ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

عێراق له‌هه‌مووان زیاتر له‌سزاكانی ئه‌مریكا له‌دژی ئێران ده‌ترسێت

خەڵک-

سێشه‌ممه‌ی رابردوو سزا ئابورییه‌كانی ئه‌مریكا له‌ دژی ئێران كه‌وتنه‌ بواری جێبه‌جێكردنه‌وه‌، چاودێرانیش زۆر له‌ لێكه‌وته‌كانی نیگه‌رانن، چونكه‌ عێراق سنوورێكی وشكانی به‌درێژایی ١٤٥٨ کیلۆمەتر له‌گه‌ڵ ئێران هه‌یه‌‌ و سیستمه‌ سیاسییه‌كه‌شی له‌دوای ساڵی ٢٠٠٣ وه‌ له‌سه‌ر هه‌ژموونێكی ره‌گداكوتاوی ئێران بنیاتنراوه ‌‌و سیستمه‌ ئابورییه‌كه‌شی تا راده‌یه‌كی زۆر پشت به‌ هه‌نارده‌كانی ئێران ده‌به‌ستێت.

نامۆ نییه‌ كه‌ عێراق سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی هاوپه‌یمانی ئەمریکایە لە ناوچەکە، ته‌حه‌فوزی خۆی له‌به‌رامبه‌ر بڕیاره‌كه‌ی دۆناڵد تره‌مپ سه‌رۆكی ئه‌مریكا سه‌باره‌ت به‌ كشانه‌وه‌ له‌ رێككه‌وتنی ئه‌تۆمی له‌ ئایاری رابردوودا راگه‌یاند، بگره‌ ئیبراهیم جه‌عفه‌ریی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ بڕیاره‌كه‌ی ئه‌مریكای به‌ “گه‌مژانه‌” وه‌سف كرد، چونكه‌ عێراق له‌ هه‌موو لایه‌ك زیاتر ده‌زانێت ئه‌و سزا ئابوریانه‌ مانای چی ده‌گه‌یه‌نن ‌و لێكه‌وته‌كانی ئه‌و ململانێیه‌ له‌سه‌ری باش ده‌زانێت.

حكومه‌تی عێراق هیچ بژارده‌یه‌كی له‌به‌رده‌مدا نه‌بوو ته‌نیا پابه‌ندبوون به‌ سزاكانی ئه‌مریكاوه‌ نه‌بێت ئه‌ویش له‌ترسی هه‌ر كاردانه‌وه‌یه‌كی توڕەی ئه‌مریكا كه‌ ببێته‌ هۆی زیانگه‌یاندن به‌و سه‌قامگیرییه‌ رێژە‌ییه‌ی وڵاته‌كه‌ به‌خۆوه‌ی ده‌بینێت له‌دوای شه‌ڕی دژ به‌ رێكخراوی “داعش” به‌ یارمه‌تی “هاوپه‌یمانی نێوده‌وڵه‌تی” كه‌ واشنتۆن رێبه‌رایه‌تی ده‌كات.

لەو بارەیەوە سه‌عد حه‌دیسی وته‌بێژی حكومه‌تی عێراق دەڵێت: “حكومه‌تی عێراق باوه‌ڕی به‌ سوودی سزا ئابورییه‌كان نییه‌، چونكه‌ به‌زۆری بارگرانی زیاتر له‌سه‌ر گه‌ل دروست ده‌كه‌ن، به‌ڵام ئێمه‌ پابه‌ندیان ده‌بین بۆ پاراستنی به‌رژە‌وه‌ندیی نیشتمانیمان.”

ھەروەھا دەڵێت: “ئه‌و سزایانه‌ی په‌یوه‌ندییان به‌ مامه‌ڵه‌ی بانكییه‌وه‌ هه‌یه‌ عێراق پابه‌ندیان ده‌بێت، هیواداریشین كێشه‌كه‌ له‌ڕێی دیالۆگ و كه‌ناڵی دیپلۆماسییه‌وه‌ چاره‌سه‌ر بكرێت كه‌ دروشمێكه‌ حكومه‌تی عێراق پابه‌ندی ده‌بێت.”

به‌ڵام پرسیاره‌ گه‌وره‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ ئایا عێراق به‌كرده‌وه‌ ده‌توانێت پابه‌ندی ئه‌م سزایانه‌ بێت؟ به‌تایبه‌تی كه‌ سیستمی بانكی له‌ وڵاته‌كه‌دا سه‌نگین نییه‌‌ و به‌ تێوه‌گلان له‌ پرۆسه‌ی رۆژانه‌ی سپیكردنه‌وه‌ی پاره‌ تۆمه‌تبار ده‌كرێت، هه‌روه‌ك به‌شێك له‌و گروپه‌ عێراقییانه‌ی سه‌ر به‌ ئێرانن‌ و هه‌ژموونێكی به‌رفراوانیان له‌سه‌ر زه‌وی هه‌یه‌، سزاكانی ئه‌مریكا به‌ ده‌ستدرێژی بۆسه‌ر “سیمبولی شیعه‌بوون‌ و مقاوه‌مه‌ت” له‌قه‌ڵه‌م ده‌ده‌ن.

