ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

وتار

لەهەرێمدا قەیرانی ئاو نیە، ئەوەی هەیە قەیرانی…!

عەبدولرەحمان عەلی 

چەند رۆژێکە بابەتێک بۆتە جێی باسی گەرمی رۆژ و نێو دەزگاکانی ڕاگەیاندنی بەهەمو جۆرەکانیەوە بەتەواوەتی تەنیوە،و خەریکە نائومێدییەکی زۆریش پەخشدەکەن، ئەویش قەیرانی ئاو و مەترسی کەمبونەوەیەتی بەتایبەتی دوای گرتنەوەی ئاوی زێی بچوک لەلایەن کۆماری ئیسلامی ئێران و پڕکردنی بەنداوی ئەللی ـ سۆیە لەتورکیا بەئاوی روباری دیجلە.

راستیەکی حاشاهەڵنەگرهەیە کە دەبێت بیزانین ئەویش ئەوەیە کە چۆن دڵنیاین و دەزانین کە شەو داهات ئەوا هەر رۆژ دەبێتەوە، و لەدوای ژمارە یەکیش دو دێت، ئاوهاش گرتنەوەی ئاو، دروستکردنی بەنداو، گۆڕینی رێڕەوە ئاوییەکانی کە دەڕژێنە هەرێمەوە شتێکی چاوەڕوانکراوبو، چونکە دەمێک ساڵە تورکیا سەرقاڵی بنیادنانی پڕۆژەیەکی گەورەو گرنگەبەناوی (گاپ)ەوە کەلە (۲۲) بەنداو پێکدێت و( ۱٤)یان لەسەرفوڕات و ( ۸)یان لەسەر روباری دیجلەن کە دو روباری هاوبەشن لەنێوان وڵاتانی (تورکیا، سوریا، عێراق)دا، ئێرانیش جگە لەگۆڕینی چەندین رێڕەوی ئاوی کە دێنە هەرێم سەرقاڵی دروستکردنی (۱٤)بەنداوی جۆراوجۆرە کە هەندێکیان تەواو بون و هەندێکیشیان کارکردن تێیاندا بەردەوامە، کە بەنداوی کەوڵەسە یەکێکە لەتەواوبوەکان و بۆ پڕکردنی ئاوی روباری زێی بچوکی بۆ گیراوەتەوە.

مەبەستی هەردو وڵات رونە کە ئامانج تێیدا گلدانەوەو پاراستنی ئاسایشی ئاوی خۆیانەو لەو پێناوەشدا چەندین ملیارد دۆلاریان خەرجکردوە، هۆکاری سەرەکی گرتنەوەی ئاو لەلایەن هەردو وڵاتەوە لەئێستادا دەگەڕێتەوە بۆ لاوازی حکومەتی عێراق و هەرێمی کوردستانیش، تەنانەت ساڵی رابردو کە لە ( ۲۲-٦-۲۰۱۷)دا بۆ یەکەمجار ئاوی زێی بچوک گیرایەوە لەلایەن ئێرانەوە هەر لەو رۆژەدا سەرۆک وەزیرانی عێراق (حەیدەر عەبادی) لە تارانی پایتەخت میوان بو، پێشتریش ئاوی ئەڵوەن و سیروان چەندجارێک گیرابوەوە، بۆیە نەک ئەم کارانەی کەهەردو وڵاتی ئێران وتورکیا کردیان چاوەڕوانکرابو بەڵکودەمێک بو دەست وپەنجەشیان لەگەڵدا نەرمکردبو.

ئەوەی مەبەستی نوسینەکەیە لەئێستادا ئەوەیە ئایا بەڕاست هەرێمی کوردستان توشی قەیرانی ئاو دەبێت؟ ئایا ئەو مەترسیە گەورەیە هەیە بۆ سەر هەڵدانی قەیرانەکە؟ بەدڵنییاییەوەو بەبڕوای بەندە ئەوەی لەهەمو قەیرانەکان قورسترو مەترسیدارترە و خاک و خەڵکی کوردستانی توشی دەیان قەیرانی هەمەجۆر کردۆتەوە قەیرانی نەبونی پلان، نەبونی ویستی راستەقینە، نەبونی دڵسۆزی و بەتەنگەوە هاتن و نەبونی یاسایەکە بۆ پاراستن و بەڕێوەبردنی ئاو…هتد.

