كێ بۆ ئەو پۆستە خۆی كاندید كردووە، یان پێتان وایە چەند كەس چاوی لە پۆستەكەیە؟
دیاری محەمەد:دەبێت ئەوە بزانین لەكوردستان دەژین و لەناوچەیەك پێیدەڵین ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لەم ناوچەیەدا حزبی سیاسی پێویستی بەسەركردەی كاریزما هەیە، مامۆستا (عەلی باپیر)یش هەموومان هەڵوێستەكانی پێشوویمان لەبەرچاوە كەهەمیشە دژی ستەم و لەبەرەی خەڵك و شەقامدا بووەو كۆمەڵیش نایەوێت دەستبەرداریان بێت، لەگەڵ ئەوەش هەركەس مەرجەكانی كەسی یەكەمی تێدابێت دەكرێت خۆی بۆ ئەو شوێنە بپاڵێوێت. بۆ بەشی دووەمی پرسیارەكەشت پێموانییە كاتی ئەوە هاتبێت كەسێكی دیكە خۆی بۆ ئەو پۆستە كاندید بكات و تائێستاش جەنابی مامۆستا هەر لەڕێی هەڵبژاردنەوە كراوەتەوە بەكەسی یەكەمی حزب ئەگەرچی هەندێكجار خۆی ویستی ئەوەی نەبووە ببێتەوە بەكەسی یەكەم، بەڵام ئەندامانی كۆنگرە ڕازی نەبوون.

خەڵك:مامۆستا عەلی دەتوانێت خۆی كاندید بكاتەوە، تا ئێستا كێبركێكاری هەیە؟
دیاری محەمەد: بەپێی پەیڕەوی ناوخۆی كۆمەڵ دەتوانێت كاندید بێت و كێبڕكێكاریشی نییە.

 

خەڵك:ناو گۆڕین و لابردنی پاشگری ئیسلامی بۆ ئەم كۆنگرەیە قسەی لەسەر دەكرێت، هیچ ناوێكی دیكەتان داوە بۆ حزبەكە؟
دیاری محەمەد:بەڵێ بۆچوونێك هەیە لەبارەی دەستكاریكردنی ناوی حزب و لابردنی پاشگری ئیسلامی، ئەمەش وەك هەر خاڵێكی تر دەبرێتە بەردەم ئەندامانی كۆنگرەو لەچوارچێوەی ڕەشنووسی پەیڕەوی ناوخۆدا دەنگی بۆ دەدرێت. لەمڕووەشەوە دوو بۆچوونی جیاواز هەیە لەبارەی لابردن یان مانەوەی پاشگری ئیسلامی و ناوی حزبیش. سەبارەت بەناوەكەش ڕەنگە پێشنیاری (بونیاد) بكرێت كەئێستا كوردستان لەقۆناغی بونیادنانەوەدایە یاخود وشەی (دادپەروەری) كەیەكێكە لەبنەماكانی ئاینی ئیسلام یان هەر وشەیەكی تر كە كۆنگرە بڕیاری لەبارەوە دەدات، هەرچەندە ڕای زۆرینەی ئەندامانی كۆمەڵی ئیسلامی لەگەڵ مانەوەی پاشگری ئیسلامیدایە.

 

خەڵك:ئەوانەی وازیان لە حزب هێنا چییان لێدەكەن و چۆن مامەڵەیان لەگەڵ دەكەن؟
دیاری محەمەد:سەبارەت بەو كەسانەی وازیان هێناوە لەم قۆناغەدا هەموو هەوڵەكان لەسەرەوە تا خوارەوە بۆئەوەیە ئەو كەسانە بێنەوەو بەشداریی كۆنگرەش بكەن، لەوبارەیەشەوە هەموو هەوڵی خۆمان داوە بۆئەوەی ئەو ناڕەزاییانەی هەیانە بڕەوێنرێنەوە.

خەڵك:بەشێك لە بەرپرسانی كۆمەڵ لە دەرەوە دانیشتوون و خۆشیان بە كۆمەڵ دەزانن دێنەنێو كۆنگرە؟
دیاری محەمەد:ئێمە لەهەوڵی بەشداریپێكردنی سەرجەم ئەو بەرپرسانەی كۆمەڵداین لەكۆنگرەدا، كەئێستا لەدەرەوەن، هەروەك لەكۆبوونەوەی داهاتووی سەركردایەتیدا كەپێدەچێت خۆشیان بەشداریی تێدابكەن، تێبینی و پێشنیارەكانیان وەرگیراون گفتوگۆیان لەبارەوە بكرێت. ئێمەش بەئەركی خۆمانی دەزانین هەموو ئەو كەسانەی ڕۆژێك لەڕۆژان خزمەتیان بەكۆمەڵ كردووە سوود لەتواناكانیان وەربگرین.