عێراق بانكێكی ئێرانییه‌
له‌ مانگی ئابدا حه‌مید حسێنی سه‌رۆكی ژووری بازرگانی ئێران رایگه‌یاند، وڵاته‌كه‌ی رۆژانه‌ به‌ به‌های ٢٠ ملیۆن دۆلار كاڵا هه‌نارده‌ ده‌كات (نزیكی‌ ٧ ملیار دۆلاری ساڵانه‌)، عێراق دووه‌م گه‌وره‌ترین وڵاته‌ كه‌ ئێران كاڵای بۆ هه‌نارده دەكات‌ و كاڵاكانیش بریتین كه‌لوپه‌لی بیناسازی ‌و به‌ربوومی پترۆڵی ‌و خۆراك.

ساڵانێكه‌ عێراق به‌شێوه‌یه‌كی سه‌ره‌كی پشت به‌ ئێران ده‌به‌ستێت له‌ دابینكردنی پێداویستی رۆژانه‌ی له‌ خۆراك، چونكه‌ قه‌یرانی وشكه‌ساڵی له‌ ده‌یه‌ی رابردوودا كه‌رتی كشتوكاڵی به‌شێوه‌یه‌كی نیمچه‌ ته‌واو له‌ناوبردووه‌‌ و جووتیاران وازیان له‌ پیشه‌كه‌یان هێناوه‌‌ و كه‌رتی پیشه‌سازیش به‌هه‌مان شێوه‌، ئه‌مه‌ش وایكردووه‌ وڵاته‌كه‌ پشت به‌ هاورده‌كردن ببه‌ستێت، كارێكی قورسیشه‌ بۆ ئێران‌ و عێراق ئه‌م ئاڵوگۆڕە‌ بازرگانییه‌ رابگرن.

ئه‌نوه‌ر كازم پسپۆری ئابوری دەڵێت: “ئێران هه‌وڵ ده‌دات هه‌ره‌سهێنانی دراوه‌كه‌ی رابگرێت له‌ڕێی به‌ده‌ستهێنانی دۆلار به‌هه‌ر نرخێك بێت، عیراقیش نزیكترین وڵاته‌ لێیەوە‌، بۆیه‌ هه‌وڵ ده‌دات دۆلار به‌ده‌ستبهێنێت له‌ڕێی زیادكردنی هه‌نارده‌كانی بۆ عێراق‌ و وڵاتانی دیكه‌ی هاوپه‌یمانی وه‌ك ئه‌وه‌ی له‌ ساڵی ٢٠٠٩ روویدا، كاتێك سزای هاوشێوه‌ی ئه‌مانه‌ی ئێستای به‌سه‌ردا سه‌پێندرا”.

ھەروەھا دەڵێت: “له‌ ده‌یه‌ی رابردوودا ئێران سوودی له‌ عێراق وه‌رگرتووه‌ له‌ڕێی هه‌نارده‌كردنی چه‌ندین تۆن كاڵاوه‌ كه‌ دیارترینیان ئه‌و ئۆتۆمبێلانه‌ن كه‌ شه‌قامه‌كانی عێراقیان ته‌نیوه‌، دواتریش ده‌ركه‌وت كه‌ خراپ دروستكراون، به‌ڵام نرخه‌ هه‌رزانه‌كه‌یان پاڵی به‌ هه‌زاران عێراقییه‌وه‌ ناوه‌ كه‌ بیكڕن، ده‌رئه‌نجامیش عێراق دۆلاری زیاتری له‌ده‌ست دا‌و به‌هۆی ئه‌و ئۆتۆمبیلانه‌شه‌وه‌ زیانی لێكه‌وت.”

به‌ڵام كازم ئاماژە‌ بۆ پرسێكی مه‌ترسیدارتر ده‌كات، كه‌ ئه‌ویش سپیكردنه‌وه‌ی پاره‌‌ و گواستنه‌وه‌ی دۆلاره‌ له‌ عێراقه‌وه‌ بۆ ده‌ره‌وه‌ له‌ڕێی زیادكردنی رۆژانه‌ی فرۆشتنی دۆلار له‌ عێراق، كه‌ رووبه‌ڕووی ره‌خنه‌ی زۆر بۆ‌ته‌وه‌ به‌هۆی نه‌بوونی مه‌رجی تونده‌وه‌، چونكه‌ بانكی ناوه‌ندی به‌پێی میكانیزمێكی ناڕوون رۆژانه‌ نزیكه‌ی ٢٠٠ ملیۆن دۆلار به‌ بانك‌ و كۆمپانیاكانی ئاڵوگۆڕی دراو ده‌فرۆشێت.

به‌درێژایی ساڵانی رابردوو په‌رله‌مان گفتوگۆی له‌باره‌ی ئه‌م پرسه‌وه‌ كردووه‌، به‌ڵام به‌بێ چاره‌سه‌ر ماوه‌ته‌وه‌، له‌وباره‌یه‌شه‌وه‌ په‌رله‌مانتار مشعان جبوری ئه‌ندامی لیژنه‌ی نه‌زاهه‌ له‌ په‌رله‌مان ده‌ڵێت: “كه‌س ناتوانێت رێ له‌ زیادكردنی فرۆشتنی دراو بگرێت، چونكه‌ چه‌ند سیاسییه‌ك بانكی وه‌همیان هه‌یه‌‌و سوودی لێ ده‌بینن.”

گۆڕەپانی ململانێیه‌كی چه‌كداری
هێشتا عێراقییه‌كان یاده‌وه‌رییه‌ خراپه‌كانی ساڵانی توندوتیژی تایفیان هه‌ڵگرتووه ‌‌و له‌یادیانه‌ چۆن شاره‌كانیان ببوونه‌ گۆڕە‌پانی جه‌نگێك كه‌ گروپه‌ شیعه‌كانی سه‌ر به‌ئێران له‌ دژی هێزه‌كانی ئه‌مریكا به‌ڕێوه‌یان ده‌برد له‌ململانێیه‌كدا كه‌ هیچ به‌رژە‌وه‌ندییه‌كی عێراقییه‌كانی تێدا نه‌بوو.