لێرەدا هەوڵدەدەم ئاماژە بەچەند خاڵێک بکەم کە پێماندەڵێ بۆ چەندین ساڵی داهاتوش ئەم هەرێمی کوردستانە روبەڕوی قەیرانی ئاو نابێتەوە و پێویست ناکات لەوەزیاتر هاوڵاتیانی بێ بترسێنرێ و بتۆقێنرێ لەئێستاوە، کە بریتین لە؛
ــ بەپێی داتافەرمیەکان هەرێمی کوردستان خاوەنی (۳۰)سی ملیار مەتر سێجا ئاوی سەر زەوی و (٥)پێنج ملیار مەتر سێجا ئاوی ژێر زەویەو بەبڕوای شارەزایانیش هەرێم خاوەنی زۆر لەو بڕە ئاوەزیاترە کە بەفەرمی راگەیەنراوە، لەکاتێکدا پێداویستی هەرێم بۆ ئاو لەساڵێکدا ( ۸)هەشت ملیار مەتر سێجایە، واتا ئەو ئاوەی هەرێم هەیەتی بەشی پێداویستی زیاتر لەچوار هێندەی دانیشتوانی ئێستای هەرێمە گەر بەپێی ستانداردی نێودەوڵەتیش رۆژانە هەرخێزانێکی چوار کەسی یەک مەترسێجا ئاو واتا(۱۰۰۰)لیتریشیان پێ بدرێ.

ــ لەو بڕە ئاوەی کە هەرێم هەیەتی بەسەر زەوی و ژێر زەوییەوە بڕی ( ۱۲ — ۱٥ ) ملیارمەترسێجای لەدەرەوەی هەرێمەوە دەڕژێنە ناوی واتا لەباکورو رۆژهەڵاتی کوردستانەوە کە لەژێر دەسەڵاتی هەردو وڵاتی تورکیاو ئێراندایە دەڕژێتە نێو خاکی باشوری کوردستان کەهەرێمی کوردستانی ئێستایە. گەر هەمو ئەو ئاوانەشی لەو دو وڵاتەوە دەڕژێنە هەرێمەوە ببڕدرێن کە ئەوە جگە لەوەی کارێکی ئاسان نیە، پێشێلکردنی تەواوی یاسا نێودەوڵەتیەکانی ئەو ئاوە هاوبەشانەیە کە لەنێوان وڵاتاندا هەیەو پێویستە پێوەی پابەندبن، بەڵام هێشتا هەرێمی کوردستان جگە لەو ئاوانە خاوەنی زیاتر لە (۲۰)بیست ملیارمەتر سێجا ئاوی خۆیەتی کە بەشی پێداویستی زیاتر لەدو هێندەو نیوی دانیشتوانی ئێستای دەکات.

ــ یەکێک لەخاڵە گەشەکانی هەرێمی کوردستان جگە لەشێوازی تۆبۆگرافیەکەی لەڕوی جوگرافیەوە ئەوەیە کە ساڵانە بڕێکی زۆر بەفرو باران لەهەرێمدا دەبارێت کە جیاوازە لەناوچەکانی ناوەڕاست و خواروی عێراق کەبڕی دابارینی بارانی کەمەوبەفریشی لێنابارێت. دەبوایە لەئێستادا هەرێمی کوردستان لانیکەمی خاوەنی (۳٥۰)سێ سەدو پەنجا بەنداوی گەورە، مام ناوەند، بچوک و هەزاران پۆند بوایە بۆ کۆگاکردنی ئەو بارانە زۆرەی ساڵانە لێی دەبارێت، بەڵام بەداخەوە تائێستا لەهەرێمدا تەنها (۱۷) حەڤدە بەنداوی گەورە، مام ناوەند، بچوکمان هەیەو چەند دانەیەکیش لەقۆناغی تەواوبوندایە، کە بەهەمویان تەنها توانای گلدانەوەو کۆگاکردنی ( ۱۰ )دە ملیارد مەترسێجا ئاویان هەیە ، لەکاتێکدا پێویستە هێندە بەنداومان هەبوایە لانی کەمی توانای کۆگاکردنی (۲۰)بیست ملیارد مەترسێجائاویان هەبوایە.

