ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

عێراق له‌هه‌مووان زیاتر له‌سزاكانی ئه‌مریكا له‌دژی ئێران ده‌ترسێت

خەڵک-

سێشه‌ممه‌ی رابردوو سزا ئابورییه‌كانی ئه‌مریكا له‌ دژی ئێران كه‌وتنه‌ بواری جێبه‌جێكردنه‌وه‌، چاودێرانیش زۆر له‌ لێكه‌وته‌كانی نیگه‌رانن، چونكه‌ عێراق سنوورێكی وشكانی به‌درێژایی ١٤٥٨ کیلۆمەتر له‌گه‌ڵ ئێران هه‌یه‌‌ و سیستمه‌ سیاسییه‌كه‌شی له‌دوای ساڵی ٢٠٠٣ وه‌ له‌سه‌ر هه‌ژموونێكی ره‌گداكوتاوی ئێران بنیاتنراوه ‌‌و سیستمه‌ ئابورییه‌كه‌شی تا راده‌یه‌كی زۆر پشت به‌ هه‌نارده‌كانی ئێران ده‌به‌ستێت.

نامۆ نییه‌ كه‌ عێراق سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی هاوپه‌یمانی ئەمریکایە لە ناوچەکە، ته‌حه‌فوزی خۆی له‌به‌رامبه‌ر بڕیاره‌كه‌ی دۆناڵد تره‌مپ سه‌رۆكی ئه‌مریكا سه‌باره‌ت به‌ كشانه‌وه‌ له‌ رێككه‌وتنی ئه‌تۆمی له‌ ئایاری رابردوودا راگه‌یاند، بگره‌ ئیبراهیم جه‌عفه‌ریی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ بڕیاره‌كه‌ی ئه‌مریكای به‌ “گه‌مژانه‌” وه‌سف كرد، چونكه‌ عێراق له‌ هه‌موو لایه‌ك زیاتر ده‌زانێت ئه‌و سزا ئابوریانه‌ مانای چی ده‌گه‌یه‌نن ‌و لێكه‌وته‌كانی ئه‌و ململانێیه‌ له‌سه‌ری باش ده‌زانێت.

حكومه‌تی عێراق هیچ بژارده‌یه‌كی له‌به‌رده‌مدا نه‌بوو ته‌نیا پابه‌ندبوون به‌ سزاكانی ئه‌مریكاوه‌ نه‌بێت ئه‌ویش له‌ترسی هه‌ر كاردانه‌وه‌یه‌كی توڕەی ئه‌مریكا كه‌ ببێته‌ هۆی زیانگه‌یاندن به‌و سه‌قامگیرییه‌ رێژە‌ییه‌ی وڵاته‌كه‌ به‌خۆوه‌ی ده‌بینێت له‌دوای شه‌ڕی دژ به‌ رێكخراوی “داعش” به‌ یارمه‌تی “هاوپه‌یمانی نێوده‌وڵه‌تی” كه‌ واشنتۆن رێبه‌رایه‌تی ده‌كات.

لەو بارەیەوە سه‌عد حه‌دیسی وته‌بێژی حكومه‌تی عێراق دەڵێت: “حكومه‌تی عێراق باوه‌ڕی به‌ سوودی سزا ئابورییه‌كان نییه‌، چونكه‌ به‌زۆری بارگرانی زیاتر له‌سه‌ر گه‌ل دروست ده‌كه‌ن، به‌ڵام ئێمه‌ پابه‌ندیان ده‌بین بۆ پاراستنی به‌رژە‌وه‌ندیی نیشتمانیمان.”

ھەروەھا دەڵێت: “ئه‌و سزایانه‌ی په‌یوه‌ندییان به‌ مامه‌ڵه‌ی بانكییه‌وه‌ هه‌یه‌ عێراق پابه‌ندیان ده‌بێت، هیواداریشین كێشه‌كه‌ له‌ڕێی دیالۆگ و كه‌ناڵی دیپلۆماسییه‌وه‌ چاره‌سه‌ر بكرێت كه‌ دروشمێكه‌ حكومه‌تی عێراق پابه‌ندی ده‌بێت.”

به‌ڵام پرسیاره‌ گه‌وره‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ ئایا عێراق به‌كرده‌وه‌ ده‌توانێت پابه‌ندی ئه‌م سزایانه‌ بێت؟ به‌تایبه‌تی كه‌ سیستمی بانكی له‌ وڵاته‌كه‌دا سه‌نگین نییه‌‌ و به‌ تێوه‌گلان له‌ پرۆسه‌ی رۆژانه‌ی سپیكردنه‌وه‌ی پاره‌ تۆمه‌تبار ده‌كرێت، هه‌روه‌ك به‌شێك له‌و گروپه‌ عێراقییانه‌ی سه‌ر به‌ ئێرانن‌ و هه‌ژموونێكی به‌رفراوانیان له‌سه‌ر زه‌وی هه‌یه‌، سزاكانی ئه‌مریكا به‌ ده‌ستدرێژی بۆسه‌ر “سیمبولی شیعه‌بوون‌ و مقاوه‌مه‌ت” له‌قه‌ڵه‌م ده‌ده‌ن.