به‌رزبوونه‌وه‌ی ژماره‌ی كوژراوانی ئه‌مریكا له‌ ساڵی ٢٠٠٧ دا حكومه‌تی عێراقی ناچار كرد هه‌وڵی كۆكردنه‌وه‌ی ئه‌و دوو نه‌یاره‌ به‌شه‌ڕهاتووه‌کە له‌سه‌ر مێزی گفتوگۆ بدات، به‌كرداریش دیدارێكی مێژوویی له‌ نێوان هه‌ردوو باڵیۆزی واشنتۆن ‌و تاران به‌سه‌رپه‌رشتی حكومه‌تی عێراق به‌ڕێوه‌چوو بۆ راگرتنی توندوتیژی، به‌ڵام كۆبوونه‌وه‌كه‌ مه‌به‌سته‌كه‌ی به‌دینه‌هێنا.

ئه‌مڕۆش هێشتا به‌ده‌یان گروپی شیعه‌ی سه‌ر به‌ ئێران هه‌ن هه‌ڕەشه‌ له‌و هێزانه‌ی ئه‌مریكا ده‌كه‌ن كه‌ ئێستا له‌ عێراقدان هه‌رچه‌نده‌ ژماره‌یان ‌و ئه‌ركه‌كانیشیان جیاوازن له‌ ١٠ ساڵ له‌مه‌وبه‌ر، چونكه‌ ئه‌مڕۆ ژماره‌یان له‌ ٦ هه‌زار تێناپه‌ڕێت ‌و ئه‌ركی راوێژكاری ئه‌نجام ده‌ده‌ن ‌و له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا به‌رده‌وام هه‌ڕەشه‌یان لێده‌كرێت، ئه‌م گروپانه‌ش گوشار له‌ حكومه‌ت ده‌كه‌ن بۆ ده‌ركردنی ئه‌و هێزانه‌ به‌و پێیه‌ی داگیركارن.

چه‌ند رۆژێكه‌ كه‌ناڵه‌كانی راگه‌یاندنی سه‌ر به‌ گروپه‌ شیعه‌ عێراقییه‌كان بانگه‌شه‌ بۆ هه‌واڵی ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ ئەمریکا به‌نیازه‌ رێكخراوێكی تیرۆریستی نوێ له‌ عێراق دابمه‌زرێنێت تا ببێته‌ پاساوێك بۆ مانه‌وه‌ی له‌ وڵاته‌كه‌دا، له‌و باره‌یه‌شه‌وه‌ مانگی رابردوو به‌رپرسانی “كه‌تائیب حزبوڵڵا” به‌ وه‌فدێكی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كانیان راگه‌یاند، كه‌ “رێگه‌ ناده‌ن رێكخراوێكی تیرۆریستی نوێ به‌ سه‌رپه‌رشتی ئەمریکا بێتە دنیا”، له‌ڕاستیشدا ئه‌م هه‌واڵانه‌ به‌شێكن له‌و پروپاگه‌ندانه‌ی له ‌كۆتایی ساڵی رابردوو له‌دوای كۆتاییهاتنی شه‌ڕ له‌دژی “داعش”وه‌ ده‌ستیانپێكردووه‌.

له‌ ئایاری رابردووشدا چه‌ند په‌یجێكی سه‌ر به‌و گروپانه‌ گرته‌یه‌كی ڤیدیۆییان بڵاوكرده‌وه‌ كه‌ تێیدا فڕۆكه‌یه‌كی ئه‌مریكی له‌ ئه‌نبار ده‌نیشێته‌وه‌، گروپه‌كان ئاماژەیان بەوە کرد، ئه‌و فڕۆكه‌یه‌ چه‌كدارانی “داعش” ده‌گوازێته‌وه‌، ئه‌وه‌ش هاوكات بوو له‌گه‌ڵ داواكاری سه‌ركرده‌كانی ئه‌و گروپانه‌ بۆ چوونه ‌ده‌ره‌وه‌ی هێزه‌كانی ئه‌مریكا له‌ وڵاته‌كه‌، ئه‌گه‌ر نا ده‌كرێنه‌ ئامانج.
بوونی هێزه‌كانی ئه‌مریكا له‌ ئه‌نبار له‌ بنكه‌ی “عه‌ینەلئه‌سه‌د”دا چڕبۆ‌ته‌وه‌ كه‌ مه‌شق به‌ هێزه‌ ئه‌منییه‌كانی عێراق‌ و چەکدارانی عەشیرەتەکان ده‌كه‌ن ‌و زانیاری هه‌واڵگری سه‌باره‌ت به‌ شوێنی توندڕە‌وان دابین ده‌كه‌ن، ئه‌و ئه‌ركانه‌ش وه‌ك ره‌شید مه‌حلاوی یه‌كێك له‌ چەکدارانی عەشیرەتەکان له‌ ئه‌نبار ده‌ڵێت، ناكرێت ده‌ستبه‌رداریان ببن.