دەکرێت نمونەیەک بهێنینەوە بۆئەوەی چیدی خەڵکی بێ هیواترنەکرێت و لەوەزیاتریش نەتۆقێنرێن ، گەر ڕوبەری پارێزگای سلێمانی بە (۲۰۰۰۰)بیست هەزارکیلۆمەتری چوارگۆشە دابنێین وساڵانە بەگشتی لەسنوری پارێزگاکەدا ڕێژەی باران بارین بگاتە (٥۰۰)پێن سەد ملیم باران کەزۆربەی ساڵەکان لەوبڕە زیاتر دادەبارێت ، بۆمان دەردەکەوێت کەڕێژەی ئاوی ئەوساڵەلەسنوری پارێزگاکەدا (۱۰)دە ملیارد مەترسێجایەو ئەو بڕەش زیاترە لەپێداویستی دوهێندەی دانیشتوانەکەی ، گەر ڕوبەری باشوری کوردستانیش بە(۸۰)هەزارکیلۆمەتری چوارگۆشە بخەملێنین کەواتە هەرێم ساڵانە بڕی ئەوبارانەی لێیدەبارێت دەگاتە (٤۰)ملیارد مەتر سێجا بەدابارینی (٥۰۰)پێنج سەدملیم بارانی ساڵانە، ئەمەجگەلەوەی لەهەرێمی کوردستاندا زۆرکەم دەستبراوە بۆئاوی قوڵی ژێر زەوی.

ـــ هەرێمی کوردستان پێویستی بەیاساییەکی تایبەت هەیە بۆ پاراستن و بەڕێوەبردنی ئاو، چونکە خاوەنی یاسایەکی تایبەت نین لەوبارەیەوە، بۆیە نەپاراستنی ئاو، وئیدارەنەدانی بەشێوەیەکی زانستی وپێویست زیاتر بونەتە هۆکار بۆکەمی ئاوی خواردنەوە وئاودارنەکردنی زەویە کشتوکاڵیەکانیشمان. ئێمە لە لیژنەی کشتوکاڵ و سەرچاوە ئاوییەکانی پەرلەمانی کوردستان لەساڵی (۲۰۱٤)پڕۆژەیەکمان بەواژۆی ئەندامانی لیژنەکە ئاڕاستەی سەرۆکایەتی پەرلەمان کرد تاکو بخرێتە بەرنامەی کار، هەر لەو ساڵە خوێندنەوەی یەکەمی بۆ کراو ئاڕاستەی لیژنە تایبەتمەندەکان کرا بۆ نوسینی راپۆرت لەسەری، دوای وەرگرتنی راو سەرنجی زانکۆکانی کوردستان، رێکخراوەکانی بواری ئاو، شارەزایانی تایبەتمەند پڕۆژەکەمان تەواو سازو ئامادەکرد ، بەڵام پەکخستنی پەرلەمان لە( ۱۲-۱۰-۲۰۱٥)و راوەرگرتنی حکومەت بۆ ئەو پڕۆژانەی کە پابەندبونی دارایی دروستدەکات بەهۆی نەبونی پارەو قەیرانی دارایی وایکردوە کە پڕۆژەکە تاکو ئێستا کە لە ناوەڕاستی ساڵی (۲۰۱۸)داین لە پڕۆژە یاساوە نەکرێتە یاساو خوێندنەوەی دوەمی بۆ نەکراوە.

ئەمە جگە لەوەی لە ساڵی (۲۰۱۷)و لەگەڵ دەرگاکردنەوەی پەرلەمان بەناوی کاراکردنەوەوە بەفەرمی لەلایەن لیژنەکانی یاسایی و کشتوکاڵ و سەرچاوە ئاوییەکانەوە، و لەڕێگەی پەرلەمانەوە داوامان لەحکومەت کردوە کە لەبەرگرنگی پڕۆژەکەو پێویست بونی هەرێم بەیاسایەکی لەو چەشنە تکایە رەزامەندی دەرببڕن، بەڵام تائێستاشی لەگەڵدابێت حکومەت و ئەنجومەنی وەزیران نە بەوشەیەک، نە بەڕستەیەکیش وەڵامی پەرلەمانی نەداوەتەوە دەربارەی پڕۆژەیاساکە، کە ئامانجی یاساکە کورت و پوخت خۆی دەبینێتەوە لە دابینکردنی ئاسایشی ئاولەهەرێم، هاوسەنگی راگرتن لەنێوان خواست و خستنەڕوی ئاو، خەمڵاندنی ئاو بۆ دواڕۆژ کە هەرێم چەند پێویستی بەئاو دەبێت.