عێراق بانكێكی ئێرانییه‌
له‌ مانگی ئابدا حه‌مید حسێنی سه‌رۆكی ژووری بازرگانی ئێران رایگه‌یاند، وڵاته‌كه‌ی رۆژانه‌ به‌ به‌های ٢٠ ملیۆن دۆلار كاڵا هه‌نارده‌ ده‌كات (نزیكی‌ ٧ ملیار دۆلاری ساڵانه‌)، عێراق دووه‌م گه‌وره‌ترین وڵاته‌ كه‌ ئێران كاڵای بۆ هه‌نارده دەكات‌ و كاڵاكانیش بریتین كه‌لوپه‌لی بیناسازی ‌و به‌ربوومی پترۆڵی ‌و خۆراك.

ساڵانێكه‌ عێراق به‌شێوه‌یه‌كی سه‌ره‌كی پشت به‌ ئێران ده‌به‌ستێت له‌ دابینكردنی پێداویستی رۆژانه‌ی له‌ خۆراك، چونكه‌ قه‌یرانی وشكه‌ساڵی له‌ ده‌یه‌ی رابردوودا كه‌رتی كشتوكاڵی به‌شێوه‌یه‌كی نیمچه‌ ته‌واو له‌ناوبردووه‌‌ و جووتیاران وازیان له‌ پیشه‌كه‌یان هێناوه‌‌ و كه‌رتی پیشه‌سازیش به‌هه‌مان شێوه‌، ئه‌مه‌ش وایكردووه‌ وڵاته‌كه‌ پشت به‌ هاورده‌كردن ببه‌ستێت، كارێكی قورسیشه‌ بۆ ئێران‌ و عێراق ئه‌م ئاڵوگۆڕە‌ بازرگانییه‌ رابگرن.

ئه‌نوه‌ر كازم پسپۆری ئابوری دەڵێت: “ئێران هه‌وڵ ده‌دات هه‌ره‌سهێنانی دراوه‌كه‌ی رابگرێت له‌ڕێی به‌ده‌ستهێنانی دۆلار به‌هه‌ر نرخێك بێت، عیراقیش نزیكترین وڵاته‌ لێیەوە‌، بۆیه‌ هه‌وڵ ده‌دات دۆلار به‌ده‌ستبهێنێت له‌ڕێی زیادكردنی هه‌نارده‌كانی بۆ عێراق‌ و وڵاتانی دیكه‌ی هاوپه‌یمانی وه‌ك ئه‌وه‌ی له‌ ساڵی ٢٠٠٩ روویدا، كاتێك سزای هاوشێوه‌ی ئه‌مانه‌ی ئێستای به‌سه‌ردا سه‌پێندرا”.

ھەروەھا دەڵێت: “له‌ ده‌یه‌ی رابردوودا ئێران سوودی له‌ عێراق وه‌رگرتووه‌ له‌ڕێی هه‌نارده‌كردنی چه‌ندین تۆن كاڵاوه‌ كه‌ دیارترینیان ئه‌و ئۆتۆمبێلانه‌ن كه‌ شه‌قامه‌كانی عێراقیان ته‌نیوه‌، دواتریش ده‌ركه‌وت كه‌ خراپ دروستكراون، به‌ڵام نرخه‌ هه‌رزانه‌كه‌یان پاڵی به‌ هه‌زاران عێراقییه‌وه‌ ناوه‌ كه‌ بیكڕن، ده‌رئه‌نجامیش عێراق دۆلاری زیاتری له‌ده‌ست دا‌و به‌هۆی ئه‌و ئۆتۆمبیلانه‌شه‌وه‌ زیانی لێكه‌وت.”

