ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

وتار

مانۆڕی په‌یوه‌ندیه‌كانی توركیا و ئه‌مریكا به‌ره‌و كوێ؟

هێدی هەولێری

دوای ئه‌وه‌ی ئه‌مریكا سزای به‌سه‌ر دوو وه‌زیری توركیادا سه‌پاند (وه‌زیری دادو به‌رگری)، به‌به‌هانه‌ی ئه‌وه‌ی به‌های لیره‌ی توركی به‌رامبه‌ر به‌ دۆلار دابه‌زی، هه‌روه‌ها له‌رووی ئیداریشەوە كاریگه‌ری خراپی بۆ حكومه‌تی توركیا هه‌بوو، بۆیه‌ توركیا خۆی ئاماده‌ ده‌كات تا وه‌ڵامی ئه‌مریكا بداته‌وه‌.

ماوه‌یه‌كه‌ په‌یوه‌ندیه‌كانی ئه‌مریكاو توركیا له‌دۆخێكی نیمچه‌ ئاڵۆزو ساردی تێكه‌وتووه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و هه‌واڵانه‌ی باس له‌وه‌ ده‌كه‌ن: ئه‌مریكاو توركیا جه‌نگێكی ژێر به‌ژێری و له‌جه‌نگێكی ده‌روونیه‌وه‌ چوونه‌ته‌ ناو جه‌نگێكی سارد هاوشێوه‌ی جه‌نگی ساردی نێوان ڕوسیاو ئه‌مریكا.

گه‌ڕێكی دیكه‌ی شه‌ڕ له‌نێوان وڵاتانی زلهێزی دنیا به‌ئامانجی ده‌ستخستنی زۆرترین ده‌ستكه‌وت و مانه‌وه‌ وه‌ك هێزێكی كاریگه‌رو مشه‌خۆر له‌ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و جیهاندا به‌گشتی به‌تایبه‌تی بۆ ئه‌مریكا، ئه‌وه‌ واده‌كات توركیا بیر له‌وه‌ بكاته‌وه‌ جه‌نگه‌كه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌مریكا بكات، به‌ڵام به‌شێوه‌یه‌ك كه‌م هه‌ستی پێ بكرێت.

دروستبوونی كێشه‌و ململانێ هه‌ر له‌سه‌رده‌می ده‌وڵه‌تی عوسمانی تا ئێستا بۆ ئه‌و دوو وڵاته‌ چاوه‌ڕوان كراوه‌ له‌دواجاریشدا له‌ 9ی كۆتا مانگی ساڵی 2016 كاتێك قه‌شه‌ ئه‌ندرۆ برانسۆنی ئه‌مریكی له‌لایه‌ن هێزه‌ ئه‌منیه‌كانی توركیاوه‌‌ به‌تۆمه‌تی په‌یوه‌ندی به‌ڕێكخراوه‌كانی (گوله‌ن)‌و (په‌كه‌كه‌)وه‌ ده‌ستگیركراوه‌‌و سه‌ره‌ڕای هه‌ڕه‌شه‌كانی دۆناڵد تره‌مپ، ده‌سه‌ڵاتدارانی توركیا ئاماده‌ نه‌بوون به‌ ته‌واوه‌تی ئازادی بكه‌ن، به‌ڵكو به‌ده‌ست به‌سه‌ری هێشتیانه‌وه‌.

هه‌موو هه‌وڵه‌كانی توركیا دژ به‌نه‌یاره‌كانی ناوخۆو په‌نادانی نه‌یاره‌كانی به‌تایبه‌تی فه‌تحوڵلا گوله‌ن، كه‌ ئێستا به‌گوله‌نیه‌كان ناو ده‌برێن ئه‌مریكا ئه‌و كه‌سایه‌تیه‌ ئیسلامیه‌ به‌كار ده‌هێنێت دژ به‌ توركیا له‌ڕاستیشدا خۆی دژی هاوبیرانی گوله‌نه‌.