مه‌حلاوی دەڵێت: “ره‌وشی ئه‌منی له‌ ئه‌نبار باشه‌، به‌ڵام به‌رده‌وامبوونی مسۆگه‌ر ناكرێت، بوونی هێزه‌كانی ئه‌مریكا گرنگه‌، كێشه‌ی سنووری دوور‌ودرێژیش له‌گه‌ڵ سوریا مه‌ترسیداره‌‌ و به‌بێ شاره‌زایی ئه‌مریكا ناتوانین سنوور بپارێزین، به‌ڵام به‌نیگه‌رانییه‌وه‌ له‌ هه‌ڕەشه‌كانی هه‌ندێك گروپی چه‌كداری عێراق ده‌ڕوانین سه‌باره‌ت به ‌ئامانجگرتنی ئه‌و هێزانه‌‌ و داواكاری ده‌رچوونیان له‌ ئه‌نبار.”

مه‌حلاوی وتیشی: “١٠ ساڵ له‌مه‌وبه‌ر گروپی چه‌كداری سوننه ‌‌و شیعه‌ هه‌بوون له ‌دژی هێزه‌ داگیركاره‌كانی ئه‌مریكا ده‌جه‌نگان، به‌ڵام ئه‌و هێزانه‌ی ئه‌مڕۆ لێره‌ن داگیركار نین، به‌ڵكو راوێژكارن‌ و به‌ ره‌زامه‌ندی حكومه‌تی عێراق لێره‌ن، ده‌شترسین ئێران به‌هۆی ئه‌و سزا ئابورییانه‌ی به‌م دواییانه‌ به‌سه‌ریدا سه‌پێندران، هه‌ندێك له‌ گروپه‌كان هان بدات بۆئه‌وه‌ی هه‌ڕە‌شه‌ له‌ هێزه‌كانی ئه‌مریكا بكه‌ن، چونكه‌ عێراقییه‌كان باجه‌كه‌ی ده‌ده‌ن.”

سەرچاوە: نیقاش

راپۆرت

سەركردە گەنجەكانی یەكێتی گەڕێكی دیكەی ململانێی پارتییان دەستپێكرد

قوباد تاڵەبانی كوڕی جەلال تاڵەبانی و جێگری سەرۆك وەزیرانی هەرێم، بافڵ تاڵەبانی كوڕی جەلال تاڵەبانی، لاهوری شێخ جەنگی بەرپرسی ئاژانسی پاراستن و زانیاری/ زانیاری

خەڵك- بەشی هەواڵ

بافڵ تاڵەبانی كوڕە گەورەی جەلال تاڵەبانی سكرتێری كۆچكردووی یەكێتی نیشتمانی كوردستان، كە بە ڕای چاودێران بە داڕێژەر و بڕیاردەری سەرەكی سیاسەتەكانی ئێستای یەكێتی نیشتمانی كوردستان بە هاوكاری قوباد تاڵەبانی برای و لاهوری شێخ جەنگی ئامۆزای دادەندرێت، خەریكە یەكێتی بەرەو هێزەكەی سەردەمی زێڕێنی خۆی دەگێڕێتەوە و قۆناغێكی نوێی ململانێی پارتییان دەستپێكرد، ئەمەش خواستێكی زۆرینەی جەماوەری یەكێتی و بگرە جەماوەری بزوتنەوەی گۆڕان و زۆری خەڵكی ناوچەی سەوزیشە، كە پێیانوایە بەهۆی لاوازی حزبەكانی دەڤەری سەوزەوە و ملكەچبوونیان بۆ پارتی ناوچەكە پشتگوێخراوە، بەڵام ئەمە وا بەئاسانی بە لای پارتییەوە قەبوڵ ناكرێت، بۆیە پارتیش خۆی بۆ قۆناغێكی نوێی ململانێ لەگەڵ یەكێتی سازدەكات و ساڵوەگەڕی شازدەی ئۆكتۆبەریش دەكاتە خاڵی دەستپێك.

  یەكێتی دوای هیچ لایەنێك ناكەوێت 
بافڵ تاڵەبانی لە چەند لێدوانێكدا ڕایگەیاندووە، یەكێتی چی دیكە دوای هیچ حزبێكی دیكە ناكەوێت، بەڵكو دەبێت حزبی دیكە دوای یەكێتی بكەون.
ناوبراو ئاماژەی بەوەشكردووە، یەكێتی هەڵساوەتەوە و ئێستا لە هەموو كاتێك بەهێزترە.
بەڕای چاودێران ئەم لێدوانانەی بافڵ تاڵەبانی وەڵامە بۆ ئەو ڕەخنانەی پێشتر لە یەكێتی گیران بەهۆی سازشكردنی زۆر بۆ پارتی و ملدان بۆ سیاسەت و بڕیارەكانی پارتی.

لاهوری شێخ جەنگی بەرپرسی ئاژانسی پاراستن و زانیاری/ زانیاری، بافڵ تاڵەبانی كوڕی جەلال تاڵەبانی

پێش بافڵ تاڵەبانیش لە زاری لاهوری شێخ جەنگی و ئاڕاس شێخ جەنگی برایەوە بەتایبەت لە دوای ڕووداوەكانی شازدەی ئۆكتۆبەری 2017وە لێدوانی هاوشێوە دراون، كە یەكێتی چی دیكە بە دوای كەس و لایەنی دیكە ناكەوێت و خۆی خاوەن بڕیار دەبێت.