ــ چەند ساڵێکە لەلایەن چەندین کەسی شارەزا بەڕاپۆت، پڕۆژە، دیبەیت و سیمینار لەبواری ئاسایشی ئاو، ئاسایشی خۆراک، بەنداو بوارەکانی پەیوەندیدار بە ئاو ئاودێری و ئەو سامانە گرنگەی پەیوەندی بەبەردەوامی ژیانەوە هەیە بەحکومەت و دەسەڵاتدارانی ئەم هەرێمە وتراوەو نوسراویشە، زیندوترین نمونەش لەو روەوە لێدوان و وتەو نوسینەکانی رەوانشاد نەوشیروان مستەفایە کە (۱٥)ساڵ پێش ئێستا وتویەتی، کە گەر لەوساڵەوە کە تەنها لەناوەندەوەو لەڕێگەی بوجەی عێراقەوە ( ۷٥ — ۸۰) ملیارد دۆلار وەکو بەشە بودجە هاتۆتە هەرێم ساڵانە تەنها (۳)سێ بەنداو دروست بکرایە ئەوا لەئێستادا هەرێم خاوەنی لانی کەمی زیاتر لە(٦۰) بەنداوی تەواوکراو دەبوین بۆ کۆگاکردنی ئاو تاکو لەکاتی پێویستدا بەکاربهێنرێت.

بەڵام شتێک کە لای بەرپرسانی ئەم هەرێمە بەهەند وەرنەگیراوەو تەنانەت بێ بەهاش سەیرکراوە ئاسایشی خۆراک و ئاوە، باشترین نمونەش بۆ سەلماندنی ئەم راستیە ئەوەیە کە حکومەتی هەرێم لەو کاتانەی کە پارەیەکی خەیاڵی و زەبەلاح دەهاتە هەرێم و ساڵانە دابەشی سەر وەزارەتەکان دەکرا، ئەو بودجەیەی کە بۆ وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوە ئاوییەکان تەرخاندەکرا تەنها بریتی بو لە (۲٪)ی بودجەی هەرێمی کوردستان، ئەمە لەکاتێکدایە بەپێی پێوەرە نێودەوڵەتیەکان پێویستە ئەو وڵات و هەرێمانەی کە ناتوانن ئاسایشی خۆراکی خۆیان دابین بکەن دەبێت لانی کەمی لە (۱۰٪)ی بودجەی ئەو وڵات و هەرێمە بۆ سێکتەری کشتوکاڵ تەرخانبکرێت، بەڵام لەهەرێمدا بەهەردو سێکتەری ئاو کشتوکاڵیش کە لەوەزارەتێکدا کۆکراونەتەوەو هەردو ئاسایشی خۆراک و ئاویان پێوە بەندە کە دو بەشی گرنگی پاراستنی ئاسایشی نەتەوەییمانە لەلایەن دەوڵەتمەدارانی هەرێمەوە ساڵانە لەباشترین حاڵەتدا تەنها لە (۲٪)بودجەیان بەم دوسێکتەرە بە رەوا بینیوە.