هه‌رچه‌نده‌ به‌هۆی ده‌ستگیركردنی ئه‌و قه‌شه‌یه‌وه‌ نێوانی توركیا و ئه‌مریكا خراپ تێكچووه‌و گەیشتووەتە ئەوەی سزای ئابووری به‌سه‌ر یه‌كتریدا بسه‌پێنن، به‌ڵام ئه‌وانه‌ هه‌موو كێبڕكێ و جێ پێخۆشكردنی خۆیانه‌ زیاتر له‌ناوچه‌كه‌دا له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كۆمه‌ڵێك هاوكێشه‌ی سیاسیی و سه‌ربازی به‌گۆڕانی تازه‌وه‌ له‌ناوچه‌كه‌دا ده‌گوزه‌رێن و له‌گه‌ڵ چاره‌سه‌ركردنی هه‌ر كێشه‌یه‌ك كێشه‌یه‌كی گه‌وره‌تری له‌وه‌ی پێشوو به‌دوای خۆیدا ده‌هێنێت. سه‌وداكردنی گوله‌ن و قه‌شه‌ ئه‌ندرۆ ئه‌گه‌رێكه‌ له‌به‌رده‌م هه‌ردوو ده‌زگای هه‌واڵگری سی ئای ئه‌ی و میت-دا، كه‌ نوسه‌ری تورك له‌رۆژنامه‌ی (جومهوریه‌ت) به‌ناوی ئه‌سڵی ئایدنتا شباش ئه‌و بابه‌ته‌ی وروژاندووه‌، به‌ڵام پێناچێت ئه‌و پێنیاره‌ سه‌ر بگرێت، يان باس له‌وه‌ ده‌كرێت، كه‌ هاكان ئاتیلا به‌ڕێوه‌به‌ری هه‌ڵك بانك له‌گه‌ڵ قه‌شه‌ سه‌ودا بكرێت، (هاكان ئاتیلا به‌ڕێوه‌به‌ری هه‌ڵك بانك بوو له‌ توركیا، دوو ساڵ به‌ر له‌ ئێستە له‌ ئه‌مریكا ده‌ستگیر كرا، تۆمه‌تی ئه‌وه‌ی درایه‌ پاڵ كه‌ ده‌ستی له‌گه‌ڵ ره‌زا سه‌رافدا تێكه‌ڵ كردووه‌، تا ئالوگۆڕی بازرگانیی ئاڵتون به‌شێوه‌ی قاچاخ له‌گه‌ڵ ئێراندا بكه‌ن)، هه‌روه‌ها به‌هۆی ئه‌وه‌ی ترسی زۆر له‌گوله‌نیه‌كان و سه‌رهه‌ڵدانیان دژ به‌ ئه‌مریكاو ڕاستبوونه‌وه‌یان له‌ توركیا ده‌كرێت. ‌

پاش كۆده‌تا شكستخواردووه‌كه‌ی تەمموزی 2016 له‌ توركیا جارێكی تر ئه‌وه‌ی یه‌خه‌ی توركیای گرتووه،‌ یان دوای هه‌ڵبژاردنه‌ سه‌رۆكایه‌تى و په‌رله‌مانییه‌كه‌ى 24ـى حوزه‌یرانى 2018، سه‌رۆكى ئێستاى توركیا ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان خولێكى سه‌رۆكایه‌تى تازه‌ی بۆ ماوه‌ى پێنج ساڵ بۆ خۆى مسۆگه‌ر كرد، جگه‌ له‌وه‌ى هاوپه‌یمانێتییه‌كه‌ى (هاوپه‌یمانى گه‌ل) له‌گه‌ڵ بزووتنه‌وه‌ى نه‌ته‌وه‌ییدا زۆرینه‌ى په‌رله‌مانى به‌ده‌ستهێنا، ئێستاش ئه‌و شه‌ڕه‌ی توركیا ده‌یه‌وێ بیكات جارێكی تر گوزارشته‌ له‌سه‌ركه‌وتن و عه‌رزی عازه‌لات ده‌نوێنێ، ئه‌وه‌شی ڕووده‌دات له‌ سه‌ودا پێكردنی قه‌شه‌و گوڵه‌ن نین، به‌ڵكو له‌پشتیه‌وه‌ كۆمه‌ڵێك ده‌رهاوێشته‌ی مێژوویی و سیاسیی و ئابووریی ناوچه‌كه‌یه‌ توركیاو ئه‌مریكای گه‌یاندووه‌ته‌ ئاستی هه‌ڕه‌شه‌ له‌یه‌كتركردن، كه‌ به‌پێی راپۆرتێكی رۆژنامه‌ی واشنتۆن پۆستی ئه‌مریكی له‌مێژووی نوێدا تێكچوونی په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان ئه‌مریكا و ئه‌وروپا له‌گه‌ڵ توركیا هه‌رگیز نه‌گه‌شووه‌ته‌ ئه‌م ئاسته‌ له‌ خراپی‌و بارگرژیدا هه‌رچه‌نده‌ ئاڵۆزبووه‌ به‌بیانووی جیاجیا ، به‌ڵام وه‌ك ئێستا نا! به‌بیانووی ناشیرینكردنی نه‌یارانی تورك وه‌ك گروپی گوله‌ن و په‌كه‌كه‌، ئه‌وه‌ش بۆ توركیا ئاسانه‌ به‌تایبه‌ت وه‌ك هێزێكی ناتۆ قسه‌و بڕیاره‌كانی له‌ناوچه‌كه‌دا ده‌ڕوات و ده‌ستی به‌سه‌ر زۆر شوێندا ده‌ڕوات وه‌ك له‌نموونه‌ی سوریاو عێراق و به‌شێك له‌وڵاتانی چوارده‌وری خۆی.

