ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

ژیاندۆستی

کۆمەڵێک ناوچە کە خاڵی سەیر و سەمەرە بەیەکیانەوە دەبەستێتەوە

خێزان

ئەمەی خوارەوە وێنەی کۆمەڵێک هۆزە کە هەریەکەیان چەند خاڵیکی سەیر و سەمەرە بەیەکیانەوە دەبەستێتەوە:

 

-شانشینی کورتەباڵاکان

لە چین شانشینێک دروستکرا بەناوی Kunming بۆ کەسە کورتەباڵاکان، ئێستا ١٢٥ کورتە باڵا لەنێوان تەمەنی ١٩ بۆ ٤٨ ساڵ لەوێ دەژین و بۆتە شوێنێکی گەشتیاریش.

 

– هۆزیی  Pirahã لە بەڕازیل

ئەم هۆزە تەنها دوو وشە دەزانن کە بەکاری دەهێنن (هەندێک و زۆر) لەگەڵ دوو رەنگ (ڕەش و ڕەونەقدار)، ژماردن و کات نازانن و ڕۆژانە ٢ جار ناندەخۆن، جگە لەوەی ناوە ناوە کە خەویان هات ٢٠ خولەک دەخەون و خەوی درێژیان نییە

 

– شارۆچکەی Cândido Godói

شارۆچکەیەکی بچوکە لە بەڕازیل وبەوە ناسراوە کە زۆرترین ڕێژەی منداڵی دووانەی تیدایە، لە شارۆچکەکەدا ٨٠ خێزان منداڵی دوانەیان هەیە.

 

– هۆزی Ostrich

ئەم هۆزە لە ئەفریقا بەهۆی ئەوەی ژن و ژنخوازی لەدەرەوەی هۆزەکەی خۆیان قەدەغەیە، هەموویان نەخۆشیەکیان هەیە پێی دەوترێت   ectrodactyly کە خەڵکەکەی ٣ پەنجەی قاچیان هەیە و شتەکەش لایان زۆر ئاساییە و وەک نەخۆشی نایبینن.

ریکلام

ژیاندۆستی

١١ زانیاری سەرنجڕاکێش لەسەر وڵاتی ڤێتنام کە ئەستەمە پێشتر بیستبێتت

خێزان

ئەمەی خوارەوە کۆمەڵێک زانیاریی سەیر و سەمەرە و سەرنجڕاکێشە لەبارەی وڵاتی ڤێتنام:

 

1. له‌ بەریتانیا به‌گشتی هه‌ركه‌سێك 10 هاوڕێی سێكسی ده‌بێت به‌درێژایی ژیانی. ئه‌م ژماره‌یه‌ له‌ چین 19یه‌و له‌ناو ڤێتنامییه‌كانیشدا دوو كه‌س و نیوه‌.

2. مارتن لوته‌ر كینگ هه‌رچه‌نده‌ یه‌كێك بووه‌ له‌به‌ناوبانگترین چالاكوانی مافه‌ مه‌ده‌نییه‌كان، نه‌یاری ده‌ستوه‌ردانی ئه‌مه‌ریكا نه‌بووه‌ له‌جه‌نگی ڤێتنامدا.

 

3. ئه‌و كه‌سه‌ ڤێتنامییه‌ی، له‌وێنه‌ به‌ناوبانگه‌كه‌ی ڤێتنامدا به‌ گوللـه‌ ده‌كوژرێت، نه‌ك هه‌ر بێتاوان یان كه‌متاوان نه‌بوو به‌ڵكو دڕنده‌یه‌كی عه‌یاره‌ 24 بوو. ئه‌و كه‌سه‌ له‌گه‌رمه‌ی قه‌تڵ و عامێكی شه‌ڕی ڤێتنامدا ده‌ستگیركراو كاتێك ده‌ستگیركرا، سه‌قاڵی به‌كۆمه‌ڵكوشتنی كارمه‌ندانی پۆلیس و ته‌واوی ئه‌ندامانی خێزانه‌كانی لایه‌نی شه‌ڕكه‌ری به‌رامبه‌ر بوو به‌ ژن و منداڵی بچوكیشه‌وه‌.

4. لای خۆمان ئه‌گه‌ر كه‌سێك كه‌مهۆش یان خوێڕیڵه‌ بێت، ره‌نگه‌ به‌ كه‌سوكاره‌كه‌ی بووترێت: “ژنێكی بۆ بێنن‌ با ببێ به‌ پیاو”، به‌ڵام له‌ڤێتنام شته‌كه‌ ته‌واو پێچه‌وانه‌یه‌.