 قۆناغێكی نوێ لە سیاسەتی یەكێتی 
ئەم پەیام و گوتارانە سیاسەتێكی نوێ و قۆناغێكی نوێی یەكێتی لێ دەخوێندرێتەوە هاوكات لەگەڵ هاتنەپێشی قوباد تاڵەبانی وەك كەسی یەكەم و نوێنەری یەكێتی لە بانگەشەی هەڵبژاردنەكانی پەرلەمانی كوردستان لە 30ی ئەیلولدا، كە لە گوتارەكانیدا جەختی لە سیاسەتی نوێی یەكێتی و بەرنامەی حزبەكەی بۆ خزمەتكردنی خەڵك دەكردەوە و بەهۆی ئەو لێدوانانەوەش چەند جارێك لەگەڵ بەرپرسانی پارتی بەریەككەوتن و بەرپرسانی پارتی نیگەران كرد.

ئەم سیاسەتە نوێیەی یەكێتی كە لە دوای شازدەی ئۆكتۆبەری 2017 دەستیپێكردووە و بە چونە نێو ململانێیەكی سەخت لەگەڵ پارتی بۆ بردنەوەی پۆستی سەرۆك كۆمار و دواجار بردنەوەی یارییەكە لە پارتی گەیشتە لوتكە و ئێستاش بەرەو بردنەوەی پارێزگاری كەركوك و هەنگاوێكی دیكە بۆ چڕبوونەوەی ململانێكان دەڕوات و ڕەنگە لە پێكهێنانی حكومەتی عێراق و هەرێمدا بۆ حاڵەتی نەخوازراویش پەل بهاوێژێت.

هاوكات بەپێی هەندێك زانیاری ڕۆژنامەنووسی یەكێتی ئەو پرۆژەهاوبەشەی پێشتر لەگەڵ پارتی ئامادەیانكردبوو بۆ بەغدا بەلاوە ناوە و پرۆژەی تایبەتی خۆی هەیە بۆ بەشداریكردن لە حكومەتی نوێی عێراقدا.

 كاردانەوەكانی سیاسەتی نوێی یەكێتی 
كاردانەوەی ئەم سیاسەتە نوێیەی یەكێتی بە ئاشكرا لە سەر گۆڕەپانی سیاسی هەرێمی كوردستان بەدەر كەوتووە، لە نێوخۆی حزبەكە و لە دەرەوەی حزبەكەش.

بەپێی زانیارییەكان ئەندازیاری سەرەكی گێڕانەوە و كاندیدكردنی بەرهەم ساڵح بۆ پۆستی سەرۆك كۆمار بافڵ تاڵەبانی و هاوكارەكانی بوون سەرباری ناڕەزایەتییەكانی هەندێك سەركردەی یەكێتی لەوانە مەلا بەختیار، هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد و شاناز ئیبراهیم ئەحمەد.

تاكو ئێستا دەزگای مێدیایی “كوردسات” كە دەگوترێت لە هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەدەوە نزیكە رووماڵی هەواڵەكانی تایبەت بە گەڕانەوەی بەرهەم ساڵح بۆ نێو یەكێتی و بوون بە سەرۆك كۆماری نەكردووە، تەنانەت بێلایەنی هەڵبژارد لەو شەڕە مێدیاییەی پارتی و یەكێتی لەسەر پۆستی سەرۆك كۆمار كردیان و ئێستا رووماڵی هەواڵەكانی سەرۆكایەتی كۆماری عێراق ناكات، ئەمەش نیگەرانی بەشێك لە یەكێتییەكانی لێكەوتەوە و لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكانەوە لەوبارەیەوە بابەتیان نووسی.

بەرهەم ساڵح سەرۆك كۆماری عێراق و بافڵ تاڵەبانی كوڕی جەلال تاڵەبانی

بەپێی زانیارییەكان لەوكاتەشەوە هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد بەشداری كۆبونەوەی مەكتەبی سیاسی یەكێتی نەكردووە و مەلا بەختیاریش ئەو كۆبونەوەیەی بە نیگەرانییەوە بەجێهێشت كە بۆ كاندیدكردنی بەرهەم ساڵح دیاریكرابوو.
لە چەند نوسینێكیشدا شاناز ئیبراهیم ئەحمەد بەرپرسی رێكخستنەكانی دەرەوەی یەكێتی نیگەرانی خۆی لە گەڕانەوەی بەرهەم ساڵح نیشان داوە.
لای خۆشیەوە ماڵپەڕی “چاودێر”ی یەكێتی كە خاوەن ئیمتیاز و سەرنووسەرەكەی مەلا بەختیارە لە ڕاپۆرتێكدا نووسیبووی “بڕیاربەدەستەكانی یەكێتی ئەگەر شەرعیەتی كۆنگرە وەرنەگرن، ئەوا یەكێتی لە حزبێكی سۆشیالدیموكراتەوە دەبێتە حزبێكی بنەماڵەیی و تاكڕۆیی”.
بەپێی چاودێران سەركردە گەنجەكانی یەكێتی بڕیاریان لەدەستی سەركردە كۆنەكانی یەكێتی وەرگرتووەتەوە، هەندێك لە سەركردە كۆنەكانیش پابەندن و قەبوڵیان كردووە، هەندێكیشیان نیگەرانن و پێیان قەبوڵ ناكرێت.