بیرمان نه‌چێت ئه‌مریكا ناتوانێت به‌ئاسانی به‌ربه‌ره‌كانێی توركیا بكات، به‌ڵكو له‌گه‌ڵ دۆستایه‌تی و په‌یوه‌ندیه‌كانیشیدا به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی خۆی له‌ناوچه‌كه‌دا ده‌پارێزێت. كۆی ئه‌و شه‌ڕو ململانێیه‌ی ئه‌مریكاو توركیا هه‌یانه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ سه‌ره‌تای شه‌ڕی داعش به‌تایبه‌ت توركیا شه‌ڕێكی دیكه‌ی هاوشێوه‌ی سارد له‌گه‌ڵ ڕوسیا هه‌بوو، به‌ڵام وه‌ك ده‌وترێت ئه‌وكات ئه‌مریكا نه‌یده‌ویست ئێران و ڕوسیا پێ بخه‌نه‌ ناو سوریا له‌و شه‌ڕه‌دا، به‌تایبه‌تیش كاتێك توركیا ویستی‌ هێرش بكاته‌ سه‌ر هێزه‌ كوردیه‌كان نزیك له‌په‌كه‌كه،‌ به‌ڵام ئه‌مریكا ئه‌وانی پر چه‌ك كردو پارێزگاریان لێكردن، ئه‌م هه‌نگاوه‌ی‌ ئه‌مریكا توركیای‌ نیگه‌ران كردو زیاتر نزیكبوونه‌وه‌ له‌روسیا و په‌یوه‌ندیه‌كان گرژی تێكه‌وت. به‌وپێیه‌ی ئه‌نقه‌ره‌ ئه‌ندامێكی چالاكی ڕێكخراوی باكوری ئه‌تڵه‌سی(ناتۆ)یه‌.

ئه‌ندام بوونیش له‌ڕێكخراوێكی ئه‌منی له‌م شێوه‌یه‌دا ئیمتیازاتی ئه‌منی و سه‌قامگیری زۆری بۆ توركیا دابینكردووه‌، به‌جۆرێك له‌ ئه‌گه‌ری دروستبوونی هه‌ڕه‌شه‌و مه‌ترسی له‌سه‌ر ئه‌و وڵاته‌، له‌گه‌ڵ پاشخانه‌ ئیسلامیه‌كه‌یدا ئۆردوغان وه‌ك یاریزانێكی سه‌رسه‌خت له‌گه‌ڵ ڕووداوه‌كاندا هه‌ڵ ده‌كات و بوونی له‌ناوچه‌كه‌دا بووه‌ته‌ ئه‌مری واقیع، له‌به‌رئه‌وه‌ی هه‌ر له‌سه‌ره‌تای دروستبوونی حزب و گه‌مه‌كردن له‌سیاسه‌تدا له‌ نه‌جمه‌دین ئه‌ربه‌كانه‌وه‌ تا ئۆردوغانی ئێستا زۆرین ئازاریان چه‌شتووه‌و له‌گه‌ڵ دۆخه‌كه‌دا ڕاهاتوون. سه‌باره‌ت به‌ په‌یوه‌ندییه‌كانى توركیا و ئه‌مریكاش، له‌ئێستادا له‌ نزمترین ئاستى متمانه‌دایه‌و قه‌یرانه‌كانى هه‌ردوولاش ڕوویان له‌زیادبوون كردووه‌، به‌تایبه‌ت له‌ دۆسیه‌ى پێ قایمكردن له‌ناوچه‌كه‌دا، كه‌ ئه‌مریكاو ئێران وه‌ك دوو ڕكابه‌ر بۆ سه‌ر یه‌كتری به‌هه‌ڕه‌شه‌ بۆسه‌ر ئاسایشى نه‌ته‌وه‌یى و به‌رژه‌وه‌ندیه‌ ئابوریه‌كانی خۆیان له‌قه‌ڵه‌مى ده‌ده‌ن.