له‌و وڵاته‌ داواكارانی هاوسه‌رگیری پێویسته‌ له‌لایه‌ن پزیشكه‌وه‌ بڕوانامه‌ی سه‌لامه‌تی عه‌قڵییان پێبدرێت و بیسه‌لمێنن كه‌ هه‌ردوكیان له‌ڕوی عه‌قڵه‌وه‌ سه‌لامه‌تن بۆ هاوسه‌رگیری. پاش ئه‌مه‌ رێگه‌ی هاوسه‌رگیرییان پێده‌درێت.

5. ڤێتنام كێشه‌ی رفاندنی مێینه‌ی تێدایه‌. به‌هۆی سیاسه‌تی یه‌ك منداڵی چینه‌وه‌ كه‌ دراوسێی ئه‌م وڵاته‌یه‌، دایك و باوكانی چین زیاتر حه‌زیان له‌كوڕه‌ وه‌ك له‌كچ، ئه‌مه‌ش وایكردووه‌ كه‌ له‌ چین ژماره‌ی كچان به‌قه‌ده‌ر پێویست نه‌بێت بۆ هاوسه‌رگیریكردن، سه‌ره‌نجام بووه‌ته‌هۆی دروستبونی كاری رفاندنی كچان له‌ ڤێتنامی دراوسێ به‌مه‌به‌ستی هاوسه‌رگیریكردن یان له‌شفرۆشی.

6. له‌ڤێتنام ئاینێكی سه‌یر هه‌یه‌ به‌ناوی كۆدائی. په‌یڕه‌وكارانی ئه‌م ئایینه‌ جان دارك و شكسپیرو محه‌مه‌د (درودی خوای له‌سه‌ر بێت)، ده‌په‌رستن.

جان دارك خانمێكی دیاری مێژویی فه‌ره‌نسییه‌.

 

7. له‌ڕێستۆرانته‌كانی ڤێتنام ده‌توانیت داوای خوێنی كۆبرا بكه‌یت كه‌ جۆره‌ مارێكی كوشنده‌یه‌. شاگرده‌كه‌ هه‌ر له‌وێدا كۆبرایه‌كی زیندوو ده‌هێنێت و به‌به‌رچاوته‌وه‌ ده‌یكوژێت و خوێنه‌كه‌ی ده‌كاته‌ ناوی پێكێك شه‌رابی برنجه‌وه‌و پێش ئه‌وه‌ی دڵی كۆبراكه‌ له‌لێدان بكه‌وێت بۆت ئاماده‌ده‌كات بۆ ئه‌وه‌ی بیخۆیته‌وه‌.

8. جه‌نگی ڤێتنام 19 ساڵ و پێنج مانگ و چوار هه‌فته‌و یه‌ك رۆژی خایاندووه‌و كوژرانی 847 هه‌زار تا دوو ملیۆن و 500 هه‌زار هاوڵاتی سڤیل و ملیۆنێك تا سێ ملیۆن و 886 هه‌زارو 26 سه‌ربازی لێكه‌وتووه‌ته‌وه‌.

9. جه‌نگی ڤێتنام له‌ ڤێتنام به‌ جه‌نگی ئه‌مه‌ریكا ناسراوه‌. واته‌ لای ئه‌وان پێی ده‌ڵێن جه‌نگی ئه‌مه‌ریكا.

10. گه‌وره‌ترین ئه‌شكه‌وت له‌جیهاندا ئه‌شكه‌وتی هانگ سۆن دونگه‌و ده‌كه‌وێته‌ ڤێتنامه‌وه‌. ئه‌م ئه‌شكه‌وته‌ هێنده‌ گه‌وره‌یه‌ كه‌ روبارو دارستان و كه‌شوهه‌وای تایبه‌ت به‌خۆی هه‌یه‌.

11. سه‌رۆك وه‌زیرانی پێشوتری ڤێتنام، نگوین كاو تای، پاش كۆتاییهاتنی جه‌نگی ڤێتنام ماڵی گواسته‌وه‌ بۆ ویلایه‌تی كالیفۆرنیاو له‌وێ دوكانێكی خواردنه‌وه‌ كحولییه‌كانی كرده‌وه‌.