مەلا بەختیار بەرپرسی دەستەی كارگێڕی مەكتەبی سیاسی یەكێتی 

هاوكات مەلا بەختیار لە ساڵوەگەڕی شازدەی ئۆكتۆبەریشدا ڕەخنەی گرتووە و ڕایگەیاندووە كە سەركردایەتی و مەكتەبی سیاسی و كۆسرەت رەسوڵ بەرپرسیارێتی شازدەی ئۆكتۆبەر لە ئەستۆ ناگرن.
مەلا بەختیار بەرپرسی دەستەی كارگێڕی مەكتەبی سیاسی یەكێتی دوێنێ لە چەند لێدوانێكدا جەختی لە قسەكانی ساڵی رابردووی كردەوە كە دوو رۆژ دوای رووداوەكان كردبوونی.
مەلا بەختیار دەڵێت “ئێستاش هەمان ئەو بۆچوونانەی هەیە كە ئەوكات نوسیویەتی لە ساڵی رابردوودا، بەڵام بەرژەوەندپەرست و هەلپەرستەكان بۆچونی خۆیان گۆڕی” وەك ئاماژەكردن بەو كەسانەی لەگەڵ ریفراندۆم بوون و دواتر كشانەوە.
دەشڵێت “بێگومان، ئەم رووداوانە لەخۆڕا رویاننەداوە. هەرلایەك بەپێی سەنگی خۆی ‌و هەموو كاربەدەستێكیش، بەپێی پێگەكەی، پشكی كارەسات‌ و رووداوەكانی بەردەكەوێت‌، ‌و هەرزە ئەقڵەكانی ناو یەكێتی ‌و فەیسبووكبازەكانیش كە هەر خەریكی شێواندنی زهنیەتی خەڵكن، وەكو پێشینان گوتویانە: (دز بازاڕی شێواوی هەیە).ئەمانەش، لەناو هەموو رەوت‌ و جەمسەرەكاندا، زۆر نابەرپرسیارانە، لە رابردوودا بەگشتی ‌و لە دوو مانگی رابردوودا بەتایبەتی، دەستیان هەیە لەم دۆخەی یەكێتی تێیكەوتووە. كە بەداخەوە بەشێك لەئامانجە گڵاوەكانیان هێناوەتەدی”.

 كاردانەوەكانی پارتی 
لە دەرەوەی یەكێتیش پارتی دیموكراتی كوردستان هێرشی توندی لە مێدیا فەڕمی و نافەڕمی و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكانەوە بۆ سەر بڕیاربەدەستەكانی ئێستای یەكێتی دەستپێكردووە، بەتایبەت لە ساڵوەگەڕی شازدەی ئۆكتۆبەردا هێرشە مێدیاییەكانی پارتی گەیشتنە لوتكە ئەوان بە “گرووپی خیانەت” ناو دەبەن و تەنانەت داوای دادگاییكردنیشیان دەكەن.
رێبوار كەریم وەلی ڕۆژنامەنووسی پارتی چەند رۆژی ڕابردوو لە لێدوانێكدا نیگەرانییەكانی مەسعود بارزانی سەرۆكی حزبەكەی لەرەوشی ئێستای هەرێم و پەیوەندییەكانی لەگەڵ یەكێتی ئاشكراكرد.

مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی

رێبوار كەریم وەلی ئاشكرایكرد بارزانی گوتویەتی كە ڕێگا نادات بەرهەم ساڵح پێ بنێتە هەوڵێرەوە و لاریشی لە دووئیدارەیی نەبووە.
پێشتریش ئاری هەرسین ئەندامی پەرلەمانی كوردستان لە فراكسیۆنی پارتی لە لێدوانێكدا ئەوەی ڕاگەیاند، لە دروستبوونی دووئیدارەییدا پارتی سودمەند و یەكێتی زیانمەندە.

لەبارەی ڕووداوەكانی شازدەی ئۆكتۆبەرەوە سیروان بارزانی فەرماندەیی سەربازی پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ دەنگی ئەمریكا دەڵێت “لەبەردەم دادگا ئامادەم قسەكانی خۆیان بكەمە بەڵگە ئەگەر ئەوان لەسەر ئەم قسانە سكاڵام لەسەر تۆمار بكەن لەو بەڵگە زیاتر چی كە خۆیان بەدەمی خۆیان ددانیان بەخیانەتدا نا لەسەر تەلەفزیۆن، با ئەوان بێن پێچەوانەكەی بسەلمێنن، ئەوانە بەڵگەی خۆیانن، بەڵام دەبێت كەسوكاری شەهیدەكان بچن سكاڵا لەسەر ئەو سەركردانە تۆماربكەن، دەبێت دادگای خەڵك ئەو “خیانەتكارانە” دادگایی بكات، بەبۆچونی من ئەگەر دادپەروەری هەبێت دەبێت دادگای كورد و پێشمەرگە دادگایی ئەوانە بكات، ئیشی من وەك پێشمەرگەیەك بەرگریكردنە لەكوردستان.”
دەشڵێت “هۆكاری (16)ی ئۆكتۆبەر لەپێناو بزنس و چەند تەنكەرە نەوتێك بوو، لەكاتێكدا كەركوك دڵ و قودسی كوردستانە بەڵام ئەوان فرۆشتیان بە چەند تەنكەرە نەوتێك”.
لای خۆیەوە مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان، كە ئەو كات سەرۆكی هەرێم و فەرماندەی گشتی هێزە چەكدارەكان بوو، لە بەیاننامەیەكاندا ڕایگەیاند “ئێمە پێشبینیی هەموو ئەگەرێكمان كردبوو، بەڵام هەرگیز چاوەڕوانی ئەوە نەبووین دەستێكی ناوخۆیی بەمشێوەیە خەنجەر لە پشتی گەلی كوردستان بدات”.