لەهەموی گرنگتر بۆهەر بابەت و سێکتەرێک بەبەهاو گرنگیەوە سەیرکردنی ئەو سێکتەرەیە، بەڵام هیچکات سێکتەرێکم نەبینیوە لەم هەرێمەدا تەنانەت سێکتەرەکانی (پەروەردەو تەندروستیش) بەگرنگ دابنرێت و پلانی کورتخایەن و درێژخایەنی بۆ داڕێژرابێت، لەوڵاتێکی وەکو ئیسرائیلدا لەبەر پاراستنی ئاو هەڵکەندن و لێدانی بیر قەدەغەیە، لەئوردن بۆ لێدانی بیرێک دەبێت پادشای وڵات واژۆی رەزامەندی لەسەر ئەو نوسراوە بکات بۆ لێدانی بیرێک، لەکەنەدا کە لەسەر دەریاچەی ئاوە گەر بیرێکی ئاوهەبێت و بیرێکی نەوت لەو نزیکە لێبدرێت و کاریگەری هەبێت لەسەر بیرە ئاوەکە ئەوا لەپێناو پاراستنی بیرە ئاوەکە بەیاسا بیرەنەوتەکە دادەپۆشرێتەوەو هەڵناکەندرێت، لەئێرانیش لەبەر گرنگیەکەی ئاو بەنداو ڕاستەوخۆ پەیوەندیدارە بەسەرۆک کۆمارەوەو ئەو بڕیاری لێدەری ئەوسێکتەرەیە.

بەڵام لەهەرێمدا جگە لەوەی ستەمێکی گەورە لەئاوکراوە بەوەی کە دابەشی وەزارەتەکانی کشتوکاڵ و شارەوانی کراوە، بەرپرسانی هەرێمەکەش نەک بیرە ئاوێک بەڵکو چەندین سەرچاوەی ئاو، و دەیان دۆنم زەوی کشتوکاڵی گرنگ و دەگمەن دەکەنە قوربانی بیر یان بیرۆچکە نەوتێک.

بۆیە بەدڵنیاییەوە لەم هەرێمەدا نە قەیرانی ئاوە و نەخەڵکیش روبەڕوی مەترسی و هەڕەشەی ئاو دەبێتەوە، بەڵکو ئەوەی قەیرانە نەبونی پلانی زانستی، ویستی راستەقینە، گرنگی پێنەدانی ئاو، خەرجنەکردنی بودجەی پێویست و نەبونی یاسایەکە بۆ پاراستن و بەڕێوەبردنی ئاو، چونکە ئەو بڕە ئاوەی هەرێم هەیەتی و ئەو دابارینە زۆرەی بەفرو باران لەهەرێمدا لەکەم وڵات و هەرێمێکدا هەبێت و ئەوەشی بونی نەبێت لەوڵاتەکانیان هەڕەشەو مەترسی ئاوە.

ریکلام

وتار

لەبارەی قاسملۆوە.. گەڕان بەدوای گۆڕ غەریبدا

خەڵک-

لە گۆڕستانی ناوەندی پاریس. لەناو هەزاران کێل و پەیکەری ناو قەبرساندا پاش سۆراخێکی زۆر چوینە سەر گۆڕی سەرکردەو دیبلۆماتکاری کوردو کوردستان د قاسملۆ. وێنە ناسراوەکەی کەلەسەر کێلی سەرووی قەبرەکەیەوە نەخشێنراوە هەر لە دوورەوە خورپەی گەیاندە دڵ و سەرنجی را دەکێشا. پیاوێکی کەڵەگەتی خاکی پۆشی پشتوێن توندی جامانە لەسەر، هەردوو دەستی ئاڵاندوە بەسنگیا و بزەیەکی کردوە. لە کێلی خوارووی گۆڕەکەدا بەکوردی نوسراوە ( کە من مردم، کورد نامرێ.).

دوای تێڕامانێکی زۆر و بێدەنگیەکی قوڵ لە سەر گۆڕەکەی بەدەوروبەردا چاوێکم گێڕاو کەوتمە بیرکردنەوەوە، کورد چ قەدەرێکی هەیە لە مێژوودا؟! دوای نزیکەی سی ساڵ لە تیرۆرکردنی هێشتا نە نەتەوەو نیشتمانەکەی ئازادە، نە تاوانبارانی تیرۆرکردنی سزای خۆیان وەرگرت. نە ئەو زامە ساڕێژ بووە، غەدری شەهید کردنەکەشی لەناوخۆدا نە بووە مایەی یەکڕیزیی و پارێزگارییکردنی زیاتر لە پەیام و کردە دیبلۆماسیەکانی ئەو ڕێبەرە.