به‌ڵام كازم ئاماژە‌ بۆ پرسێكی مه‌ترسیدارتر ده‌كات، كه‌ ئه‌ویش سپیكردنه‌وه‌ی پاره‌‌ و گواستنه‌وه‌ی دۆلاره‌ له‌ عێراقه‌وه‌ بۆ ده‌ره‌وه‌ له‌ڕێی زیادكردنی رۆژانه‌ی فرۆشتنی دۆلار له‌ عێراق، كه‌ رووبه‌ڕووی ره‌خنه‌ی زۆر بۆ‌ته‌وه‌ به‌هۆی نه‌بوونی مه‌رجی تونده‌وه‌، چونكه‌ بانكی ناوه‌ندی به‌پێی میكانیزمێكی ناڕوون رۆژانه‌ نزیكه‌ی ٢٠٠ ملیۆن دۆلار به‌ بانك‌ و كۆمپانیاكانی ئاڵوگۆڕی دراو ده‌فرۆشێت.

به‌درێژایی ساڵانی رابردوو په‌رله‌مان گفتوگۆی له‌باره‌ی ئه‌م پرسه‌وه‌ كردووه‌، به‌ڵام به‌بێ چاره‌سه‌ر ماوه‌ته‌وه‌، له‌وباره‌یه‌شه‌وه‌ په‌رله‌مانتار مشعان جبوری ئه‌ندامی لیژنه‌ی نه‌زاهه‌ له‌ په‌رله‌مان ده‌ڵێت: “كه‌س ناتوانێت رێ له‌ زیادكردنی فرۆشتنی دراو بگرێت، چونكه‌ چه‌ند سیاسییه‌ك بانكی وه‌همیان هه‌یه‌‌و سوودی لێ ده‌بینن.”

گۆڕەپانی ململانێیه‌كی چه‌كداری
هێشتا عێراقییه‌كان یاده‌وه‌رییه‌ خراپه‌كانی ساڵانی توندوتیژی تایفیان هه‌ڵگرتووه ‌‌و له‌یادیانه‌ چۆن شاره‌كانیان ببوونه‌ گۆڕە‌پانی جه‌نگێك كه‌ گروپه‌ شیعه‌كانی سه‌ر به‌ئێران له‌ دژی هێزه‌كانی ئه‌مریكا به‌ڕێوه‌یان ده‌برد له‌ململانێیه‌كدا كه‌ هیچ به‌رژە‌وه‌ندییه‌كی عێراقییه‌كانی تێدا نه‌بوو.

به‌رزبوونه‌وه‌ی ژماره‌ی كوژراوانی ئه‌مریكا له‌ ساڵی ٢٠٠٧ دا حكومه‌تی عێراقی ناچار كرد هه‌وڵی كۆكردنه‌وه‌ی ئه‌و دوو نه‌یاره‌ به‌شه‌ڕهاتووه‌کە له‌سه‌ر مێزی گفتوگۆ بدات، به‌كرداریش دیدارێكی مێژوویی له‌ نێوان هه‌ردوو باڵیۆزی واشنتۆن ‌و تاران به‌سه‌رپه‌رشتی حكومه‌تی عێراق به‌ڕێوه‌چوو بۆ راگرتنی توندوتیژی، به‌ڵام كۆبوونه‌وه‌كه‌ مه‌به‌سته‌كه‌ی به‌دینه‌هێنا.

ئه‌مڕۆش هێشتا به‌ده‌یان گروپی شیعه‌ی سه‌ر به‌ ئێران هه‌ن هه‌ڕەشه‌ له‌و هێزانه‌ی ئه‌مریكا ده‌كه‌ن كه‌ ئێستا له‌ عێراقدان هه‌رچه‌نده‌ ژماره‌یان ‌و ئه‌ركه‌كانیشیان جیاوازن له‌ ١٠ ساڵ له‌مه‌وبه‌ر، چونكه‌ ئه‌مڕۆ ژماره‌یان له‌ ٦ هه‌زار تێناپه‌ڕێت ‌و ئه‌ركی راوێژكاری ئه‌نجام ده‌ده‌ن ‌و له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا به‌رده‌وام هه‌ڕەشه‌یان لێده‌كرێت، ئه‌م گروپانه‌ش گوشار له‌ حكومه‌ت ده‌كه‌ن بۆ ده‌ركردنی ئه‌و هێزانه‌ به‌و پێیه‌ی داگیركارن.

چه‌ند رۆژێكه‌ كه‌ناڵه‌كانی راگه‌یاندنی سه‌ر به‌ گروپه‌ شیعه‌ عێراقییه‌كان بانگه‌شه‌ بۆ هه‌واڵی ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ ئەمریکا به‌نیازه‌ رێكخراوێكی تیرۆریستی نوێ له‌ عێراق دابمه‌زرێنێت تا ببێته‌ پاساوێك بۆ مانه‌وه‌ی له‌ وڵاته‌كه‌دا، له‌و باره‌یه‌شه‌وه‌ مانگی رابردوو به‌رپرسانی “كه‌تائیب حزبوڵڵا” به‌ وه‌فدێكی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كانیان راگه‌یاند، كه‌ “رێگه‌ ناده‌ن رێكخراوێكی تیرۆریستی نوێ به‌ سه‌رپه‌رشتی ئەمریکا بێتە دنیا”، له‌ڕاستیشدا ئه‌م هه‌واڵانه‌ به‌شێكن له‌و پروپاگه‌ندانه‌ی له ‌كۆتایی ساڵی رابردوو له‌دوای كۆتاییهاتنی شه‌ڕ له‌دژی “داعش”وه‌ ده‌ستیانپێكردووه‌.