 یەكێتی لەسەر شازدەی ئۆكتۆبەر وەڵامی هەیە 
لەبەرامبەردا یەكێتی نیشتمانی كوردستانیش لە ڕێگای مێدیا فەڕمی و نافەڕمییەكانیەوە وەڵامی تۆمەتەكانی پارتی دیموكراتی كوردستان دەداتەوە و پێیوایە كە رووداوەكانی شازدەی ئۆكتۆبەر دەرئەنجامی ریفراندۆمی سەربەخۆیی 25ەی ئەیلولی 2017 بووە.
بەرپرسان و مێدیاكانی یەكێتی نیشتمانی كوردستان ئاماژە بەوە دەكەن، لە پێناو پاراستنی خەڵكی كەركوك و شارەكە و دورخستنەوەی لە وێران بوونی پاشەكشەیان كردووە، چونكە هێزەكانیان لەگەڵ هێزەكانی عێراق نابەرابەر بوون، نەیانویستووە كەركوك وەك موسڵی لێ بێت.
مەڵبەندی دووی كەركوكی یەكێتی نیشتمانی كوردستان لە بەیاننامەیەكدا ڕایگەیاند “هەموو خەڵكی كوردستان ئەو راستییە باش دەزانن كە ڕووداوی ١٦ی ئۆكتۆبەر لە دەرەنجامی سیاسەتی هەڵە و غروری سەركردایەتی پارتییەوە بوو، بەهۆی گوێنەدانیان بەهەڕەشە و ئامۆژگارییەكانی كۆمەڵگای نێودەوڵەتی ‌و حیساب نەكردن بۆ دۆستانی گەلەكەمان، سەرەنجام مافی چارەنوسی گەلی كوردیان كردە قوربانی.”
مەڵبەندی دووی یەكێتی لە ڕاگەیەنراوەكەدا بەرامبەر بە بارزانی دەڵێت: “لێرەوە بە پارتی ‌و بارزانی دەڵێین، ئێوە دواین كەسن دەبێت‌ باسی خیانەت بكەن. چونكە خیانەت سەرتاپای مێژووی ئێوەی داپۆشیوە.”

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

هاوڵاتیان ڕوو لەخواردنی گۆشتی ماسی دەكەن

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

(خەڵك) چارەنووسی كورسییە بەتاڵەكانی پەرلەمانی كوردستان ئاشكرا دەكات

خەڵك-سەعد مەلا عەبدوڵلا گوڵپی

هەڵبژاردنەكانی هەرێمی كوردستان ئەنجام درا و تا ئێستاش بەهۆی لێكۆڵینەوە لە ساختەكارییە گەورەكان ئەنجامی كۆتایی رانەگەیەندراوە و هەر یەك لە جوڵانەوەی نەوەی نوێ و یەكگرتووی ئیسلامی و بزووتنەوەی ئیسلامی و بزووتنەوەی گۆڕان ئەنجامەكان رەتدەكەنەوە و ئاماژە بۆ ئەوە دەكەن، ساختەكاری گەورە لە هەڵبژاردنەكاندا كراوەو لە ئێستادا چاوەڕێی ئەنجامەكانی كۆتایین.

یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان لە راگەیەنراوی ئەنجومەنی سەركردایەتی حزبەكەیدا، وێڕای رەتكردنەوەی ئەنجامە بەراییەكان ئاماژە بۆ ئەوە دەكات، ئەگەرێكی كراوەیە كە لە پڕۆسەی سیاسی هەرێم بكشێنەوە.

سەرچاوەیەك لە یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان بە (خەڵك)ی راگەیاند، یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان بەشداری حكومەت ناكات و ئەگەریش هەیە لە پڕۆسەی سیاسی بكشێتەوە بۆ ئەو مەبەستەش راوێژ بە ئەندامەكانی دەكات و دواتر بڕیاری كۆتایی لەو بارەوە ئاشكرا دەكات.

لای خۆشییەوە ئەنجومەنی سەركردایەتی بزووتنەوەی ئیسلامی و بزووتنەوەی گۆڕان لە دوو راگەیەنراوی جیاوازدا، پڕۆسەی هەڵبژاردنەكانیان رەتكردوتەوەو چاوەڕێی ئەنجامی كۆتایی هەڵبژاردنەكانن و هەرچی جوڵانەوەی نەوەی نوێشە لەزاری شاسوار عەبدولواحید سەرۆكی جوڵانەوەكە لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا بایكۆتی پەرلەمانی كوردستانی راگەیاند و ئاشكرایكرد، ئەوان ناچنە پەرلەمانێكی كارتۆنییەوەو كاندیدە دەرچوەكانیشیان نانێرنە ئەو پەرلەمانەوە، چونكە ساختەكاری بەرفراوان ئەنجام دراوە.

هەڵوێستە كۆنكرێتییەكەی جوڵانەوەی نوێ بەشێوەیەكە كە 8 كورسی پەرلەمانی بە چۆڵی دەمێننەوە، ئەگەر لایەنەكانیتریش هاوشێوەی ئەم هەڵوێستەیان هەبێت، ئەوكات رێژەی كورسییە بەتاڵەكانی پەرلەمانی كوردستان زیاتر دەبن و بەشێك لە چاودێرانی سیاسی ئاماژە بۆ ئەوە دەكەن، نەناردنی پەرلەمانتاران بۆ هۆڵی پەرلەمان لە قازانجی هێزی یەكەمی كوردستان كە پارتییە دەبێت و پەرلەمانتارێكی كوردستانیش لە (خەڵك)ەوە روونكردنەوە لەسەر چارەنوسی كورسییە بەتاڵەكان دەدات.