لە سلێمانی دەنگەكانمان لە (17 هەزار دەنگ)ەوە گەیشتووەتە سەروو (25 هەزار دەنگ) لە سنووری مەڵبەند و ناو شاری سلێمانی

خەڵك:كۆمەڵ لە ئێستادا لە سنووری مەڵبەندەكەتان لە شاری سلێمانی پێگەی لەناو خەڵكیدا چۆنە؟
دیاری محەمەد:پێشتر دەنگەكانی كۆمەڵ لەناو شاری سلێمانی بریتی بووە لە (17 هەزار دەنگ)، لەدوای دەستبەكاربوونمان لەم پۆستەوە لەدوایین هەڵبژاردندا سەرەڕای تێبینیمان لەسەر چۆنێتی هەڵبژاردنەكە، دەنگەكانمان گەیشتووەتە سەروو (25 هەزار دەنگ)لە سنووری مەڵبەند و ناو شاری سلێمانی كەڕێژەی بەشداریكردنی (56%)ی خەڵك لەكاتێكدا پێشتر ڕێژەی بەشداریكردنی خەڵك لەهەڵبژاردندا (78%) بووە، ئەمەش بەرهەمی هەوڵ و شەونخونیی ئەندام و كادێرانی كۆمەڵە لە سنوورەكە كەدڵسۆزانەو ماندوونەناسانە هەڵمەتەكانی بانگەشەی هەڵبژاردنیان ڕاپەڕاندو سەرەڕای ئەو قەیرانە داراییەی هەمانبووە توانیومانە دەیان داهێنان و كەرنەڤاڵ بكەین لەڕێی ئەنجومەنەكانمانەوە و توانیومانە (8) بارەگای كۆمەڵ بكەینەوە كەبوونەتە شوێنی پێگەیاندنی خەڵك و گەیاندنی دەنگی كۆمەڵ بەخەڵكی گەڕەكەكانیان.

 

خەڵك:پڕۆژەی هاوبەشی كاری ئۆپۆزسۆنی كۆمەڵ و یەكگرتوو بۆ شكستی هێنا؟
دیاری محەمەد:ئەگەرچی بەشێوەی نوسراو ڕێكەوتنێك لەنێوان كۆمەڵ و یەكگرتوودا نیە بۆئەوەی كاری هاوبەشی ئۆپۆزسیۆن بكەن، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا بەردەوامین لەكاری هاوبەش و لەسەر ئاستی فراكسیۆنەكانیشمان هەماهەنگی باشمان هەیە لەوڕووەوە، خۆ ئەگەر لەداهاتوودا هەردوولا هەڵوێستە سیاسییەكانیان هاوشێوەبن پێموایە ئەمە سەرەتایەك بێت بۆ دروستبوونی كاری هاوبەش و یەكڕیزیی نێوان هەردوولا.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

بەڕێوەبەری بانكی خوێن لەسلێمانی: ڕۆژانە نزیكەی 300 كەس خوێن دەبەخشن

خەڵك – بەشی هەواڵ

بەڕێوەبەری بانكی خوێنی سلێمانی لە چاوپێكەوتنێكیدا لەگەڵ (خەڵك) باسی بەرەوپێشچوون و گرفتەكان و گرنگی بانكی خوێنی كرد و ئاماژەی بە دڵسۆزی و خەمخۆری هاوڵاتیان و دەزگا ئەمنییەكان كرد، كە بەردەوام خوێنیان پێدەبەخشن، لەلایەكی دیكەوە باسی لەوەكرد، ڕۆژانە 200 بۆ نزیكی 280 كەس بۆ خوێنبەخشین سەردانیان دەكەن.

 

خەڵك: سیستمی وەرگرتنی خوێن لەبانكی خوێنی سلێمانی چۆنە؟

كەلسوم ڕەسوڵ: شێوازی وەرگرتنی خوێن بەشێوەیەكی زانستی و جیهانییە، بەجۆرێك لەساڵی 2009دا ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی WHO وۆركشۆپێكی یەك مانگی بۆ سازكردین، كە تێیدا ئاشنای سیستمێكی پێشكەوتوی كردین، لەو كاتەوە كە گەڕاینەوە، ئەو سیستەمە جیهانییە پەیڕەودەكەین.

