ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان
ریکلام

ئابوری

خێزانێك 25 ساڵە لەماڵەكەی خۆیاندا شەربەتی مێوژ بەرهەمدێنن

سلێمانی – نزار جەزا

خێزانێكی شاری سلێمانی لەلادێكانی شارباژێڕەوە نزیكی 25 ساڵە مێوژ دەهێننە نێو شار و لەماڵەكەی خۆیاندا شەربەتی مێوژ بەرهەمدەهێنن.

قانع لەشعرێكیدا دەڵێت، (فەڕقی نییە نێر و مێ هەرچی دانیشتووە لەدێ گشت خەریك فەرمانن بۆ بەدەست هێنانی نانن)، هەر لەسەر ئەم ڕێچكەیە خێزانێكی كورد لەگەڕەكی مامەیارەی شاری سلێمانی ئەم شعرەیان پەیڕەوكردووە، بەڵام لەلادێ نا، بەڵكو لەشار.

لە دوای ساڵی 1991ەوە بەهاران و هاوینان ئەم خێزانەی گەڕەكی مامەیارە كاری دروستكردن و فرۆشتنی شەربەتی مێوژ دەكەن، بەڵام لەوەرزی پاییز و زستاندا شێلمی كوڵاو دەفرۆشن.

كاتێك چومە گەڕەكی مامەیارە و پرسیاری ناونیشانی ماڵی شەربەتفرۆشەكەم كرد، بەئاسانی ناونیشانی ماڵەكەیان پێ پیشاندام، كە نزیك بوومەوە لەماڵەكە هاتنوچونێكی خەڵكی لەبەردەم ماڵەكە دەبینرێت، كە هەندێك كەسیش بۆ بژێوی ژیانیان لەبەردەم ماڵەكە شیرینی دەفرۆشن.

كە ڕۆیشتمە نێو ماڵەكەوە سەرۆكی ئەم خێزانە، كە تەمەنی 65 ساڵە و بە مام ڕەحمان ناسراوە لە حەوشەكەدا ڕاوەستابوو، سەرپەرشتی كارەكانی دەكرد و بەفری بەكڕیاری شەربەتەكان دەدا.

مام ڕەحمان كە خۆی خەڵكی شارباژێڕە بە(خەڵك)ی وت :” لەگوندەكانی سەرگەڵو و بەرگەڵو و چاڵاوێ و وێڵەدەر و ئەو گوندانەی شارباژێڕ مێووژ دەكڕم”.

كاتێك مام ڕەحمان مێوژەكە دەهێنێتەوە ماڵەوە، بە هەر سێ كچ و پێنج كوڕ و بوكەكانیەوە، خەریكی پاككردنەوە و شۆردنەوە و هاڕین و بەشەربەتكردنی مێوژەكە دەبن.

ئەو سەرۆك خێزانە، ئاشكراشی كرد، بەتایبەتی لەمانگی ڕەمەزاندا خەڵك ڕوویان تێدەكات، بەڵام لە مانگەكانی دیكەشدا خەڵك لەشارەكانی دیكەی كوردستانەوە هەردێن، بەتایبەتیش هەندێك كەس بۆ نەخۆش ئەم شەربەتە دەكڕێت، چونكە سروشتییە.

ئەوەشی وت:” منداڵەكانم هیچیان فەرمانبەرنین و كاری دیكەمان نییە، بۆیە خەڵكی لادێین و دەزانین ژیانی لادێ چۆنە و دەزانین چۆن كاربكەین، بۆیە بەهەمومان لێرەش كار دەكەین”.

“چاومان هێندە جوان نییە، خەڵك لەبەر ئێمە بێتە مامەیارە و شەربەتمان لێ بكڕێت” ئەمە وتەی مام ڕەحمانە بەپێكەنینەوە وایگوت، پێشیوایە لەسەرەتاوە بە پاكی كاریان كردووە و شەربەتەكەیان پاك و بەتام بووە، بۆیە ئەم ماڵە لەناو خەڵكدا ناسراوە و زۆر كەس لەدوورەوە دێن شەربەتیان لێدەكڕن.

ئەوەی لەحەوشەی ماڵەكەدا دەبینرێت، كچ و بوكەكانی مام حامیدن، كە شەربەت دەكەنە نێو عەلاگەوە و بە كڕیارەكانی دەفرۆشن، دواتر ئامێرێكی دروستكردنی بەفر دانراوە و مام حامید یان یەكێك لەكچەكانی بەفر دەكەنە نێو عەلاگە شەربەتی كڕیارەكانەوە.

تریفە حەمید، هاوسەری كوڕێكی مام ڕەحمانە و ڕۆژانە پاشئەوەی كاروباری ماڵەوە دەكات دێتە حەوشەكەوە و خەریكی فرۆشتنی شەربەتە.