له‌ ئایاری رابردووشدا چه‌ند په‌یجێكی سه‌ر به‌و گروپانه‌ گرته‌یه‌كی ڤیدیۆییان بڵاوكرده‌وه‌ كه‌ تێیدا فڕۆكه‌یه‌كی ئه‌مریكی له‌ ئه‌نبار ده‌نیشێته‌وه‌، گروپه‌كان ئاماژەیان بەوە کرد، ئه‌و فڕۆكه‌یه‌ چه‌كدارانی “داعش” ده‌گوازێته‌وه‌، ئه‌وه‌ش هاوكات بوو له‌گه‌ڵ داواكاری سه‌ركرده‌كانی ئه‌و گروپانه‌ بۆ چوونه ‌ده‌ره‌وه‌ی هێزه‌كانی ئه‌مریكا له‌ وڵاته‌كه‌، ئه‌گه‌ر نا ده‌كرێنه‌ ئامانج.
بوونی هێزه‌كانی ئه‌مریكا له‌ ئه‌نبار له‌ بنكه‌ی “عه‌ینەلئه‌سه‌د”دا چڕبۆ‌ته‌وه‌ كه‌ مه‌شق به‌ هێزه‌ ئه‌منییه‌كانی عێراق‌ و چەکدارانی عەشیرەتەکان ده‌كه‌ن ‌و زانیاری هه‌واڵگری سه‌باره‌ت به‌ شوێنی توندڕە‌وان دابین ده‌كه‌ن، ئه‌و ئه‌ركانه‌ش وه‌ك ره‌شید مه‌حلاوی یه‌كێك له‌ چەکدارانی عەشیرەتەکان له‌ ئه‌نبار ده‌ڵێت، ناكرێت ده‌ستبه‌رداریان ببن.

مه‌حلاوی دەڵێت: “ره‌وشی ئه‌منی له‌ ئه‌نبار باشه‌، به‌ڵام به‌رده‌وامبوونی مسۆگه‌ر ناكرێت، بوونی هێزه‌كانی ئه‌مریكا گرنگه‌، كێشه‌ی سنووری دوور‌ودرێژیش له‌گه‌ڵ سوریا مه‌ترسیداره‌‌ و به‌بێ شاره‌زایی ئه‌مریكا ناتوانین سنوور بپارێزین، به‌ڵام به‌نیگه‌رانییه‌وه‌ له‌ هه‌ڕەشه‌كانی هه‌ندێك گروپی چه‌كداری عێراق ده‌ڕوانین سه‌باره‌ت به ‌ئامانجگرتنی ئه‌و هێزانه‌‌ و داواكاری ده‌رچوونیان له‌ ئه‌نبار.”

مه‌حلاوی وتیشی: “١٠ ساڵ له‌مه‌وبه‌ر گروپی چه‌كداری سوننه ‌‌و شیعه‌ هه‌بوون له ‌دژی هێزه‌ داگیركاره‌كانی ئه‌مریكا ده‌جه‌نگان، به‌ڵام ئه‌و هێزانه‌ی ئه‌مڕۆ لێره‌ن داگیركار نین، به‌ڵكو راوێژكارن‌ و به‌ ره‌زامه‌ندی حكومه‌تی عێراق لێره‌ن، ده‌شترسین ئێران به‌هۆی ئه‌و سزا ئابورییانه‌ی به‌م دواییانه‌ به‌سه‌ریدا سه‌پێندران، هه‌ندێك له‌ گروپه‌كان هان بدات بۆئه‌وه‌ی هه‌ڕە‌شه‌ له‌ هێزه‌كانی ئه‌مریكا بكه‌ن، چونكه‌ عێراقییه‌كان باجه‌كه‌ی ده‌ده‌ن.”