 

ئامادەکردنی : والی عه‌لی

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ژیاندۆستی

وەڵامی چەند پرسیارێکی سەیر کە شەوان بە مێشکماندا دێت

خێزان

جاروبار  کاتێک دەچینە ناو جێگا، لە پڕ پرسیاری سەیر و سەمەرە بە مێشکماندا دێت، بەبێ ئەوەی وەڵامەکەی بزانین، ناشتوانین لە ئینتەرنێت بەدوای وەڵامی ئەم پرسیارە سەیرانەدا بگەڕێین، بەڵام لێرەدا وەڵامی هەندێک لەو پرسیارانەتان دەدەینەوە:

 

– چی دەبێت گەر ساڵیک قسە نەکەیت؟

گەر ساڵێک قسە نەکەیت ڕەنگە توشی نەخۆشی دەروونی ببیت،  جگە لەوەی زۆرێک لە وشەکانی بیردەچێتەوە و پێویستت بەوە دەبێت جارێکی دیکە فێری ببیتەوە، بەڵام ماسولکەکانی دەمت لەکار ناکەوێت، چونکە هەر دەبێت بۆ نانخواردن بیانجوڵێنیت، پاش ماوەیەک لە دەستپێکردنەوەی قسەکردن ئاسایی دەبیتەوە.

 

– گەر ساڵێک خۆم نەشۆم چی ڕوودەدات؟

ساڵێک بەبێ خۆشتن نابێتە هۆی گیانلەدەستدانت، بەڵام هەموان لە بۆنە ناخۆشەکەت ڕادەکەن، جەستەت دەبێتە ماڵی بەکتریاکان  و خروو و سوربونەوە و چڵک و پیسی زۆر بە جەستەتەوە دەردەکەوێت، چەند هەفتەیەکی دەوێت تا پێستت ئاسای دەبێتەوە پاش خۆشۆردن.

 

– چی روودەدات گەر زەوی نەخولێتەوە؟

زەویی بە خێرایی ١،٦٠٠ کیلۆمەتر لە کاتژمێرێکدا دەخولێتەوە، گەر بوەستێت کارەسات ڕودەدات، خانوو و ئۆتۆمبێل و خەڵک بەرە و ڕۆژهەڵات دەفڕن و تسۆنامی گەورە ڕوودەدات، نیوەی زەوی بەتەواوەتی تاریک دەبێت و لە ماوەیەکی کەمدا مرۆڤ لەسەر زەوی نامێنێت.

 

– چی ڕوودەدات گەر بۆماوەی ٣٠ خولەک ماڵپەڕی گۆگڵ لەکار بوەستێت؟

لە مانگی ٨ی ساڵی ٢٠١٣ بۆماوەی ٥ خولەک ماڵپەڕی گۆگڵ لەکارکەوت، بەکارهێنانی ئینتەرنێت بۆ ٤٠٪ دابەزی، هەر بۆیە گەر ٣٠ خولەک بوەستێت ماڵپەڕەکە و ئەوانی خزموتگوزاریەکانی بەکاردەهێنن پارەیەکی زۆر زیان دەکەن، بەکارهێنانی تەلەفونی ئاسایی زیاد دەبێت و ماڵپەڕە کێبڕکێکارەکانی گۆگڵ قازانج دەکەن.

 

– چی ڕوودەدات گەر بچیتە سەر مەریخ و لەوێ بژیت؟

بەهۆی کەمبونەوەی کێشکردنەوە خڕۆکە سورەکان لە خوێنندا زۆر کەم دەبنەوە  و توانای بەرگریت نامێنیت و ئەگەری توشبونت بۆ شێرپەنجە بە ڕێژەی ١٠٪ زیاد دەکات.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ژیاندۆستی

٢٥ وێنە لە پرۆژەی (سەما لە نێوان ئێمەدا) ببینە

خێزان

فۆرۆگرافەر Jordan Matter لە پرۆژەیەکیدا کە لەگەڵ سەماکەرە پڕۆفیشناڵەکان ئەنجامی داوە، لە هەموو شوێنەکان لە کاتی سەمادا وێنەی گرتوون و دواتر لە ژێر ناوی (سەما لە نێوان ئێمەدا) پرۆژەکەی بڵاوکردۆتەوە، لێرە وێنەکان ببینە:

 

فۆتۆگرافەرەکە تۆماری ڤیدیۆیی کارەکانیشی لە کەناڵەکەی خۆی لە یوتیوب بڵاوکردۆتەوە:

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
ریکلام

کوردستان

دوایین