مام حامید لەبارەی تریفەوە وتی:” ئەم كچە هاوسەری كوڕەكەمە لەوەتەی هاتووەتە ئەم ماڵەوە، زۆر ئازایانە و دڵسۆزانە لەگەڵ ئێمە خەریكی كاركردنە”.

تریفە، بە(خەڵك)ی وت:”لەساڵی 2003ەوە هاوسەرگیریم لەگەڵ كوڕێكی مام حامید كرد و لەو كاتەوە لەگەڵ ئەواندا منیش كاردەكەم و لەكارەكەشم زۆر ئاسودەم و مامەڵەی خەڵكیش زۆر باش و بەڕێزن”.

تریفە، ئەوەشی خستەڕوو، ئاساییە ژنانی دیكە هەم كاری ماڵەوە هەم كاری دیكەش بكەن، بۆ ئەوەی بژێوی خۆیان و خێزانەكەشیان دابین بكەن.

كاتێك چومە قاتی خوارەوەی ماڵەكە، كوڕەكانی مام ڕەحمان دەبینرێن، كە هەموویان خەریكی دروستكردنی شەربەتەكەن و دەیكەنە ناو زەرفی تایبەتەوە.

یەكێك لەكوڕەكانی مام ڕەحمان بەناوی عومەر، كە تەمەنی 40 ساڵە، چۆنیەتی دروستكردنی شەربەتەكەی بۆ (خەڵك) ڕوونكردەوە و ئاماژەی بەوەدا، پاشئەوەی مێوژەكە دەكڕن پاكی دەكەنەوە و دەیشۆنەوە، دواتر بە مەكینەی قیمەیدا دەكەن بۆ ئەوەی تەواوی ورد ببێت، پاشان دەیكەنە ناو گوێنییەوە و ئاوی تێدەكەن و هەڵیدەواسن لەژێری گوێنییەكەشدا تەشتی گەورە دادەنێن، تاوەكو شەربەتەكە بچۆڕێتە ناویەوە، ئەمە چەندجارێك دووبارەدەكەنەوە، تاوەكو هیچ تامێك بە مێوژەكەی ناو گوێنیەكەوە نامێنێت.

ناوبراو ئەوەشی وت “جگە لەشەربەتی مێووژ، بەشێوازی خۆیان شەربەتی هەنار و پڕتەقاڵ و كاڵەك و مۆز دروستدەكەن”.

لەلادێكانی كوردستان هەموو خێزانێك بەبێ جیاوازی ڕەگەزی هەموو تاكەكانی خێزانێك كاردەكەن، ئەم خێزانەش سروشتی ژیانی لادێیان گواستووەتەوە بۆ شار و كاری پێكەوەیی دەكەن، بەمەبەستی دابینكردنی بژێوی ژیانی خۆیان.

ریکلام

ئابوری

نرخی دراوەكان لە بازاڕەكانی هەرێمی كوردستان

خەڵك-بەشی هەواڵ

بەهێز عەبدولحەمید خاوەنی نوسینگەی سروشتی چنگیان لە شاری سلێمانی بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، بۆ ئەمڕۆ پێنج شەممە نرخی دۆلار بە 121 هەزار و 150 دینار مامەڵەی پێوە كراوە.

نرخی دراوەكان لە بازاڕەكانی هەرێمی كوردستان بەمشێوەیەیە..
100دۆلار 121 هەزار و 150 دینار.
100 یۆرۆ 140 هەزار و 750 دینار.
100 پاوەن 157 هەزار دینار.
100 هەزار تمەن 9 هەزار دینار.
100 لیرە 19 هەزار و 500 دینار.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئابوری

نرخی نەوت گەیشتە نزیكە 80 دۆلار

خەڵك- بەشی هەواڵ
سەرەڕای زیادبوونی بڕی ئەمباركراوی نەوت، بەڵام بەهۆی مەترسییەكانی لەسەر ئەوەی بەرهەمهێنەرانی نەوت نەتوانن بڕی پێویست نەوت بەرهەم بهێنن و ئەو كورتهێنانەی نەوت پڕبكەنەوە، كە بەهۆی سزاكانی ئەمریكاوە بەسەر ئێران لە بڕی بەرهەم دروست دەبێت، نرخی نەوت بەرزبووەوە.

ئاژژانسی (ڕۆیتەرز) بڵاویكردەوە، دوانیوەڕۆی ئەمڕۆ جارێكی دیكە نرخی نەوتی برێنت 16 سەنت بەرزبۆتەوە و نرخی بەرمیلێك بۆتە 79 دۆلار و 19 سەنت، هەرچەندە لە ڕۆژانی ڕابردوودا بەڕێژەی 1.3% بەرزبووەوە.