سەرچاوە: نیقاش

ریکلام

راپۆرت

کەرکوک.. گەڕانەوە بۆ خوێندنی عەرەبی

خەڵک-

بە‌شێك له‌ خێزانه كورده‌‌كانی كه‌ركوك منداڵه‌كانیان له‌ خوێندنی عه‌ره‌بی تۆمار ده‌كه‌ن، ئەوان پێیانوایه‌ له‌ پارێزگاكه‌ زمانی عەرەبی گرنگی زیاتری پێده‌درێت و ھەلی دامه‌زراندنیان له‌ ئاینده‌دا باشتر ده‌بێت، هه‌ندێكیشیان ده‌ڵێن، بۆ ئه‌وه‌ی زمانی عه‌ره‌بی فێربن.

ئه‌و مشتومڕە‌ له‌م مانگه‌دا بۆته‌ جێی پرسیاری لێپرسراوانی خوێندنی كوردی له‌ پارێزگاكه، هه‌ندێكیان جه‌ختده‌كه‌نه‌وه‌ له‌ دۆخی خراپی خوێندنی كوردی، به‌شێكیان ده‌ڵێن، به‌و شێوه‌یه‌ مه‌ترسیدار نییه‌.

هه‌فته‌ی رابردوو ئاوارە ناسیح، کە هاوڵاتییەکی كوردی دانیشتوی گەڕەکی شۆڕیجەیە، ده‌ستی منداڵه‌كه‌ی گرت و له‌یه‌كێك له‌ خوێندگه‌ عه‌ره‌بییه‌كان ناوه‌كه‌ی تۆمار كرد بۆ ساڵی نوێی خوێندن.

“ئاواره‌ ناسیح دەڵێت: ئاینده‌ی خوێندنی كوردی لێره‌ دیار نییه‌، ئەمساڵ چەندین کێشەیان بۆ دروستبوو، نامەوێت چارەنوسی منداڵەکەم بفه‌وتێت، سیستمی خوێندنی كوردی سه‌ر به‌ حكومه‌تی هه‌رێمه‌، بەڵام پرسیاری تاقیكردنه‌وه‌كانی له‌ به‌غداوه‌ بۆ دێت، من باشمكرد كوڕە‌كه‌م له‌ خوێندنی عه‌ره‌بی تۆماركرد.

خوێندنی كوردی له‌ ساڵی ٢٠٠٣ و دوای روخانی رژێمی به‌عس كه‌ سه‌دام حوسێن سه‌رۆكایه‌تی ده‌كرد، له‌ كه‌ركوك و ناوچه‌كانی تری جێناكۆك ده‌ستیپێكرد، پێش ئه‌وه‌ واده‌یه‌ قه‌ده‌غه‌ بوو.

لە کاتەشەوە ٨ هه‌زار مامۆستا كه‌ له‌لایه‌ن حكومه‌تی هه‌رێمه‌وه‌ بۆ به‌رێوه‌بردنی خوێندنی كوردی له‌ ناوچه‌كانی جێناكۆك موچه‌یان پێده‌درێت، ٤ ساڵه‌ كێشه‌ی كه‌مكردنه‌وه‌ی موچه‌كانیان و دواكه‌وتنیان هه‌یه‌، به‌هۆیه‌وه‌ چه‌ند جارێك بایكۆتی پرۆسه‌ی خوێندنیان كردووه‌.

زریان عه‌لی كه‌ لەناو شاری كه‌ركوك داده‌نیشێت و ٢ منداڵی له‌ خوێندنی سه‌ره‌تاییە، دەڵێت: ٢ ساڵه‌ به‌ته‌واوی فێری پیته‌كان نه‌بوون، چونكه‌ رۆژێك ده‌وام هه‌بوو رۆژێك بایكۆت بوو، ئه‌گه‌ر گواستنه‌وه‌ هه‌بێت ئه‌یانخه‌مه‌ خوێندنی عه‌ره‌بی.

زریان ئاماژە بەوە دەکات، ده‌ڵێن ئه‌وانه‌ی خوێندنی عه‌ره‌بی ته‌واو ده‌كه‌ن و دوای ئه‌وه‌ی زانكۆ دەخوێنن، زوتر له‌لایه‌ن حكومه‌تی عیراقه‌وه‌ داده‌مه‌زرێنرێن، هه‌روه‌ها فێری زمانی عه‌ره‌بی ده‌بن.

به‌پێی ئامارێكی خوێندنی كوردی له‌ كه‌ركوك، ئه‌مساڵ ٩ هه‌زار منداڵ له‌ خوێندنی كوردی بۆ ساڵی نوێی خوێندن تۆمار كراون، له‌كاتێكدا ساڵی رابردوو له‌هه‌مان كاتدا ١٢ هه‌زار منداڵ تۆمار كرابوون.