 

خەڵك: لەماوەی ڕابردوودا تا چ ڕادەیەك توشی گرفتی كەمی خوێن یان هەر گرفتێكی دیكە بوونەتەوە؟

كەلسوم ڕەسوڵ: بەگشتی نەمانهێشتووە كەموكوڕی هەبێت، تەنانەت لەكاتی شەڕی داعشدا توشی گرفت نەبووین، لەكاتێكدا ئاوارەیەكی زۆر لەم شارەبوو و ڕۆژانە بریندارانی شەڕی داعش دەهاتن كە خوێنێكی زۆریان پێویستبوو، بەجۆرێك بریندار هەبووە 59 بتڵ خوێنمان پێبەخشیوە و بەهاوكاری پزیشكە دڵسۆزەكان و خوای گەورە لە مردن ڕزگارمانكرد.
بەهۆی ئەوەی ئەزمونێكی زیاتر لە 37 ساڵیم لەم كارەدا هەیە، توانیومە خوێنی پێویست بۆ شارێكی دوو ملیۆن و نیو دانیشتووانی بەبێ گرفت دابینبكەم.

 

خەڵك: هەندێك جار لەڕێگەی تۆڕە كۆمەڵایەتییەكانەوە خەڵك داوای هاوكاری دەكات، بۆئەوەی خەڵك بەهانایەوە بچێت و خوێنی پێ بدەن، ئەمە گرفت نییە؟

كەلسوم ڕەسوڵ: نەخێر ئەمە بەتەنها گرفتی ئێمە نییە، بەڵكو لەهەموو وڵاتانی جیهان بەو جۆرەیە، ئەو كەسانەی گروپی خوێنیان ناقسە بەگشتی كەمن، بۆیە خوێنبەخشی ناقسیش كەمە، لەبەرامبەردا داواكاری بۆ خوێنی ناقس زۆرە، بۆیە دەبینن زیاتر ئەمانە داوای هاوكاری دەكەن، بەڵام تاكو ئێستا بەنمونە هیچ كەسێك نەبووە پێویستی بەخوێنی O+ بوبێت و داوای هاوكاری كردبێت، لەلایەكی دیكەوە ڕۆژنییە نزیكی 200 بتڵ خوێنی O+ بەسەر 32 نەخۆشخانەی سلێمانیدا دابەشنەكەین.
بتڵێك خوێن كە وەردەگیرێت تەنها بۆ ماوەی یەك مانگ بەكاردێت، بۆیە ناتوانین خوێنێكی زۆر وەربگرین و هەڵیبگرین، هەرچەندە بەهۆی فشاری زۆر لەسەر بانكی خوێن، هەر بتڵێك خوێن كە وەریدەگرین، لەماوەی هەفتەیەك بۆ دوو هەفتەدا دەدرێتەوە بۆ نەخۆش.

 

خەڵك: خۆتان وەك بانكی خوێن پەیوەندیتان لەگەڵ ئەو كەسانەدا هەیە كە گروپی خوێنەكەیان دەگمەنە یان ناقسە، بۆئەوەی لەكاتی پێویستدا پەیوەندییان پێوەبكەن؟

كەلسوم ڕەسوڵ: ناو و ناونیشانی ئەو كەسانەمان لایە، بەڵام ناوی ئەم كەسانە نادەین بەكەسوكاری نەخۆش، و خۆشمان پەیوەندییان پێوەناكەین، چونكە كارەكە خێرخوازییە و ئەگەر پەیوەندیمان پێوەكردن، وەك ناچاری لێدێت و ڕەنگە كەسەكە نەیەت، بەڵام داوا لەكەسوكاری نەخۆش دەكەین، بانگەوازی بۆبكەن، خەڵكیش زۆر بەرپرسیارە و دڵسۆز و بەخشندەن و بەدەم بانگەوازەكانەوە دێن.

خەڵك: تا چ ڕادەیەك لەكاتی بانگەوازەكاندا خەڵك هاوكارتان بووە و بۆ خوێنبەخشین دێن؟ تاكو ئێستا بەهۆی ئەوەی خوێنبەخش نەبوبێت هیچ نەخۆشێك توشی گرفت بووە؟

كەلسوم ڕەسوڵ: سوپاس بۆ خوا و سوپاس بۆ خەڵك كە نەیانهێشتووە تاكو ئێستا هیچ كەسێك توشی حاڵەتی مردن ببێت.