هاوكات به‌هۆى ده‌ستوه‌ردانى توركیاوه‌ له‌ كاروبارى عه‌ره‌بدا، بارگرژى له‌نێوان ئه‌و وڵاته‌و چه‌ندین ده‌وڵه‌تى عه‌ره‌بیدا سه‌ریهه‌ڵداوه‌، به‌وهۆیه‌شه‌وه‌ له‌ 15 نیسانى 2018 ده‌وڵه‌تانى عه‌ره‌بى له‌ لوتكه‌ى “ده‌مام” كۆبوونه‌وه‌ تاوه‌كو چۆنیه‌تى رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى ئه‌و ده‌ستوه‌ردانانه‌و به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى تێرۆر تاوتوێ بكه‌ن، به‌ڵام ئه‌نجامه‌كه‌ی نازانرێت! ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ى به‌هۆى ده‌ستوه‌ردانى توركیاوه‌ له‌ قه‌یرانى ده‌وڵه‌تانى كه‌نداودا، په‌یوه‌ندی نێوان توركیا – ده‌وڵه‌تانى كه‌نداو به‌م دواییانه‌ دووچارى بارگرژى بۆته‌وه‌، به‌تایبه‌ت له‌كاتێكدا كه‌ توركیا سووره‌ له‌سه‌ر پاڵپشتیكردنى قه‌ته‌ڕ، ئه‌مه‌ش به‌و مانایه‌ دێت له‌سه‌ر سیاسه‌ته‌كانى ده‌ره‌وه‌ى به‌رده‌وام ده‌بێت، ئه‌و سیاسه‌تانه‌ى بارگرژى زیاترى ده‌ره‌كى رووبه‌ڕووده‌كه‌نه‌وه‌. ئێستاش كاتێك ئه‌مریكا ڕووبه‌ڕوویان ده‌وه‌ستێنه‌وه‌ به‌هه‌مان شێوه‌ له‌گه‌ڵ ڕۆژئاوادا له‌ململانێدان و قۆناغێكی دیكه‌ی هه‌ستیاریان له‌به‌رده‌مدایه‌ ئه‌ویش گه‌ماڕۆی سیاسیی و ئابووریه‌ وه‌ك گه‌مارۆی فرۆشتنی چه‌ك و چه‌ندین بابه‌تی دیكه (كه‌ له‌ڕابردوودا ڕوویدا)‌، ئیتر نازانرێت پاش چاكبوونه‌وه‌ی په‌یوه‌ندیه‌كانیان له‌گه‌ڵ ئه‌مریكا ناوخۆی توركیا چۆن مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و گه‌مارۆیه‌ ده‌كات؟

هاوكات هه‌ڕه‌شه‌ى به‌رده‌وامی سه‌رانی ڕۆژئاواش ده‌كات، به‌ڵام هه‌ندێجار له‌ئاستی نێوده‌وڵه‌تیدا حیساب بۆ بوونی ده‌كرێت وه‌ك ده‌وڵه‌تێك خاوه‌ن سه‌روه‌ری و سیاده‌و عیملاق له‌ناوچه‌كه‌دا، هه‌ندێجاریش شكست یه‌خه‌ی گرتووه‌ و له‌ململانێدا كشاوه‌ته‌وه‌.

وتار

له‌ سۆشیال میدیایه‌كى درۆینه‌وه‌، به‌ره‌و كۆمه‌ڵگه‌یه‌كى دواكه‌وتوی سێكسخوازی…

 

له‌سه‌ره‌تاى دروست بونى ژیانه‌وه‌ تاوه‌كو ئه‌مرۆ، زۆرینه‌ى مرۆڤه‌كان دوو رووى تایبه‌تیان هه‌بوه‌،به‌ڵام له‌گه‌ڵ په‌ره‌سه‌ندنى تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان روویه‌كى تریشی بۆ زیاد بووه‌ جیاواز له‌ هه‌موو ڕووه‌كانى تر .

ئه‌وه‌ى ئێستا ده‌گوزه‌رێت له‌ سۆشیال میدیا و له‌ ژێر ناوى جیا جیاوه‌ ، نه‌له‌گه‌ڵ كلتوری كوردى و نه‌ له‌گه‌ڵ پیرۆزییه‌كانى ئاینى ئیسلام ناگونجێت .

به‌ بیانووى ئازادى و كرانه‌وه‌ ، ڕۆژێك به‌ ناوى نمایشى جل و به‌رگ و رۆژێك به‌ ناوى شاجوان و ڕۆژێكى تر به‌ ناوى فیلم و ڕۆژێك به‌ناوى كۆنسێرت و ڕۆژێكى تر به‌ ناوى ڤیستڤالى ….كۆمه‌ڵگا به‌ره‌و هه‌ڵدێرێكى ترسناك هه‌نگاو ده‌نێت .