پەروین حەسەن، بەڕێوه‌بەری یەکەی سەرپەشتیاری خوێندنی کوردی، دۆخی خوێندنی كوردی له‌ شاره‌كه‌ به‌زۆر خراپ وه‌سفكرد و وتی: ته‌نیا ئه‌وه‌یه‌ په‌كینه‌كه‌وتووه‌، حکومەتی هەرێمی کوردستان هیچ جۆرە هاوکارییەکی خوێندنی کوردی ناکات لە کەرکوک.

په‌روین دەڵێت: به‌شێك له‌ خێزانه‌ كورده‌كان وا بیردەکەنەوە کە خوێندنی کوردی هیچ داهاتوویەکی نییە، بە تایبەت دوای تەواوکردنی خوێندن لە ماڵەوە دەمێننەوە و دانامەزرێن.

له‌ كه‌ركوك هه‌ر چوار پێكهاته‌كه‌، عه‌ره‌ب، كورد، توركمان و كریستیان به‌زمانی خۆیان ده‌خوێنن و له‌ په‌روه‌رده‌ یه‌كه‌ی تایبه‌ت به‌ خۆیان هه‌یه‌.

به‌هۆی روداوه‌كانی ١٦ی ئۆكتۆبه‌ر كاتێك هێزه‌ عیراقییه‌كان بۆ كه‌ركوك گه‌ڕانه‌وه، ‌نزیكی ساڵێك دەبێت شێرزاد رەشید کاکە، بەڕێوه‌بەری خوێندی کوردی کەرکوکی جێهیشتووه‌ و له‌ هه‌ولێر داده‌نیشێت، ئەو پێیوایه‌ هێشتا دۆخی خوێندنی كوردی باشه‌.

شێرزاد رەشید کاکە لە لایەن وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە، راسپێردراوە بۆ قسه‌كردن له‌سه‌ر خوێندنی كوردی و دەڵێت: دۆخەکە بەو شێوەیە مەترسیدار نییە کە باسی لێوە دەکرێت، تا ئێستا چەندین خانەوادە ئاوارەی شارەکانی هەرێم بوون و نەگەڕاونەتەوە بۆ کەرکوک، ئەمە وا دەکات ژمارەی ئەو خوێندکارانەی بۆ ساڵی یەکەمی خوێندن ناو تۆمار دەکەن، كه‌متربن.

ئاماژە بەوەش دەکات: هەندێك ده‌یانه‌وێت خوێندنی كوردی لاواز بكه‌ن، لە گەڕەکە کوردییەکان خوێندنی عەرەبی بکەنەوە.

سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌، نیشتیمان عومه‌ر (تەمەن ٣٤ ساڵ) له‌ گه‌ڕە‌كی ره‌حیماوا، ده‌ڵێت: ده‌یه‌وێت منداڵه‌كه‌ی فێری زمانی پاراوی كوردی ببێت، پێیوایه‌ ئه‌و كێشانه‌ی ڕوویان له‌ خوێندنی كوردی كردووه‌ چاره‌سه‌ر ده‌بن، بۆیه‌ منداڵه‌كه‌ی له‌ خوێندنی كوردی تۆمار كرد.

نیشتمان دەڵێت: خزمم هه‌یه‌ خوێندنی كوردی ته‌واوكردووه‌ و لە فەرمانگە حکومییەکانیش دامەزراوە.

 

سەرچاوە: کەرکوک ناو

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

ئوتێلەكانی نەجەف چۆڵن
رێژەی گەشتیارانی ئێرانی لە عیراقدا كەمبوونەتەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ
لەكاتێكدا رێژەیەكی زۆر لە گەشتیارانی عیراق روو لە وڵاتی ئێران دەكەن، گەشتیارانی ئێرانی لە عیراق بەشێوەیەكی بەرچاو روویان لە كەمبوونەوە كردووە.

بەپێی ئاژانسی (فرانس پرێس)، ئەو تەنگژە ئابورییەی لە ئێراندا دروست بووە بەهۆی سزاكانی ئەمریكا لە دژی تاران، بونەتە مایەی كەمبوونەوەی ژمارەی گەشتیارانی ئێرانی بۆ شاری نەجەف كە نزرگە پیرۆزەكان لەخۆدەگرێت.

ئەم حاڵەتەش وەك ئاژانسەكە ئاماژەی پێدەكات، بۆتە مایەی چۆڵبوونی ئوتێلەكانی شارەكە و دابەزینی ئاستی قازانجی كۆگا بازرگانییەكانی نەجەف.