پاش چوار رۆژ لە چونە سەر گۆڕەکەی چاوم بەیەکێک لە هاوڕێکانی قاسملۆ کەوت لە برۆکسل، لە چەند وێستگەیەکی گرنگی خەباتی شاخ و زۆرتریش لە دەرەوە پێکەوە بوونە. ئەو پێی وابوو (قاسملۆ رێبەرێکی دیبلۆماتکاری دەگمەنی کورد بووە، چەندین زمانی بیانی زانیوە بڕوا هێنەرێکی کاریگەر بووە لە گفتوگۆ سیاسیەکانیدا. تۆڕێکی گرنگ پەیوەندی لە ئەوروپا دروستکردبوو. کەمتر بایەخی بە ئۆرگان و کاری رێکخستنی حزب دەدا، خاوەن کەسایەتیەکی زۆر سادەو خاکیی بووە ئەوەش هێزی پێ دەبەخشی).

بەگشتی بۆ ناسینی کتێبی کوردو کوردستان و گوتارە بەردەستەکانی بەشێکی گرنگ لەتواناو رەوتی ژیانی ئەو دەردەخەن. بە بۆچوونی خۆشم مام جەلال و قاسملۆ لە دوو گرنگترین سەرکردەی دیبلۆماتکاری کوردن کە زۆر شارەزاییان لە کاری دیبلۆماسیدا هەبووەو، جێدەستیان لەم مەیدانی خەباتەدا دیارە. کاری پێکەوەیییان کردوە.

لە کاتی تیرۆرکردنی قاسملۆدا، مام جەلال لە ناو خاکی ئێرانەوە ئیدانەی تیرۆرکردنەکەی کردو بەرپرسیارێتی خستە ئەستۆی دەوڵەتی ئێران، هەڵوێستی مام جەلال بۆ ئەو دەمە گرنگ و کاریگەریش بوو.

ئێستا لەم جۆرە هەڵوێستە نیشتمانیانە دەگمەن بوون! یان هەر نەماون!.

قاسملۆ لە ڤیەنا تیرۆر کراو لەپاریس نێژرا، بەدوای ئەودا شەرەفکەندی لەبەرلین تیرۆرکرا. پایتەختەکانی ئەوروپای بەناو مافی مرۆڤ پڕن لەچیرۆکی تاوان، سەر زەمین پڕە لە تاوان دەرهەق بە کوردو، کورد خۆشی پڕە لە غەدر لەخۆکردن!

پرسیاری گرنگ ئەوەیە ئاخۆ کەی قاسملۆ دەگەڕێنرێتەوە زێدی خۆی؟ بە چ چەشنێ؟ حەتمیەتی مێژووە بە دڵنییاییەوە هەر دێتەوە.
د قاسملۆ هەر گۆڕ غەریبە گەرچی لەناو دڵی پاریسیش نێژرابێ.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

مۆمەكە دەكوژێتەوە؟

نیاز عەبدوڵڵا

ئەو مۆمەی نەوشێروان مستەفا لەگەڵ ھاوڕێكانی بۆ رووناك كردنەوەی تاریكی سیاسی لە كوردستان دایگیرساند لە رێگای دامەزراندنی یەكەم بزووتنەوەی سیاسی مەدەنی ئۆپۆزسیۆن، كە هەزاران هاووڵاتی خاوەن خەون بە ئامانجی گۆڕینی سیستەمی سیاسی و حوكمڕانی لە هەرێمی كوردستان شوێنی كەوتن، ئێستا كوڕەكانی ئەو مۆمە دەكوژێننەوە.

بزووتنەوەی گۆڕان لەسەردەمی نەوشێروان مستەفا، دژ بە بنەماڵەیی كردنی دەسەڵاتەكانی سیاسی و ئابووری و سەربازی و میدیایی قسەی لەسەر بنەماڵەكانی كۆسرەت رەسوڵ و جەلال تاڵەبانی و مەلا مستەفا و ئیبراهیم ئەحمەد و مەسعود بارزانی دەكرد.