ته‌كنه‌لۆژیا(روونتر بڵین ئینته‌رنێت و سۆشیال میدیا)ش وه‌كو هه‌ر داهێنانێكى ترى مرۆڤایه‌تى ، سوود و زیانى هه‌بوه‌ ، به‌لام لاى ئێمه‌ زیانه‌كه‌ى ده‌به‌رامبه‌ر لایه‌نه‌ باشیه‌كانیه‌تى.

سالانى ٢٠٠٤ تا ٢٠٠٩ ، سه‌دان كه‌س له‌سه‌ر نووكه‌ جه‌ره‌س و په‌یوه‌ندیه‌كى هه‌ڵه‌ى مۆبایل و ڕابواردن به‌ خه‌ڵك كوژرا.

پاش به‌هارى عه‌ره‌بی و ووردتر بڵێن پاش ٢٠١٢ ه‌شه‌وه‌ به‌ هۆى خراپ به‌كارهێنانى ئینته‌رنێت ، هه‌زاران كه‌س ماڵوێران بوو ، سه‌دان كه‌س كرانه‌ كونجى زیندانه‌وه‌ ، به‌هۆى به‌رزى ڕێژه‌ى ته‌ڵاقه‌وه‌ ده‌یان هه‌زار منداڵ له‌ نازی دایك و باوك بێبه‌ش كران .

ڕۆژێك هونه‌رمه‌ندێك له‌پێش چاوى ٦ هه‌زار كه‌سه‌وه‌ ملى كچه‌ هاوڕێكه‌ى ماچ ئه‌كات و ئه‌یمژێت ، ڕۆژێكى تر ئاره‌ق ده‌پڕژێنرێته‌ ئاماده‌بوان و ڕۆژێكى تر به‌ نیمچه‌ رووتى نمایشى جل و به‌رگ ئه‌كرێت ، هه‌موو ئه‌وانه‌ له‌ ژێر ناوى كرانه‌وه‌ و پێشكه‌وتنه‌وه‌یه‌ .

گه‌ر به‌ شێوه‌یه‌كى خێرا گوزه‌ر بكه‌ین به‌ پر بینه‌رترین ماڵپه‌ر له‌سه‌ر ئاستى عێراق و به‌ هه‌رێمى كوردستانیشه‌وه‌ (جگه‌ له‌ بزوێنه‌ره‌كانى گه‌ڕان و تۆره‌ كۆمه‌لایه‌تیه‌كان)، ئه‌وا ماڵپه‌ره‌سێكسیه‌كان ڕێزبه‌ندى حه‌وته‌مینیان گرتوه‌ له‌ پر سه‌ردانیكه‌ران.

له‌سه‌ر ئاستى ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌راست، عێراق له‌ پله‌ى یه‌كه‌مینه‌ له‌سه‌یر كردنى ڤیدیۆ سێكسیه‌كان .

ژماره‌ى به‌كارهێنه‌رانى فه‌یسبووك له‌ هه‌رێمى كوردستان (به‌ پارێزگاى كه‌ركوكیشه‌وه‌)نزیكه‌ى سێ ملیۆن و سێ سه‌د و هه‌شتاو حه‌وت هه‌زار كه‌سه‌ .

به‌ هۆى نه‌بوونى هیچ سه‌نته‌ر و فه‌رمانگه‌یه‌كى حكومى (یاخود ڕوونتر بڵین به‌ هۆى دوو ئیداره‌یی)تاوه‌كو ئێستا ڕێژه‌ى به‌كارهێنه‌رانى ئینته‌رنێت دیار نیه‌ له‌ هه‌رێمى كوردستان ، به‌ڵام به‌ پێى خه‌مڵاندن، ڕۆژانه‌ سه‌رووى ٤٠٠ هه‌زار كه‌س له‌ هه‌رێمى كوردستان سه‌ردانى ماڵپه‌ره‌ سێكسیه‌كان ده‌كات، تا ئێستا پرسیوته‌ بۆ؟

هه‌زاران كچ و كور هه‌یه‌ ستاپ چاتیان هه‌یه‌ و به‌ بێ ئه‌وه‌ى ئه‌ندامانى ماڵه‌وه‌یان یان كه‌سه‌ نزیكه‌كانى له‌لا فرێند بێت ، به‌ڵكو ته‌نها بۆ هاوڕێكانیانه‌ …

ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ر سه‌رقاڵى به‌دواداچونێك بوین له‌سه‌ر ئه‌م دیارده‌یه‌ ، گه‌نج هه‌یه‌ جور ئه‌تى نیه‌ له‌به‌رده‌م باوكی جگه‌ره‌ بكێشیت، كه‌چى له‌ سناپ چات ڤیدیۆى نه‌رگیله‌ و ئاره‌ق خواردنه‌وه‌ى داناوه‌ ..