(فرانس پرێس) لە زاری سائیب ئەبو غونەیم سەرۆكی دەستەی یەكێتی خاوەن ئوتێلەكان لە شاری نەجەف، بڵاویكردۆتەوە”زیاتر لە 85%ی ئەو زیارەتكەرانەی رووی لە پارێزگاكە دەكەن، لە ئێرانەوە دێن، و بەسەر شەقامەكانی شاری نەجەف (150 كلم باشووری بەغدا) دابەش دەبن، بۆیە زۆربەی رێنماییەكان لە شەقامەكاندا بە زمانی فارسی نوسراون، ئەمەس بەشێوەیەكی فراوان لەنێو دانیشتوان و تەنانەت ژنانیشدا ئاماژەی پێدەكرێت”.

ئەبو غونەیم دەڵێت”ژمارەی زیارەتكەران، بە ئەندازەیەكی زۆر لەمساڵدا رووی لە كەمبوونەوە كردووە، چونكە بەهای خەرجی تمەنی ئێرانی، دابەزینێكی گەورەی بەخۆوە بینییەوە و سێ‌ یەكی بەهاكەی لەماوەی شەش مانگدا لەدەستداوە”.

یوسف ئەبو تابوق، خاوەنی ئوتێلی (البلد الامین)یش لە نەجەف بە ئاژانسی (فرانس پرێس)ی راگەیاندووە”بۆ رووبەڕبوونەوەی ئەم قەیرانە، ئوتێلەكان لە هەندێك كاتدا نرخەكانیان بە رێژەی 50% كەمدەكەنەوە”.

ئەبو تابوق دەڵێت”ئەو هەنگاوەش هیچی لە رەوشەكە نەگۆڕیوە، بۆیە بەبێ‌ زیارەتكەرانی ئێرانی بازاڕ لە داڕمان نزیك دەبێتەوە”.

لەدوای توركیا، ئێران دووەم وڵاتە لەڕووی ئاڵوگۆڕی بازرگانی لەگەڵ عیراق، بە جۆرێك كە لە ساڵی رابردوودا بڕی ئاڵوگۆڕی بازرگانی لەگەڵ كۆماری ئیسلامی گەیشتە نزیكەی 6.7 ملیار دۆلار، ئەمەش بەپێی ئامارێكی فەرمی وەزارەتی بازرگانی عیراق.

هەموو ساڵێك نزیكەی ملیۆنێك و 500 هەزار زیارەتكەر روو لە شاری نەجەف دەكەن، وێڕای ئەوانەی بەشداریی لە سەردانی چلەی ئیمام حسێندا دەكەن كە بە چەندان ملیۆن كەس مەزەندە دەكرێن.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

چیرۆكێكی خەمناكە
كچە ئێزدییەك لە ئەڵمانیاش مێردە داعشەكەی توش دەبێتەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ
كچە ئێزدییەكی كۆست كەوتوو، لە چارەڕەشی خۆیدا دوو جار توشی رێكخراوی داعش دەبێت، یەكەمجار كاتێك بەدیل دەكەوێتە دەستی چەكدارانی رێكخراوەكە بەر لەوەی بتوانێت هەڵبێت، جاری دووەمیش كاتێك رووبەڕوو چاوی بە رفێنەرەكەی دەكەوێتەوە لە نێو وڵاتی ئەڵمانیا، ئەم چرۆكی تیشك دەخاتە سەر ئەگەرەكانی دزەكردنی تیرۆریستان بۆ ئەوروپا بە ئاسانی.

بەپێی رۆژنامەی (تایمز)ی بەریتانیا، ئەو كچە ئێزدیە كە ناوی ئەشواقە، لەلایەن چەكدارانی داعشەوە بە كۆیلە كرابوو، دوای ئەوەی لە بازاڕی كۆیلەكاندا لە عیراق فرۆشرا، بەڵام لەچنگی رفێنەرەكانی هەڵات بەرەو ئەڵمانیا.

ئەشواق تەمەنی 15 ساڵان بوو كاتێك لەلایەن چەكدارانی داعشەوە لەگەڵ تەواوی ئەندامانی خێزانەكەی بەدیلگیران لەو دەمەی لە ساڵی 2014دا پەلاماری ناوچەكەیاندرا لە دەشتی نەینەوا.

دواتر ئەشواق و خوشكەكانی و كچان و ژنانی تر، دەفرۆشرێن، پاشان ناچار دەبێت لەگەڵ پیاوێكدا ژیان بەسەر ببات بە ناوی ئەبو هەمام.

بەڵام ئەو كچە ئێزدییە كە پاڵەوانی چیرۆكەكەیە، توانی لە چنگی رفێنەرەكانی هەڵبێت و وەك پەنابەر بگاتە ئەڵمانیا، لەو وڵاتە لەگەڵ دایكی و ژمارەیەك لە ئەندامانی خێزانەكەی یەكترییان گرتەوە.