هاوكات نرخی نەوتی خاوی ئەمریكی بە بڕی 20 سەنت و بە ڕێژەی 0.29% بەرزبۆتەوە و بۆتە 70 دۆلار و 5 سەنت، دوای ئەوەی لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا بە ڕێژەی 1.4% بەهاكەی بەرزبووەوە.

ڕۆژی سێ‌ شەممەی ڕابردوو بەپێی ڕاپۆرتی ڕاگەیاندنەكان، سعودیە وەك یەكێك لە گەورە هەناردەكارانی نەوت هەستی بە گەشانەوەیەكی زۆر كردووە بەهۆی بەرزبوونەوەی نرخی نەوت بۆ 80 دۆلار.

5ی ئەیلول ئاژانسەكە بڵاویكردەوە، سعودیە دەیەوێت نرخی نەوت لەنێوان 70 بۆ 80 دۆلار بمێنێتەوە بۆ پارێزگاری لە هاوسەنگی نرخەكان تا ئەو كاتەی هەڵبژاردنی كۆنگرێسی ئەمریكا دەكرێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئابوری

خەڵك؛ خشتەی دووەمی مووچەی فەرمانبەران بڵاودەكاتەوە

خەڵك – بەشی هەواڵ
سەرچاوەیەكی باڵا لە وەزارەتی دارایی و ئابووری حكومەتی هەرێم ڕایدەگەیەنێت، لە ڕۆژی یەك شەممەوە دەست بە دابەشكردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم دەكرێت، دەشڵێت: “ڕۆژی پێنج شەممەی داهاتوو كۆتایی بەدابەشكردنی مووچەی مانگی حوزەیران دێت”.

لە دوای گەیشتنی بڕی 317 ملیار دینارەكەی حكومەتی ناوەندی بۆ وەزارەتی دارایی تاكۆتایی هەفتەی داهاتوو مووچەی سەرجەم مووچەخۆرانی هەرێم دابەشدەكرێت بە پێی زانیارییەكانی (خەڵك)یش ڕۆژی دوو شەممە 24ی ئەیلول مووچەی سەرجەم وەزارەت و دەستە و سەرۆكایەتییەكانی هەرێم دەدرێت.

سەرچاوەیەكی باڵا لە وەزارەتی دارایی و ئابووری حكومەتی هەرێم بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، وەزارەتی دارایی پێشوەختە هیچ لیستێكی مووچە بڵاوناكاتەوە، بەڵام لە ڕێگەی گەنجینەكانەوە وەزارەتەكان ئاگادار دەكرێنەوە، كە چ ڕۆژێك مووچەكەیان دابەشدەكرێت.

وتیشی، “حكومەت بابەندە بە پێدانی مووچەی فەرمانبەرانی وەزارەتەكان هەموو 30 ڕۆژ جارێك و بڵاونەكردنەوەی خشتەی مووچەی پێشوەختە بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە، كە هەواڵی مووچە نەكرێت هەواڵی بەپەلە”.

ئاشكراشی كرد، هەفتەی داهاتوو كۆتایی بەدابەشكردنی مووچەی فەرمانبەران دێت بەجۆرێك ڕۆژی یەك شەممە 23ی ئەیلول (وەزارەتی ناوخۆ، ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێم و دەزگای ئاسایش، لەگەڵ هێزەكانی زێرەڤانی و هێزی بەرگری و فریاكەوتن ڕەگەزنامە مووچەیان پێ‌ دەدرێت.

وتیشی، “ڕۆژی دوو شەممە 24ی ئەیلول بڕیارە مووچەی سەرجەم ئەو وەزارەتانە دابەشبكرێـت، كە مووچەیان وەرنەگرتووە، ڕۆژی سێ شەممە 25ی ئەیلول مووچەی خانشینی پێشمەرگە و ڕۆژی چوار شەممە مووچەی خانەشینی شارستانی خەرج دەكرێت”.

سەرەڕای بڕیاری وەزارەتی دارایی بۆ پێدانی مووچە بە 30 ڕۆژ جارێك، بەڵام پێدانی مووچەی بەشێكی وەزارەتەكان دەبێتە 35 ڕۆژ و زیاتر.

پێشتر فەرمانبەرێكی شارەوانی بۆ (خەڵك) ڕایگەیاندبوو، كە مانگی ڕابردوو لە 16 مانگ مووچەمان وەرگرت و ئەم مانگە دابەشكردنی مووچەی وەزارەتەكەمان دەگاتە دوای 23ی مانگ و بەوەش زیاتر لە 30 ڕۆژ دەكات.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
ریکلام

کوردستان

دوایین