كچ هه‌یه‌ له‌ خێزانێكى ناودار و ناسراوه‌ ، كاتژمێر ٣ ى شه‌و به‌ دزی ماڵه‌وه‌ هاتۆته‌ ده‌ره‌وه‌ و له‌گه‌ڵ هاوڕیكانى له‌ پیاسه‌یه‌ و سناپ ئه‌كات .

ئه‌مانه‌ و ده‌یان هه‌زار نمونه‌ى ترى خراپ به‌كارهێنانى سۆشیال میدیا سه‌رى كێشاوه‌ بۆ لێكترازانى خێزان و كاڵبونه‌وه‌ى خۆشه‌ویستى ڕاسته‌قینه‌ و زۆربونى خیانه‌ت ..

ته‌نها له‌ ماوه‌ى ساڵى ٢٠١٧ دا ، زیاتر له‌ ٧٠٠٧٩ كه‌یسى ته‌لاق هه‌بووه‌ له‌ سه‌رانسه‌رى عێراقدا و هه‌له‌نه‌بم له‌و ڕێژه‌ زیاتر له‌ ٨ هه‌زار كه‌س له‌ هه‌رێمى كوردستان بوه‌ ، به‌م پێیه‌ش بێت له‌ هه‌ر ١٠ خوله‌كێكدا ئافره‌تێك ته‌ڵاق ده‌درێت، هێشتا پێت وایه‌ ئه‌مانه‌ هه‌مووى له‌ خۆیه‌وه‌ و بێ هۆكار و كارتێكه‌رى ده‌ور به‌ر رووبده‌ن !

ڕۆژێك به‌ ئیشێكى تایبه‌ت چوومه‌ یه‌كێك له‌ دادگاكانى هه‌رێمى كوردستان ، له‌ ٩ كه‌یسی ته‌ڵاق ، ٧ دانه‌یان به‌ هۆى فه‌یسبووكه‌وه‌ بوو، پیاو هه‌یه‌ خاوه‌نى ٩ منداڵه‌ و تووشى خیانه‌تى زه‌وجی بوه‌ ، ئافره‌ت هه‌یه‌ ٤ منداڵى هه‌یه‌ و ئێستا به‌ هۆى خیانه‌ زه‌وجیه‌وه‌ ته‌ڵاق دراوه‌ ، سه‌دان و هه‌زاران نمونه‌ى تری زیندوو له‌ ده‌وروبه‌رمان هه‌ن .

ئێمه‌ى شه‌رقى تێنووى سێكسین ، وێڵێ جه‌سته‌ى رووت و دژى دینین ،به‌ بیانوى كرانه‌وه‌ ، ئه‌مانه‌وێت به‌ره‌ڵا بین ، دوور له‌ دین بین ، دوور له‌ هه‌موو قیه‌م و ئه‌خلاق و پێشكه‌وتنێك بین، قبولى ره‌خنه‌ و ئامۆژگارى ناكه‌ین ، له‌ هه‌ركامێكمان بپرسیت بۆ واده‌كه‌یت، هه‌مومان یه‌ك وه‌لاممان هه‌یه‌ ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ : ئه‌مه‌ ئازادى كه‌سی(شه‌خصی)یمه‌ و په‌یوه‌ندی به‌ تۆوه‌ نیه‌ …

ئیسنتاگرام پره‌ له‌ نماشكارانى ئافره‌تى جل و به‌رگ ، به‌لام له‌ ١٠ به‌ناوبانگترین نمایشكه‌ر وپێشكه‌شكارانى كوردستان ،٨ دانه‌یان ته‌ڵاق دراون و هه‌موانیش ئه‌وه‌ ئه‌زانن …

زۆرینه‌ى فاشیۆنه‌ ناسراو و ئه‌ستێره‌ى كه‌ناڵه‌ ئاسمانیه‌ كوردیه‌كان له‌ ژیانى هاوسه‌رى سه‌ركه‌وتونه‌بون و ته‌ڵاق دراون …

كه‌چى تۆیش ئه‌ته‌وێت چاو له‌وان بكه‌یت ،پێت وایه‌ ئه‌وه‌ى ئه‌وان له‌ ژێر ناوى فۆتۆ مۆدێل و فاشیۆن و پێشكه‌شكاریه‌وه‌ ئه‌نجامى ده‌ده‌ن ، كارێكى راست و دروسته‌ ، به‌لام ئه‌وه‌ى له‌و دیو سۆشیال میدیا درۆینه‌كه‌وه‌ ئه‌گوزه‌رێت ، ته‌واو جیاوازه‌ .