چیرۆكی ئەشواق لێرەدا كۆتایی نایەت، ئەو كچە بە ئاژانسی (باس نیوز)ی راگەیاندووە ، كاتێك لە مانگی شوباتی رابردوو لە یەكێك لە شەقامەكانی شاری شتۆتگارت پیاسەی كردووە، چاوی بە هەمان ئەو پیاوە داعشە كەوتووە كە لەگەڵیدا ژیاوە، ئەو دەڵێت لەو ساتەدا لە شوێنی خۆی نەیتوانیوە بجوڵێت و ترس باڵی بەسەر جەستەیدا گرتووە.

بە وتەی ئەشواق:”ئەو ئەبو تەمام بوو، بە روخسارە ناشیرین و ترسێنەر و ریشە پانەكەیەوە. قسەی پێنەكراوە كاتێك ئەبو تەمام بە زمانی ئەڵمانی پرسیاری لیكردووە كە ئایا تۆ ئەشواقی؟”.

ئەو كچە ئێزدیە دەڵێت، لەو رۆژەی ئەبو تەمامی رووبەڕوو بینی لە شتۆتگارت، رفێنەرەكەی پێی وتووە”من ئەبو تەمامم، ماوەیەك لەگەڵ من بووی لە موسڵ، من دەزانم تۆ لەكوێ‌ دەژی و لەگەڵ كێ‌ و چی دەكەی”.

لەلایەن پۆلیسیشەوە توشی شۆك بوو

ئەشواق خۆی لە ئەبو تەمام شاردۆتەوە و بە پۆلیس و بەرپرسان و براكەی راگەیاندووە، پۆلیس لەڕێی كامێراكانی چاودێرییەوە لە بازاڕ، پیاوەكەیان ناسیوەتەوە.

بەڵام ئەوەی كچە ئێزدییەكەی توشی شۆك كرد، ئەوەبوو كە پۆلیس پێی راگەیاندبوو، ناتوانن هیچ شتێك بكەن، چونكە ئەبو تەمامیش بە هەمان شێوە پەنابەرە و ناوی لە دۆسێی پەنابەراندا تۆماركراوە.

رۆژنامەی (تایمز) نوسیویەتی”تائێستاش 5 لە خوشكەكانی ئەشواق بێسەروشوێنن، گومان هەیە خوشكێكی تائێستاش دیل بێت لەژێر چنگی رێكخراوی داعش”.

ئەشواق دەڵێت، لەگەڵ ژمارەیەك كچی تردا لە موسڵ لە زیادكردنی ئاشكرادا فرۆشراون، ئەو بە ئەبو تەمام فرۆشراوە لەبەرانبەر 100 دۆلار، لەو رۆژەدا دەگریان و هاوارییان دەكرد، بەڵام بێ‌ سود بوو”.

رۆژنامە بەریتانیییەكە نوسیویەتی” ئەشواق ناچاركراوە سەفەر بكات بۆ سوریا و ببێتە مسوڵمان و قورئان بە زمانی عەرەبی لەبەربكات، لەگەڵ ئەوەی كە زمانی خۆی كوردییە”.

ئەو كچە ئێزدییە دەڵێت”ئەو كارانەم دەكرد تا ئەبو تەمام ئازارم نەدات، بەڵام وێڕای ئەوەش بەدرێژایی دە مانگ هەموو رۆژێك دەستدرێژی دەكردە سەرم”.

ئەشواق ئێستا لەگەڵ دایكی لە كوردستان نیشتەجێیە، ئەو خواستی لە مانەوە لە ئەڵمانیا نەبوو، لەو بارەیەوە دەڵێت”هەرگیز ناگەڕیمەوە بۆ ئەو وڵاتە”.

رۆژنامەكە نوسیویەتی”ئێزدییەكان لە شنگال لە باكووری عیراق، بە توڕەییەوە یادی دەستگرتنی داعش بەسەر ناوچەكەیاندا دەكەنەوە، وێڕای كۆنترۆڵكردنەوەی ناوچەكە، تائێستاش زۆرێك ئێزدییەكان لە كەمپەكاندا دەژین لە كوردستان، و بەهۆی ناكۆكی نێوان لایەنە كوردی و عیراقییەكان، ناتوانن بگەڕێنەوە ناوچەكانیان”.

هەندێك لە وڵاتانی ئەوروپا توانیویانە لێپرسینەوە لەگەڵ هەندێك لە پەنابەرە سورییەكان بكەن سەبارەت بەو تاوانانەی لە جەنگدا ئەنجامدراون، بەڵام گەیشتن بە بەڵگەی تەواوەتی ئیدانەكردنیان، لە هەندێك كاتدا زۆر قورس دەبێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

دوایین