شیروان زرار وتەبێژی كۆمسیۆنی هەڵبژاردن و راپرسی هەرێمی كوردستان بە (خەڵك)ی راگەیاند، كۆمەڵێك بابەت هەیە یەكەمجارە لە هەرێم سەرهەڵدەدات بەوەی قەوارەیەك یان لیستێك نەچێتە پەرلەمان، ئەمە پێشینەی نەبووە.

وتیشی” ئەو بابەتانە بەلای ئێمەوە گرنگ نییە، ئەوەی بەلای ئێمەوە گرنگە ئەوەیە بزانین قەبارەی بەشداریكردنەكە چەندە و بە وردی و راستگۆیی و ئەمانەتەوە كاری خۆمان بكەین و خاتری كەس نەگرین و ئەنجامەكان یەكلایی بكەینەوە، ئەوكات حزبەكان خۆیان چارنووسی بڕیاری كۆتایی خۆیان بدەن، گرنگ ئەوەیە دەنگەكانیان لای ئێمە پارێزراوە”.

ئاماژەی بۆ ئەوەش كرد، دوای راگەیاندنی ئەنجامەكان، حزبەكان دەچن بۆ نێو پەرلەمان یان ناچن ئەوە پەیوەندی بە خۆیانەوە و داهاتووی پەرلەمانەوە هەیەو پەرلەمان ئیجرائات دەكات.

سەبارەت بە كورسییە بەتاڵەكان ناوبراو ئاشكراشیكرد، كورسی بەتاڵ پەیوەندی بە كۆمسیۆنەوە نییەو دواتر دەچێتە پەرلەمان و پەرلەمانتار سوێندی یاسایی دەخوات و دواتر ناچێت تاكو فەسڵ دەكرێن، یاخود هەر ناڕوات ئەوەش ئەنجومەنی شورا یەكلایی دەكاتەوە.

ئاری عەبدوللەتیف ئەندامی پەرلەمانی كوردستان بە (خەڵك)ی راگەیاند، بەپێی یاسای هەڵبژاردن، ئەوەی نەیەتە نێو پەرلەمان، كورسییەكانی دەچێت بۆ گەورەترین كوتلە واتە دەڕوات بۆ پارتی.
وتیشی”دواتر بەشێك لە دەنگەكان دەچێت بۆ ئەو لیستانەی پێویستیان بە كەمترین دەنگ هەیە بۆ وەرگرتنی كورسییەك”.

ئاشكراشیكرد، ئەو كەسانەی باس لەوە دەكەن كورسییەكان بە بەتاڵی دەمێننەوە لەنێو پەرلەمان “سیناریۆیە”و یاسا رێگە بەبابەتێكی لەو شێوەیە نادات‌و ئەو كورسیانە نابێت بە بەتاڵی بمێننەوە بەپێی یاسا و پەیڕەوی پەرلەمان.

ئاماژەی بۆ ئەوەش كرد، لەوانەیە پارتی وەك كوتلەی گەورە بەشی لایەنەكانیتریش لەو كورسییە بەتاڵانە بدات.

سەبارەت بە چۆنێتی پڕكردنەوەی ئەو كورسییانە ناوبراو رایگەیاند، لەدوای سوێندخواردنی پەرلەمانتاران دوای سێ مانگ ئەگەر پەرلەمانتار نەڕواتە هۆڵی پەرلەمان لەلایەن كوتلەی گەورەوە پڕ دەكرێتەوە.

هەندێك لە لایەنە سیاسییەكان داوای هەڵوەشاندنەوەی پڕۆسەی هەڵبژاردنەكان دەكەن و ئیسماعیل خوڕماڵی بڕیاردەری كۆمسیۆنی هەرێمیش لەو بارەوە رایدەگەیەنێت، ئێمە دەبێت دەنگە حەڵاڵ و حەرامەكان لە یەكتر جیابكەینەوەو پێویست بە سوتاندنی هەڵبژاردن یان سندوقی هەڵبژاردن ناكات.

وتیشی” نابێت دەنگی حەڵاڵی هاووڵاتیان لەناو بەرین”.
لای خۆشییەوە وتەبێژی كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكانی هەرێم رایگەیاند، ئەو لایەنانەی بەشداری هەڵبژاردنەكانیان كردووە ناكرێت ئەوەی ئەنجامەكانی بەدڵ نەبوو بڵێن هەڵیدەوەشێنینەوە، چونكە شتەكان كۆتایی پێهاتووە و ئەوەی لەسەر شانی ئێمەیە ئەنجام رادەگەیەنین، دواتر حزبەكان دەتوانن تانە لە ئەنجامەكان بگرن لە دادگای پێداچوونەوەی كوردستان، لەوێ بڕیاری كۆتایی لەسەر بابەتی سكاڵاكان بدرێت، دواتر حزبێكی سیاسی بەشداری دەكات یان نا ئەوە خۆی ئازادە.

لەلایەكیتریشەوە بەختیار سەعید چاودێری سیاسی بە (خەڵك)ی راگەیاند، وڵاتە زلهێزەكان دانیان بە هەڵبژاردنەكانی هەرێمدا ناوەو دوای راگەیاندنی ئەنجامەكانی كۆتاییش هەر حزبێك رەتی بكاتەوە یان تانە بگرێت لە دادگای پێداچوونەوەی هەرێم بە نیو كاتژمێر وەڵامی دەدرێتەوە و هیچ لە بابەتەكان ناگۆڕێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
حکومەتی داهاتووی هەرێمی کوردستان دەتوانێت خزمەتی هاوڵاتیان بکات؟

کوردستان

دوایین