زۆرێك له‌ فۆتۆ مۆدێل و فاشیۆنه‌كانى فه‌یسبووك و ئینستا و سناپ ، به‌ ئومێدى ژیانێكى شایسته‌ى هاوسه‌رگیرى و تامه‌زرۆى مناڵێكن بیكه‌نه‌ باوه‌شیان ، به‌لام به‌ڕێژه‌ى زیاتر له‌ سه‌دا هه‌شتایان سه‌ركه‌وتونه‌بون و نابن له‌ ژیان ، ئێستا بۆتۆ ئه‌ته‌وێت چاویان لێ بكه‌یت و خۆت رووت بكه‌یته‌وه‌ و ته‌قلیدیان بكه‌یته‌وه‌.

من نازانم كێ به‌رپرسیاره‌ له‌وه‌ ، وه‌ ئه‌بێت یه‌خه‌ى كێ بگیرێت ، وه‌ ئه‌بێت چی بكرێت ، ئه‌وه‌ى ئه‌زانم ته‌نها ئه‌وه‌نده‌یه‌ ،به‌هۆى خراپ به‌كارهێنانى سۆشیال میدیايه‌وه‌ داهاتوویه‌كى نادیار و ترسناك چاوه‌ڕوانى نه‌وه‌ى داهاتوو و زۆرینه‌ى چینى ئێستا ئه‌كات ، داهاتوویه‌ك كه‌ وولاتانى ئه‌وروپى و ڕۆژئاوا تێیان په‌راندوه‌ و به‌ ئومێدى ئه‌وه‌ن بگه‌ن به‌ حاڵى ئێستاى ئێمه‌ ، بێ ئاگا له‌وه‌ى ئێمه‌ نه‌زانانه‌ هه‌نگاو ده‌نێن به‌ره‌و داهاتوویه‌كى لێڵى خاڵى له‌ خۆشه‌ویستى و سۆز ، خاڵى له‌ ئه‌خلاق و ئه‌ده‌ب ، خاڵى له‌ زانست و ته‌كنه‌لۆژیا ، خاڵى له‌ به‌ها بالاكانى ئیسلام و كه‌لتورى كوردى ، پڕاو پڕ له‌ لێكترازان و خۆشه‌ویستى درۆینه‌ و داپڵۆسین له‌ هه‌موو قیه‌م و ئه‌خلاقێك ..
ئێستا ده‌رهاویشته‌ و ده‌رئه‌نجامه‌كانى ئه‌و به‌ره‌لایى و بێ خاوه‌نى و به‌ناو كرانه‌وه‌یه‌ به‌ دیار نه‌كه‌وتوه‌ ، به‌ڵام ڕۆژانێك دێن (كه‌ زۆر نزیكن)و ئه‌وكات ئه‌بێت باجه‌كه‌ى بده‌یت ،ئه‌مڕۆش نه‌بێت سبه‌ی، یان سبه‌ینێكى نزیكتر …

ڕۆژێك دادێت خۆزگه‌ ده‌خوازن بۆ ئه‌مڕۆ، به‌ڵام ئه‌وكات دره‌نگه‌ ،نه‌ك ده‌وروبه‌ر و نزیكه‌كانت ، بگره‌ خانه‌واده‌كه‌شت له‌ ژێر كۆنترۆلت ده‌رچوه‌ و تۆش له‌ ژێر كاریگه‌ریه‌ نه‌رێنیەکانى ئه‌وان خه‌ریكه‌ خۆت ئه‌دۆرێنیت …

ئه‌وكات تێئه‌گه‌یت له‌وه‌ى ده‌وروبه‌ر و كۆمه‌ڵگا چه‌نده‌ كاریگه‌ریان له‌سه‌ر مان جێهێشتوه‌ ..

له‌ كۆتاییدا ته‌نها ٣ خاڵى گرنگ ده‌خه‌مه‌ پێش چاوى هه‌مووتان وه‌كو بیرخستنه‌وه‌

١- ڕاسته‌ كه‌س ناچێته‌ قه‌برى كه‌س ، وه‌كه‌سیش تاوان یاخود چاكه‌ى كه‌سى تر هه‌ڵناگرێت ، به‌ڵام پێش ئه‌وه‌ى بیر له‌ خه‌ڵكى بكه‌یته‌وه‌ ، بیر له‌ حالى خۆت بكه‌ره‌وه‌ ، یه‌كه‌م پرسیار له‌ ڕۆژى قیامه‌ت لێت ده‌كرێت ئه‌وه‌یه‌ ته‌مه‌نت له‌ چى به‌فیرۆدا { فَوَرَبِّكَ لَنَسْأَلَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ *عَمَّا كَانُوا يَعْمَلُونَ} !