بەڵام تەنیا دوای نۆ ساڵ و تێپەڕبوونی ساڵێك بەسەر كۆچی دوایی نەوشێروان مستەفا، كوڕەكانی یەكەم رێكخەری گشتی بەهەمان رێگای ئەو بنەماڵە حیزبیانەی گۆڕان رەخنەی لێ دەگرتن بوونە خاوەن كۆمپانیای چیمەنتۆ و كۆمپانیای وشە و میدیای گۆڕان و چەندین ملیۆن دۆلار و دەیان دۆنم زەوی و دەستتێوەردانی سیاسی.

رۆژی 12ی تەمموز بە شێوەیەكی یەكلاكەرەوە عومەری سەید عەلی رێكخەری گشتی بزووتنەوەی گۆڕان، تەسلیمبوونی خۆی و بزووتنەوەی گۆڕانی لەناو كۆبوونەوەی جڤاتی نیشتیمانی بە فەرمی بۆ دەسەڵاتی ئابووری و میدیایی و سیاسی كوڕەكانی نەوشیروان مستەفا راگەیاند و وتوویەتی “موڵك و ماڵەكان هەمووی هی كوڕەكانن و بڕۆن بە هەموو میدیاكان بڵێن و لە كوێش باسی دەكەن باسی بكەن”.

گۆڕان بە روونی بەسەر دوو بەرەدا دابەشبووە. بەڵام ئەو بەرەیەی دژایەتی گەندەڵی و قۆرخكاری سیاسی و بە بنەماڵەیی بوونی بزووتنەوەی گۆڕان دەكات لەناوخۆدا، هێشتا بە لاوازی بەرەنگاری ئەو بیرە نادیموكراتخوازە دەبێتەوە، چونكە بە خۆ پەراوێزخستن و ئەنجامنەدانی بەرەنگاربوونەوەی راستەوخۆ و بەهێز ئەو قۆناغە راگوزەرە ناوخۆییەی بزووتنەوەكە بۆ بەرە مشەخۆرە سیاسییەكە یەكلایی دەبێتەوە و ئەنجام كاریگەری بەسەر كۆی پرۆسەی سیاسی هەرێمی كوردستان دەبێت.

ئێستا لەبری شەڕی بەرەنگاربوونەوەی ستەمكاری و كاركردن بۆ گۆڕینی سیستەمی سیاسی و داڕشتنی بەرنامە و ستراتیژ، لەبری ئەوەی شەڕی بەدیهێنانی ئەو خەونە گەورانە بكات كە بانگەشەی بۆ دەكرد، گۆڕان بۆتە هێزێكی سیاسی كرێچی و خەریكە خۆی لە هەناویدا هەڵدەوەرێ و دەبێتە كۆپی و تەواوكاری جەستەی ئەو سیستەمە حوكمڕانییە چەوسێنەرەی نادیموكراتیانە حوكمڕانی لە هەرێمی كوردستان دەكات.

بۆیە لە هەرێمی كوردستان مەترسی راستەقینە بە تەنیا پارتی دیموكرات و یەكێتی نیشتیمانی نین، بەڵكو لاوازی بەرەی دژە ستەمكاران و بەرەی ئۆپۆزسیۆنی سیاسییه. پارتی و یەكێتی ئەو دوو هێزە بەهێزە نەبوون كە گۆڕانكاری لە حوكمڕانیان مەحاڵ بێت، بەڵام لاوازی بەرەی دیموكراتخوازەكان و دژە ستەمكاران وزە بووە بۆ درێژەپێدانی ئەم مۆدیلە حوكمڕانییەی هەرێم.

پێویستە ئەو هێزە سیاسیانەی ساختەكارانە بانگەشەی دیموكراتخوازانە دەكەن، راستییەكانیان وەك خۆی ئاشكرا بكرێت بەو ئامانجەی جێگرەوەی سیاسی راستەقینە بێتە بوون.

وەك چۆن بەرە‌نگاربوونەوەی خراپەكاری و حوكمی ناڕەشیدی پارتی و یەكێتی ئەرك و بەرپرسیارێتییە‌، بەرەنگاربوونەوەی ئەو هێزە مشەخۆرە بنەماڵەییەی ناو بزووتنەوەی گۆڕان و بانگەشەی ساختەی هێزە ئۆپۆزسیۆنەكانی تریش ئەرك و بەرپرسیارێتییە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

قوڕ بەسەر وانە پەروەردەییەكانی قوتابخانە

ناسیح خالید

لە قوتابخانەكانی هەرێم چەند وانەیەكی پەروەردەیی هەن كە ئەمانەن: ئاین، مەدەنیی، وەرزش، میوزیك و هونەر. ئەم وانانە لە خشتەی هەفتانە دادەنرێن و زۆربەشیان مامۆستای پسپۆڕیان هەیە، جا مامۆستاكە هەڵگری بڕوانامەی دبلۆم یان بەكالۆریۆس بێت.

كێشەی دروستكراوی سەرەكیی بۆ ئەم وانانە ئەوەیە كە لە جیاتی ئەوەی وانەی پەروەردەیی بن وەكو لە ناونیشانەكەیاندا هاتووە، كراون بە وانەی تاقیكردنەوە و نمرە و دەرچوون و دەرنەچوون.

ئەم وانانە ئەگەر بڕیارە پەروەردەیی بن، دەی خۆ (پەروەردە)، وەستانی بۆ نیە و پڕۆسەیەكی بەردەوام و درێژخایەنە. پەروەردە، پراكتیك و كردارە نەك مەرەكەبی سەر كاغەز و تاقیكردنەوەی وشك و بێ رۆح.

پەروەردە، بریتیە لە ئامادەكردنی پلە بە پلەی مرۆڤ لە بوارێك و كردنیەتی بە كەسێكی كارامە لەم بوارەدا. نەك (نمرە) ببێتە باڵادەست بەسەر وانەكە و لە وانەیەكی پەروەردەیی و ئەخلاقییەوە بیكات بە بیركاریی و فیزیا و كیمیا.

نابێ (پەروەردە) بە (تاقیكردنەوە) هەڵبەسێنگێدرێ و قوتابیش لەم وانە پەروەردەییانەدا بخرێتە ژێر تاقیكردنەوە، چونكە پەیامە پەروەرەدەییەكانی ئەم وانەیە ناگات بە قوتابی و هەموو غەم و هەوڵێكی بۆ نمرە و دەرچوون دەبێت.

لە وانەی پەروەردەی ئاین، لە جیاتی ئەوەی رۆحی ئایەت و فەرموودە بە قوتابی بگەیەندرێت و بە هۆیەوە بكرێت بە موسڵمانی خاوەن باوەڕی پاك و رەوشتی بەرز، ئیملای ئایەت و فەرموودەی پێدەكرێت.

لە وانەی پەروەدەی مەدەنیی، لە جیاتی ئەوەی تۆوی مەدەنییبوون لە ناخی قوتابیدا بچێندرێت و ئامادەی كێشەكانی نێو كۆمەڵگەی بكرێت، تاقیكردنەوەی بۆشایی و راست و چەوت و لەبەركردنی پێناسەی چەمكە مەدەنییەكانی پێدەكرێت.
لە وانەی پەروەردەی وەرزش، لە جیاتی ئاشناكردنی قوتابی بە بەها باڵاكانی وەرزش و لەوێشەوە گواستنەوەیان بۆ نێو ژیان، درێژیی و پانیی یاریگە و ژمارەی یاریزان دەكرێن بە تاقیكردنەوە.

لە وانەی پەروەردەی هونەر، لە جیاتی تێگەیشتن لە دنیای ناسكی هونەر و بەستنەوەی بە ژیان و بەهاكانی، وێنەی سروشت و تێكەڵكردنی رەنگەكان و ناوی نیگاركێشە بەناوبانگەكانی جیهان دەكرێن بە تاقیكردنەوە.

لە وانەی پەروەردەی میوزیك، لە جیاتی ئاشنابوون بە بنچینەی میوزیك و پەیوەندیی لەگەڵ سروشتی خواكرددا، قوتابی چەند چركەیەك بە پێوە رادەگیرێ و بەبەغائاسا گۆرانیەكی پێدەوترێ.

خوڵاسە.. ئەوەی لە قوتابخانەكانی هەرێم هەیە، وانەی پەروەردەیی نین، بەڵكو پەڕپووتكردنی پەروەردەیە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
ریکلام

کوردستان

دوایین