 

خەڵك: هەندێك كەس ناڕازین لەوەی كە بۆ نەشتەرگەری یان هەندێك حاڵەت داوای خوێن دەكەن، پێیان نادەن و ئێوە داوادەكەن، لەبەرامبەردا خوێنی دیكەتان پێبدەن، ئێوە چیتان لەسەر ئەم ناڕەزایەتییە هەیە؟

كەلسوم ڕەسوڵ: بۆ نەخۆشخانەی فریاكەوتن و نەخۆشخانەی هیوا و تالاسیما و سوتاو و ئەو نەخۆشییانەی حاڵەتی بەپەلەیان هەیە خوێنیان پێدەدەین و داوای بتڵە خوێنی دیكە ناكەین، بەڵام كەسێك لەسەر خواستی خۆی كاتی بۆ نەشتەرگەرییەك داناوە داوای خوێنی دیكەی لێ دەكەین، بۆئەوەی بانكی خوێن بێ خوێن نەبێت، ئەمەش بۆ خزمەتی نەخۆشانی دیكەیە.

 

خەڵك: ئەگەر كەسێك كەسوكاری لەم شارەدا نەبێت یان كەسوكاری نەبێت، چۆن مامەڵەی لەگەڵ دەكەن؟

كەلسوم ڕەسوڵ: بەرپرسیارێتی ئەو كەسانە هەڵدەگرین و بێ بەرامبەر خوێنیان پێدەدەین.

 

خەڵك: چی داوایەكتان لە خەڵك، كە بەردەوام هاوكارتانبن هەیە؟

كەلسوم ڕەسوڵ: نەخۆشخانەی هیوا یەكێكە لەو نەخۆشخانەی كە پێویستی زۆریان بەخوێن هەیە یان نەخۆشانی تالاسیما بەهەمانشێوە پێویستی زۆریان بەخوێن هەیە، كاتێكیش خوێنیان پێدەدرێت ژیانیان بۆ دەگەڕێتەوە، بۆیە داواكارین لە خەڵك هاوكاریانبن و هەموو دەزگا ئەمنییەكان هاوكارێكی زۆر باشن.

 

خەڵك: ڕۆژانە چەند كەس بۆ خوێنبەخشین سەردانتان دەكەن؟

كەلسوم ڕەسوڵ: بەلایەنی كەمەوە ڕۆژانە زیاتر لە 200 بتڵ خوێن بۆ نەخۆشخانەكان ڕەوانە دەكەن و ڕۆژ هەیە 200 یان 280 كەس دێت خوێن دەبەخشێت.

 

خەڵك: ئاستی ئەو پشكنینانە چۆنە كە بۆ خوێنبەخشەكانی دەكەن؟ دڵنیایی تەواو لە خاوێنی ئەو خوێنە دەدەن، كە وەریدەگرن و دەیدەنەوە بەنەخۆشی دیكە؟

كەلسوم ڕەسوڵ: بێگومان دڵنیایی تەواو دەدەین، چونكە بێبەرامبەر نزیكی 30 پشكنین بۆ ئەو خوێنە دەكەین، كە وەریدەگرین، و ناو و ناونیشانی ئەو كەسە وەردەگرین، ئەگەر بزانین نەخۆشییەكی دەگمەن یا ترسناكی هەیە، ئەوا پەیوەندی پێوەدەكەینەوە و لەبوونی ئەو نەخۆشییە ئاگاداری دەكەینەوە.
داوا لەهاوڵاتییان دەكەین، كە دێن خوێن دەبەخشن پێناسێك بهێنن، بۆئەوەی ئەگەر هەر نەخۆشییەك یان ڤایرۆسێكی كوشندە و خراپ لەخوێنەكەیدا هەبوو، زوو ئاگاداریبكەینەوە، ئەگەریش هیچ گرفتێكی نەبوو بێگومان پەیوەندی پێوەندی پێوەناكەینەوە.

 

خەڵك: كارمەندەكانتان بەهۆی وەرگرتنی خوێنەوە، توشی هیچ نەخۆشییەكی گواستراوەبوون؟

كەلسوم ڕەسوڵ: نەخێر، چونكە كارمەندەكانمان هەموویان ڕەچاوی خۆپارێزی تەندروستی دەكەن و كەرەسەتەی باش بەكاردەهێنن.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان