ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان
ریکلام

راپۆرت

ئایا ئەزمونەكەی رۆژئاوای كوردستان بەدەردی كۆماری كوردستان دەچێت؟

یەپەكە

خەڵك-بەشی هەواڵ

لە دوای  عەفرین،  نۆرەی منبجە، كە لە بن دەستی هێزە كوردییەكان دەردەهێندرێن، بە قسەی گەورە كاربەدەستانی توركیا ناوچەكانی دیكەی رۆژئاوای كوردستان هەمان چارەنووسیان دەبێت.

كوردەكانی سووریا لە دوای سەرهەڵدانی شۆڕشی گەلانی سووریا لە مانگی ئاداری 2011دا كەوتنە خۆیان و زۆرینەی شار و شارۆچكەكانی رۆژئاوای كوردستانیان كۆنترۆڵكرد و دەسەڵاتی ئیداری و ئەمنی و سەربازییان گرتەدەست و رژێمی سووریا تەنها بەناو بوونی لەوێ ما.

لەگەڵ سەرهەڵدانی رێكخراوی داعش و بەرفراوانبوونی هێرشەكانی لە دوای ساڵی 2013 و هێرشەكانی بۆ سەر كۆبانێ لە 2015 و بەرگریی سەختی شەڕڤانە كوردەكان، هاوپەیمانی نێونەتەوەیی بۆ شەڕی داعش بە سەركردایەتی وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا (كە لە هاوینی 2014 دوای هێرشەكانی داعش بۆ سەر باشوری كوردستان و هەولێر پێكهات)، شەڕڤانە كوردەكانی سوریای كردە هاوپەیمانی خۆی بۆ شەڕی داعش و هێزەكانی سوریای دیموكرات پێكهاتن.

 خۆپیشاندانی كوردەكانی سووریا 

هێزەكانی سووریای دیموكرات توانیان لەماوەی زۆرتر لە سێ‌ ساڵی رابردوودا شەڕێكی قورسی داعش بە هاریكاری هاوپەیمانان بكەن و قەڵای داعش لە رەقە بڕوخێنن، وێڕانی كۆنترۆڵكردنی چەندین شار و شارۆچكە و پێگەی ستراتیژی دیكە.

پارتی دەسەڵاتداری رۆژئاوای كوردستان پەیەدە كە حزبێكی سەر بە پەكەكەیە، دوای ململانێیەكی زۆر لەگەڵ زۆرینەی حزبەكانی دیكەی رۆژئاوای كوردستان كە هەندێكیان سەر بە پارتی دیموكراتی كوردستان بوون، توانی دەسەڵاتی تەواو بگرێتە دەست.

ئەم حزبە هەرزوو دەستیكرد بە دامەزراندنی هێزەكانی یەپەگە و یەپەژە و دواتر سوریای دیموكرات وەك هێزێكی نیزامی تۆكمە و پڕچەككراو بە هاریكاری هاوپەیمانان، دواتر دامەزراندنی دامەزراوە ئیدارییەكانی دەوڵەت و دروستكردنی كانتۆنەكان و دەزگاكانی راگەیاندن و دەزگا ئەمنییەكان و سازكردنی هەڵبژاردنەكان، تەنانەت دەستی برد بۆ نوێكردنەوەی سیستمی خوێندن و پەروەردە و دەستبردن بۆ هەندێك یاسای باری خێزانی.

  یەپەكە 

دەسەڵاتی رۆژئاوای كوردستان لە ماوەی چەند ساڵی رابردوودا لە ململانێیەكی سەختدا بوو لەگەڵ توركیا، رژێمی سوریا، داعش و گروپە چەكدارەكانی دیكەی ئۆپۆزسیۆنی سووریا و لە زۆرینەی ناوچەكان لە شەڕ و پێكدادان بوو، بەڵام توانیان بە سەركەوتوویی ئەو قۆناغانە تێبپەڕێنن.

دەسەڵاتدارانی رۆژئاوای كوردستان سەركەوتوبوون لە دروستكردنی هاوسەنگی لە پەیوەندییان لەگەڵ وڵاتانی هەرێمی ئێران و عێراق و وڵاتانی دیكە و هەروەها لەگەڵ روسیا و ئەمریكا و ئەوروپادا پەیوەندییان باشبوو.

 ئاڵای رۆژئاوای كوردستان 

بەڵام دواجار توركیا خەونی گەورەی كوردەكانی سووریای خستەمەترسییەوە كە “وا چاوەڕوان دەكرا دەوڵەتێكی كوردی یان دەسەڵاتێكی نیمچەسەربەخۆ لە باكوری سووریا لە دایكببێت و كورد بگەیەنێت بە دەریای سپی نێوەڕاست و لەگەڵ باشوری كوردستاندا وەك یەك دەوڵەت یان وەك دوو دەوڵەت یان وەك دوو ئیدارەی نیمچە سەربەخۆی كوردی دراوسێ بن، ئەمە بە پشتیوانی وڵاتانی رۆژئاوایی”، بەڵام وڵاتانی رۆژئاوای پشتی كوردییان بە لە باشوور و رۆژئاوا بەر دا.

توركیا هەرچەندە لە زۆرینەی قۆناغەكاندا دژایەتی جوڵانەوە كوردییەكانی كردووە، بەڵام لەسەرەتای سەرهەڵدانی دەسەڵاتی كوردی لە رۆژئاوای كوردستان وەزارەتی دەرەوەی توركیا بانگێشتی ساڵح موسلیم هاوسەرۆكی پێشووی پەیەدەی كرد، لەوێ داوای هاوكاری كرد، بەڵام موسلیم ئەوەی رەتكردەوە بەپێی سەرچاوە هەواڵییەكان.

پێداگری دەسەڵاتدارانی رۆژئاوای كوردستان لەسەر پەیوەستبوونیان بە پارتی كرێكارانی كوردستان و رەنگدانەوەی ئەدەبیات و سیاسەتی پەكەكە بەسەر ئەو دەسەڵاتەدا هانی توركیا و پارتی دیموكراتی كوردستانی دا زۆرتر دژایەتییان بكەن.

 كوردەكانی سوریا وێنەكانی ئۆجەلان بەرز دەكەنەوە 

ئەنقەرە گەیشتە ئەو بڕوایەی ئەو ئیدارە كوردییەی رۆژئاوای كوردستان بە هیچ جۆرێك قەبوڵ نەكات و بە مەترسی بۆ سەر ئاسایشی خۆی بزانێت، بۆیە لە یەكەمدا هەنگاودا سوپای توركیا بە هاوكاری گرووپە چەكدارەكانی ئۆپۆزسیۆنی سووریا ئۆپەراسیۆنی قەڵغانی فوراتی سازكرد و رێگای گرت لە یەپەگە كە كانتۆنەكانی كۆبانێ و جزیرە بە عەفرین ببەستێتەوە.

لە قۆناغی دووهەمدا لە ئۆپەراسیۆنی چڵەزەیتووندا كانتۆنی عەفرینی داگیركرد و رێگای گەیشتنی كوردی بە دەریای سپی نێوەڕاست گرت، بە هاریكاری روسیا كە لەوێشدا رووسیا پشتی كوردەكانی بەر دا.

لە قۆناغی سێهەمدا توركیا توانی شاری منبجی عەرەبنیشن بەپێی رێككەوتنێك لەگەڵ ئەمریكا لە بن دەستی یەپەگە دەربهێنێت و ئێستا هەڕەشە لە ناوچەكانی دیكەی رۆژئاوای كوردستان و چەككردنی یەپەگە دەكات، دوای ئەوەی یەپەگە بە فەڕمی كشانەوەی لە منبج راگەیاند.

ئەمریكا و هاوپەیمانەكانی كە پشتیوانی سەرەكی دەسەڵاتدارانی رۆژئاوای كوردستان بوون لە ماوەی ساڵانی رابردوودا لە كاتی گەرمەی شەڕی داعشدا گوێیان بە فشار و هەڕەشەكانی توركیا نەدا، تا كارگەیشتە ئەوەی پەیوەندییەكانی واشنتن و ئەنقەرە بگاتە خراپترین ئاستی.

بەڵام ئێستا كە شەڕی داعش بەرەو كۆتایی دەچێت و چەند جارێك دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا بە ئاشكرا باسی كشانەوەی هێزەكانی كردووە لە سووریا، وردە وردە واشنتن خەریكە روو لە ئەنقەرە دەكاتەوە و پشت لە كوردەكانی سووریا دەكات.

ئەمە جیا لە هەڕەشەكانی بەشار ئەسەد سەرۆكی سووریا لە هێزەكانی سوریای دیموكرات بەوەی هێزیان لە دژ بەكاردەهێنێت بۆ كۆنترۆڵكردنەوەی ناوچەكان، ئەمە لە حاڵێكدا كە رژێمی سووریا بەهاوكاری رووسیا و ئێران توانی زۆرینەی ناوچەكانی سووریا كۆنترۆڵ بكاتەوە.
بە رای بەشێك لە چاودێران بە دوور نازاندرێت ئەزموونی رۆژئاوای كوردستان هەمان چارەنووسی ئەزموونی كۆماری كوردستانی لە مەهابادی رۆژهەڵاتی كوردستانی بە رێبەرایەتی پێشەوا قازی محەمەد هەبێت لە ساڵی 1946 ، كە دوای پشت تێكردنی سۆڤێت لێی، رووخا.

 هێزەكانی ئاسایشی رۆژئاوای كوردستان 

بەڵام هێشتا كوردەكانی سووریا لە هاوپەیمانە زلهێزەكەیان بێ هیوانەبوون، ئەوەتا نوێنەری كانتۆنەكانی رۆژئاوای كوردستان رایدەگەیەنێت، لێدوانەكانی چاوش ئۆغلو دوورن لە راستییەوە و تا ئێستا ئەمریكا هاوپەیمانی كوردە.

فەتحوڵڵا حوسێنی نوێنەری كانتۆنەكانی رۆژئاوا لە هەرێمی كوردستان بە (خەڵك)ی راگەیاند، تا ئێستا ئەمریكا هاوپەیمانی كوردەو چەك بۆ هێزی سوریای دیموكرات‌و یەپەگە دەنێرێت.

وتیشی “بەهیچ شێوەیەك یەپەگە لەناو منبەج نەبوون، تەنها چەند راوێژكارێكی سەربازی بوون ‌و كشانەوە، رێكەوتنی نێوان ئەمریكا و توركیاش تەنها شاری منبەج دەگرێتەوەو شارەكانی باكور‌و رۆژئاوای فوڕات ناگرێتەوە”.

ئاشكراشیكرد، هێزەكانی یەپەگە لەناوچەكانی دیكە ناكشێنەوە‌و لێدوانەكەی ئۆغلۆ راست نییە، چونكە ئەمریكا هیچی بە بەرپرسانی یەپەگە نەگوتووە كە چەكیان لێ بستێنێتەوە‌و بەڵێنی داوە رۆژهەڵاتی فوڕات بپارێزێت، چونكە شەڕی داعش‌و پلانێكی دورودرێژە و سوریای دیموكرات‌و ئەمریكا جێبەجێی دەكەن.

سەبارەت بە دووبارەبوونەوەی مێژوو كە وڵاتانی زلهێز نەهامەتییان بەسەر كورددا هێناوە، حوسێنی رایگەیاند، كورد ئێستا جوگرافیاو هێز‌و دیبلۆماسییەت‌و قورسایی هەیە، بڕوا ناكەم ئەو وڵاتە زلهێزانە ببنە پاڵپشتی توركیا كە هەموو جیهان دەزانێت وڵاتێكە لانكەی تیرۆرە.

وتیشی “دەبێت وڵاتە زلهێزەكان ئەم كێشەیە چارەسەر بكەن‌و سنورێك بۆ توركیا دابنێن، چونكە وڵاتێكی مەترسیدارە بۆ هەموو جیهان بەتایبەت ئەمریكاو ئەوروپا”.

سەبارەت بە پشتگوێخستنی كورد لەلایەن ئەمریكا ‌و شكستی لە ریفراندۆم‌و كەوتنی عەفرین و كەركوك فەتحوڵڵا حوسێنی ئاماژەی بۆ ئەوە كرد، كورد ئەگەر دەستكەوتێكی هەبێت بە پاڵپشتی ئەمریكا بووە، بەڵام لە ریفراندۆمدا لە قسەی دەرچوو، بەڵام لەگەڵا ئەوەشدا ئەمریكا پاڵپشتە بۆ هێزی پێشمەرگەو پڕۆژەی كوردستان.

وتیشی “سوریا وڵاتێكی دابەشكراوەو هەندێك ناوچە لەژێر نفوزی روسیایەو هەندێكی لای ئەمریكا، عەفرین نەكەوتبووە ئەو نەخشەی كە پێی دەڵێَن رۆژهەڵاتی فورات، بەڵكو كەوتبووە ژێر نفوزی روسی‌و ئەویش خیانەتی لە كورد كرد”.

بەرای چاودێران لە زۆرینەی قۆناغەكاندا حزب و شۆڕش و دەسەڵاتە كوردییەكان پشتیان بە وڵاتانی زلهێز و هەرێمی بەستووە، ئەو وڵاتانەش تاكو بەرژەوەندیان هەبوبێت بەكاریانهێناون، دواتر پشتیان بەرداون، لەو نمونانەش كۆماری مەهاباد، شۆڕشی ئەیلول، پرۆسەی ریفراندۆمی باشوری كوردستان و داگیركردنی كەركوك و ناوچە دابڕاوەكان، ئەزموونی رۆژئاوای كوردستان.

راپۆرت

ڕووداوەكەی ئەهواز، تاران تووشی شۆك دەكات
ئێران؛ سعودیە و ئیسڕائیل و هێزە كوردیەكان تۆمەتبار دەكات

خەڵك- بەشی هەواڵ
لە سەروبەندی یادكردنەوەی جەنگی 8 ساڵەی ئێران- عیراق لە هەشتاكانی سەدەی ڕابردوو، لە پارێزگای ئەهواز لە باشووری ڕۆژئاوای ئێران، هێرشێكی چاوەڕوان نەكراو كرایە سەر نمایشێكی سەربازی ئەو وڵاتە و ژمارەیەكی زۆر كوژراو و برینداری لێكەوتەوە، هەرچەندە گروێكی چەكداری ئۆپۆزسیۆن كردەكەیان خستە ئەستۆی خۆیان، بەڵام كۆماری ئیسلامی ئێران هەریەكە لە سعودیە و ئیسڕائیل و هێزە كوردیەكانی ئۆپۆزسیۆنی ناو هەرێمی كوردستان تۆمەتبار دەكات.

  پەرلەمانتارێكی ئێرانی: لە هەرێمی كوردستانەوە هاتوون
ئەبو فەزڵ بیغی، جێگری سەرۆكی لیژنەی ئاسایشی نیشتمانی لە پەرلەمانی ئێران دەڵێت: “ئەو گروپە تیرۆرستیەی كردەكەی ئەهوازیان ئەنجامداوە لە كوردستانی عیراقەوە هاتوون و پاڵپشتی سعودیە و موساد-ی ئیسڕائیل-یان هەیە.

ئەو پەرلەمانتارە بە ئاژانسی (سپۆتنیك)ی ڕوسی ڕاگەیاندووە، ئەو گروپە تیرۆرستیە لە هەرێمی كوردستانەوە هاتوون و بەپێی زانیارییەكانیش، كە پێیان گەیشتووە پشتیوانی سعودیە و ئیسڕائیلیان هەیە و لەو گروپانەن، كە پێش ماوەیەك لەلایەن ئێرانەوە لەناو هەرێمی كوردستان بارەگاكانیان كرایە ئامانج.

بەیانی ئەمڕۆ شەممە 22ی ئەیلولی 2018 لە شاری ئەهواز بەهۆی ئەنجامدانی هێرشێكی سەربازی بۆ سەر نمایشی پاسدارانی ئێران 28 كەس كوژران و 60 كەس-یش بریندار بوون و وەك ئەو پەرلەمانتارەش دەڵێت: “سەرجەم هێرشبەرەكان كوژراون”.

  سەرۆكی ئێران هەڕەشە دەكات
لە كاردانەوەی ئەو هێرشەی سەر پاسداران، حەسەن ڕۆحانی، سەرۆك كۆماری ئێران ڕایگەیاند، كە وەزارەتی هەواڵگری و دەزگا ئەمنیەكان ڕاسپێردراون تا سەرجەم هەوڵیان بخەنەگەڕ بۆ دۆزینەوەی ئەندامدەرانی هێرشەكە، كە بەهۆیەوە دەیان كوژراو و بریندار هەبوون.

دەشڵێت: “وەڵامی كۆماری ئیسلامی ئێران زۆر توند دەبێت سەبارەت بە بچوكترین هەڕەشە لەسەر ئاسایشی ئێران”.

وەك ئاژانسی (فارس)ی ئێرانی بڵاویكردەوە، دوابەدوای هێرشەكەی سەر نمایشە سەربازیەكەی پاسداران، شەڕ و ڕووبەڕووبوونەوە لەنێوان هێزە نیزامیەكان و “چەكدارە توندڕەوەكان” دروست بووە و سەرجەم چەكدارەكان كوژراون.

  هێزێكی ئۆپۆزسیۆن بەرپرسیارێتی خۆی ڕاگەیاند
(بزوتنەوەی ڕزگاریخوازی عەرەبی بۆ ڕزگاركردنی ئەهواز)، كە هێزێكی ئۆپۆزسیۆنی ئێرانیە بەرپرسیارێتی ئەو هێرشەی گرتە ئەستۆی خۆی و ڕایگەیاند، “ئێمە بەرپرسیارین لەو هێرشە”.

یەعقوب حر تەستری، وتەبێژی بزوتنەوەكە ڕایگەیاندووە، “ڕێكخراوی بەرگری نیشتمانیی ئەهواز” كە ژمارەیەك هێزی چەكداری لەخۆگرتووە بەرپرسیارە لە هێرشەكەی سەر نمایشە سەربازیەكەی سوپای ئێران.

  پاسداران: سعودیە لەپشت هێرشەكەیە
پاسەوانی شۆڕشی ئیسلامی ئێران لە بەیاننامەیەكدا ئاماژەی بەوەكردووە، كە گروپی ئەهواز لە پشت ئەنجامدانی هێرشەكەوەن بۆ سەر نمایشە سەربازیەكە و جەختیشی كردۆتەوە، “سعودیە لە پشت پاڵپشتی كردنی ئەو بزوتنەوە تیرۆرستیەوەیە”.

عەمید ئەبو فەزڵ سكارجی، وتەبێژی هێزە سەربازیەكانی ئێران بە ئاژانسی (ڕۆیتەرز)ی ڕاگەیاندووە، ئەنجامدەرانی هێرشەكە ئەندامی ڕێكخراوی داعش نیین، بەڵام پەیوەندییان بە ئەمریكا و ئیسڕائیل-ەوە هەیە.

وتوشیەتی، “ئەنجامدەرانی هێرشەكەی ئەهواز پشتیان بە هەواڵگری ئەمریكا و موساد بەستووە و لەلایەن دوو دەوڵەتی كەنداو-ەوە پشتیوانی دەكرێن و مەشقیان پێ‌ دەكرێت”.

  حزبە كوردیەكان تۆمەتەكان ڕەتدەكەنەوە
دوابەدوای تۆمەتباركردنیان لەلایەن چەند بەرپرس و پەرلەمانتارێكی ئێرانیەوە بە ئەنجامدانی ئەو هێرشەی ئەهواز، حزبە كوردیەكانی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنن، ئەو تۆمەتانە نابەرپرسانەن.

ڕێبین سەلام، سەركردە لە حزبی دیموكراتی كوردستان بە ماڵپەڕی (بغداد الیوم)ی ڕایگەیاندووە، ئەو تۆمەتانە نابەرپرسانەن و لە بەرژەوەندی هەرێمی كوردستان نییە پشتی ئەو كردانە بگرێت، چونكە پەیوەندیەكانمان لەگەڵ تاران مێژووین و ئەوە لەبیر ناكرێت، كە پاڵپشتی گەلی كورد بوون بەتایبەتی لە ڕۆژانی شۆڕشی كوردی لەو كاتەی لەلایەن سەدام حسێن-ەوە سەركوت دەكران.

وتیشی، “ئەو تۆمەتانە هەوڵێكە بۆ بیانوو هێنانەوە بۆ هەڵوێستی ئێران، كە دەیانەوێت لەو ڕێگەیەوە قەیران دروست بكەن لە ناوچەی هەناردەی نەوت”.

ئاماژەی بەوەشكردووە، كە یەكەم هەنگاو ئەوەبوو ویستیان گەرووی هورموز دابخەن و ئێستاش دەیانەوێت ململانێكە بگوازنەوە بۆ هەرێمی كوردستان تاوەكو نەوت هەناردە نەكات، بەلام سەركەوتوونابن.

جەختیشی كردۆتەوە، لە ئێستادا چاوەڕێی هەڵوێستی فەرمی حكومەتی ئێران دەكەن لەسەر زاری وتەبێژی فەرمی، چونكە هەرێمی كوردستان لەڕووی جوگرافیەوە دوورە لە ئەهواز و لە بەرژەوەندی هەرێم نییە پشتی ئەو جۆرە هێرشانە بگرێت و هیچ كێشەیەكیشمان لەگەڵ ئێران نییە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

چەند كۆمپانیایەك دەڵێن ئاوی سلێمانی پیسە و بەڕێوەبەرایەتی ئاو رەتیدەكاتەوە

سلێمانی – نزار جەزا

چەند كۆمپانیایەك لەشاری سلێمانی پشكنین بۆ ئاوی ماڵان دەكەن و بەئاوێكی نەشیاوی دادەنێن بۆ خواردنەوە، ئەمەش دڵەڕاوكێی لای هاووڵاتیان دروستكردووە، لەبەرامبەریشدا فەرمانگەی ئاوی سلێمانی جەختلەوەدەكاتەوە، ئاوی سلێمانی كێشەی نییە ‌و بۆ خواردنەوە شیاوە.

بەمەبەستی بەدواداچون بۆ پاكی ئاوی سلێمانی سەردانی چەند ماڵێكمان كرد، كە كۆمپانیایەك پشكنینی بۆ ئاوی خواردنەوەی ماڵەكەیان كردبوو، لەو سەردانەدا دەركەوت، ئەو كۆمپانیایەی سەردانی كردوون، وتویەتی: “ئەو ئاوەی دەیخۆنەوە بۆ خواردنەوە شیاو نییە، بۆیە پێویستە فلتەرێك بكڕن بۆ پاككردنەوەی ئاوەكەتان”.

بەپێی زانیارییەكانی (خەڵك)، ئەو فلتەرانەی بە ماڵان دەفرۆشرێن جۆرەكانیان جیاوازە و نرخەكانیشیان جیاوازە، بەجۆرێك نرخەكانیان لە 600 دۆلار تاكو هەزار و 500 دۆلار دەبێت.

عەبدوڵڵا ئەحمەد، یەكێكە لەو هاوڵاتییانەی سەردانمان كرد، لەئێستادا گومانی لا دروستبووە كە ئەو ئاوەی بەكاری دەهێنێت، پاك نییە، چونكە ئەو كەسانەی لەكۆمپانیاكەوە هاتبوون دڵنیابوون لەوەی، ئاوەكەیان بۆ خواردنەوە شیاو نییە و داوایانكرد فلتەرێكیان لێ بكڕێت.

عەبدوڵڵا وتی “ئەو پارەیەی داوادەكەن بۆ فلتەرێك زۆر گرانە و ناتوانین ئەو فلتەرانە بكڕین، بۆیە ناچارین ئەو ئاوە بخۆینەوە، هەرچەندە گومانمان لەخاوێنی ئاوەكە هەیە، بەڵام ناچارین بەكاریبێنین”.

یەكێك لەكارمەندەكانی ئەو كۆمپانیایەی كاری فرۆشتنی فلتەری ئاوە و بەماڵەكاندا دەگەڕێت بۆئەوەی پشكنین بۆ ئاوی ماڵان بكات، بە(خەڵك)ی وت:”ئاوی سلێمانی پاكە و هیچ گرفتێكی نییە و بۆ خواردنەوە شیاوە”.

ئەو كارمەندە كە پێی باشنەبوو ناوی خۆی و كۆمپانیاكەی بهێندرێت، ئەوەشی خستەڕوو، ڕاستە ئاوی بەشێك لەماڵەكانی سلێمانی پاك نییە، ئەویش بەهۆی ئەوەی ئەو بۆریەی ئاوی ماڵەكەی پێدا دەڕوات، باش نییە و قەوزەی دروستكردووە یاخود ئاسنە و ژەنگی كردووە، یان تەنكی سەربانیان پاك نەكراوەتەوە و ژەنگی كردووە، بۆیە ئەو ئاوە بۆ خواردنەوە شیاو نییە.

هاوڵاتییەکی دیکە بەناوی محەمەد جەزا، گومانی لەپاکی ئاوەکە هەیە و لەو کاتەوەی بۆتە هاوین لە دوکانەکان ئاو دەکڕێت یاخود هەفتانە دەچێتە گوندەکەی خۆیان لەکانی چەند دەبەیەک ئاو دەهێنێتەوە ماڵەکەی خۆی لەناو شار و بۆ خواردنەوە بەکاریدەهێنێت.

ئەو هاوڵاتییە وتی:”لەوەتەی بۆتە هاوین ئەو ئاوەی دێتە ناو مەڵەکەیانەوە ڕەنگی بۆ زەرد گۆڕاوە و بەتەواوی هەستی پێدەکرێت کەپیسە، بۆیە بۆ خواردنەوە بەکاریناهێنین”.

بۆ دڵنیابوونەوە لە پاكی ئاوی ماڵان پەیوەندیمان بە بەڕێوەبەری فەرمانگەی ئاوی سلێمانییەوە كرد و دڵنیاییدا لەوەی ئاوی سلێمانی پاكە و بۆ خواردنەوە شیاوە، بەجۆرێك لەژێر پشكنینی هەر سێ تاقیگەكەی بەڕێوەبەرایەتی تەندروستی سلێمانی و فەرمانگەی ژینگەی سلێمانی و فەرمانگەی ئاوی سلێمانی دەرچووە.

سەربەست عوسمان، بەڕێوەبەری فەرمانگەی ئاوی سلێمانی بۆ (خەڵك) وتی:”ئەم كۆمپانیایانە هەوڵدەدەن خەڵك بڕوتێننەوە، ئەگەرنا سەرەتا كە دەستیانپێكرد وتیان لەو شوێنانەی تۆڕی ئاویان نییە و ئاوی بیر دەخۆنەوە، دەچن پشكنین بۆ ئاوی ئەو بیرانە دەكەن و فلتەریان پێدەفرۆشن، بەڵام ئێستا بۆ هەڵخەڵەتاندنی خەڵك بەماڵەكاندا دەگەڕێن، بۆیە سكاڵایان لەسەر ئەو كۆمپانیایانە تۆماركردووە”.

ئەوەشی خستەڕوو، لەهەموو عێراقدا كەمترین حاڵەتی سكچوون و ڕشانەوە و هەندێكجار كۆلێرا، كەمترین ڕێژە تۆمار دەكات، هاوكات لەهەر تاقیگەكاندا دەركەوتووە ئەم ئاوە شیاوە بۆ خواردنەوە، كەواتە ئەمە سەلمێنەری پاكوخاوێنی ئەم ئاوەیە.

وتیشی:”ئاوی خواردنەوە پێویستە هەندێك مادەی تواوەی وەك كالیسیۆم و مەگنیسیۆم و چەند مادەیەكی دیكەی تێدابێت، بەڵام ئەم كۆمپانیایانە بە كردارێكی كارەبایی ئەو مادانەی ناو ئاوەكە دەنیشێنن و ئاوەكە دەكەنە ئاوی موقەتەر، ئەمەش هەڵخەڵەتاندنی خەڵكە”.

لەفەرمانگەی ئاوی سلێمانی لەكاتی پێویستدا لیژنەیەك دروستدەكەن، بۆ ئەو ماڵانەی گومانیان لەپاك‌و خاوێنی ئاوی ماڵەكەیاندا هەیە، بۆیە هەر هاووڵاتییەك دەتوانێت فەرمانگەی ئاوی سلێمانی ئاگاداربكاتەوە، بۆ ئەوەی سەردانی بكەن و چارەسەری گرفتەكەی بكەن.

بەڕێوەبەری فەرمانگەی ئاوی سلێمانی ئاماژەی بەوەشدا، نایشارنەوە و شەرم لەخەڵك ناكەن هەر كاتێك هەریەك لەتاقیگەكانی فەرمانگەی ئاوی سلێمانی و فەرمانگەی ژینگەی سلێمانی و بەڕێوەبەرایەتی تەندروستی سلێمانی وتیان ئاوی سلێمانی پاك نییە، ئەو كاتە بەئاشكرا بەخەڵك دەڵێن:”ئەم ئاوە بەكارمەهێنن”، بەڵام تاكو ئێستا ئەو ئاوە خاوێنە و شیاوی خواردنەوەیە.

ساڵانە لەگەڵ هاتنی وەرزی هاویندا ئاوی سلێمانی ڕەنگی تێكدەچێت و دەگۆڕێت بۆ زەرد، هەندێك كۆمپانیاش ئەمە بەهەل دەزانن و هەوڵدەدەن فلتەری ئاوەكانیان بەسەر هاوڵاتیانیاندا ساغ بكەنەوە و حکومەتیش تائێستا نەیتوانیوە بڕوا بەهاوڵاتیان بهێنێت ئەو ئاوەی دابەشیدەکات پاکە و ڕێگری لەکاری ئەو کۆمپانیایانەش بکات.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

یەكێتی و پارتی نزیكەی دوو ملیۆن دۆلاریان بۆ كاندیدەكانیان خەرج كردووە

خەڵك- بەشی هەواڵ

هەریەك لە پارتی دیموكراتی كوردستان و یەكێتی نیشتیمانی كوردستان بە 100 كاندید بەشداری هەڵبژاردنەكانی خولی پێنجەمی پەرلەمانی كوردستان دەكەن و هەر كاندیدێكی پارتی بڕی 1000 دۆلاری وەرگرتووە و تێكڕای یەك ملیۆن دۆلار دەكات”دە دەفتەر دۆلار” و كاندیدەكانی یەكێتیش هەریەكێكیان 10 ملیۆن دیناری وەرگرتووە، كە تێكڕا یەك ملیار دینار دەكات، لەكاتێكدا چارەسەری شێرپەنجە لە نەخۆشخانەكانی هیوای سلێمانی و نانەكەلی هەولێردا نەماون.

جگە لە یەكێتی و پارتی هەریەك لە گۆڕان و حزبە ئیسلامییەكان بەبڕی جیاواز پارەیان بۆ بانگەشە خەرج كردووە و زۆربەی خەڵكیش لەگەڵ ئەوەن ئەو پارەیە لە ریكلام و بانگەشەدا خەرج نەكرایە و بدرایە بەو نەخۆشخانانە.

خەرجكردنی ئەو بڕە پارە زۆرە كۆتایی خەرجییەكان نەبووە، بەڵكو زۆر لەوە زیاتر لە ریكلامی گۆرانی و سپۆنسەری فەیسبوك و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان و وێنە و پۆستەر و رێكلامی مێدیاییدا خەرجكراوە، كە تائێستا هیچ ئامارێكی رەسمی لەبەردەستدا نییە كە چەند بوون، بەڵام پێشبینی دەكرێت تێكڕای حزبەكان 10 ملیۆن دۆلار تێپەڕبكات و ئەوەیش ئەگەر بخرایەتە خزمەتی كەرتی تەندروستییەوە، زۆربەی كێشەكانی دەرمانی چارەسەر دەركرد.
ململانێی حزبەكان بۆ بەدەستهێنانی زۆرترین كورسی پەرلەمان لەكاتێكدایە كە پەرلەمان مەرجەعی بڕیارەكان نییە لە هەرێمی كوردستان و بەبڕوای چاودێرانی ئابوری تەنها ناوەندێكە بۆ دەوڵەمەندبوونی كاندید و دوای چوارساڵ خانەنشین كردنیان، بەشێوەیەك لە سێ‌ خولی پێشووی پەرلەمانی كوردستاندا 500 پەرلەمانتار خانەنشینكراون و لە مانگی 11ی ئەمساڵیشدا 111 پەرلەمانتاری دیكە خانەنشین دەبن، كە موچەی هەر یەكێكیان 6 ملیۆن و 400 هەزار دینارە.

بانگەشە و بەڵێنی حزبەكانی هەرێمی كوردستان بەبڕوای چاودێرانی سیاسی هەمان ئەو بەڵێنانەی لانیكەم 15 ساڵی رابردوون و تائێستا هیچیان جێبەجێ‌ نەكراون و یەكێتی و پارتی بەڵێنی چاكسازی و موچەی و هەلی كار دەكەن و زۆرترین پارەیش بۆ ریكلام و بانگەشەكانیان خەرج دەكەن، لەكاتێكدا ئەوان خۆیان لە ماوەی 15 ساڵی رابردوودا ئەو دۆخەیان دروستكردووە.

ئەمە لەحاڵێكدایە كە لە ماوەی رابردوودا هەندێك بۆچوون هەبوون رەخنەیان لە هاووڵاتیانی ئاسایی دەگرت كە هاوكاری نەخۆشانی شێرپەنجە ناكەن و داوایان لەو هاووڵاتیانە دەكرد كە چوونە حەج پارەكەیان بۆ نەخۆشانی شێرپەنجە خەرجبكردایە، لەكاتێكدا هاووڵاتی مافی خۆیەتی ئەو داهاتەی هەیەتی چۆن و لە چیدا خەرجی دەكات.

بەڵام ئەوەی نائاساییە لە بودجەی گشتی وڵات پارە بۆ بابەتی شەخسی و حزبی خەرجدەكرێت و بۆ نەخۆشخانەكان خەرجناكرێت، رەخنە لەو كەس و لایەنانەش دەگیرێت كە لەبەرامبەر چوونی هاووڵاتیان بۆ حەج بە بڕەیەكی كەم دەنگ هەڵدەبڕن، بەڵام لەبەرامبەر بە هەدەردان و خەرجكردنی ملیۆیان دیناری بودجەی گشتی لەلایەن حزبەكانەوە بێدەنگن.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
ریکلام
ریکلام
ریکلام

کوردستان

دوایین