٢- مه‌ڵێ پۆستێكى من ، كۆمێنتێكى من ، بابه‌تێكى من ، هیچ له‌ دۆخه‌كه‌ ناگۆرێت ، مه‌ڵێ له‌ نێوان ئه‌م ٢ ملیار به‌كارهێنه‌رى فه‌یسبووكدا ، نوسینه‌كانى من هیچ گرنگیه‌كیان نیه‌ ، بیرت نه‌چێت ((مَّا يَلْفِظُ مِن قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ))، هه‌ر شتێك له‌ ده‌مت دێته‌ ده‌ره‌وه‌ له‌سه‌رت ئه‌ژمار ده‌كرێت و ڕۆژى دوایى لێ پرسینه‌وه‌ت له‌گه‌ڵدا ده‌كرێت …

٣-چێژ له‌ ژیانى خۆت وه‌رگره‌ ، به‌ دڵى خۆت فه‌یسبووك و ئینته‌رنێت به‌كاربهێنه‌ ، به‌ڵام ئاگاداربه‌ به‌ بیانووى ئازادی و كرانه‌وه‌ ، سنووره‌كانى خودا مه‌به‌زێنه‌ ، تۆ نازانیت به‌ كۆمێنێتكى نه‌شیاوى تۆ ، پۆستێك ، بابه‌تێك، چی ڕووده‌دات …بۆیه‌ هه‌میشه‌ ئه‌و ڕۆژه‌ت له‌ پێش چاوت بێت كه‌ ڕۆژى مه‌حشه‌ره‌ و به‌ ته‌نیا له‌به‌رده‌م خوداى گه‌وره‌ لێ پرسینه‌وه‌ت له‌گه‌ڵدا ده‌كرێت (( وكلهم اتية يوم القيامة فردا)) ….

باقى وه‌سه‌لام
ئه‌ندام عومه‌ر
سه‌رۆكى ڕێكخراوى تێك ئای بۆ ته‌كنه‌لۆژیاى زانیاری

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

پارتی و یەكێتی چیان لەگۆران ئەوێت!

كەمال ڕەوف

بزووتنەوەی گۆران ئەگەرچی نەیتوانی ببێتە ئەلتەرناتیڤی حزبی باو و گۆرانكاری ریشەیی لەدەسەڵاتدا دروست بكات، بەڵام بە(باش و خراپ)، بووە مۆدێڵكی نوێی حزبایەتی. گرنگترین شت بۆ گۆران ئەوە بوو، تا لە حزبە باوەكان نەچێت، بەتایبەت پارتی و یەكێتی، شانازی گوتاری سیاسی خۆیی لەسەر بزووتنەوەیەكی مەدەنی و حزبی هەڵبژاردن و خاوەن شەقام و جەماوەر هەڵچنیی و لەیەكەم بەشداریكردنی هەڵبژاردندا، بووە گەورەترین موفاجەی سیاسی لەمێژووی نزیكی خەباتی حیزبایەتی لەكوردستان.

هەڵەی گۆران لەو شوێنەوە دەستی پێكرد، پەلەی كرد بۆ گۆرانكاری، پەلەی كرد بۆ بەشداری حوكمرانییەك كە خۆی حیكمەتی دروستبوونی خۆی لەسەر نەهێشتن و گۆرانكاری ئەو شێوازە لەحوكمرانی بیناكردبوو، هاوكات خاوەخاو و بێباكیشی بۆ دەستبردن بۆ پێگەیاندنی كادر نەوعی، ئەو سەری گەمەكەی بەوە قفڵ كرد، وەك خۆیان دەڵێن، بەشێك لە هێلكەكانی ناو بزووتنەوەكە پیس بوون، بەشێكی تریشیان لەناو دۆخی خراپی ئیدارەی بزووتنەوەكەدا پیس بوون.

كورتبینی سیاسی گۆران ئەوكاتە سەری هەڵدا، كە بروایان وابوو پارتی و یەكێتی تەسلیم بەئەمری واقیعی هەڵبژاردن دەبن، حساب بۆ نەكردنی دۆخی دروستكراوی هەرێم و بەكەم سەیركردنی نەیار، ئەو تابلۆ خەیاڵییەی خستە بەردەم گۆران، كە دەتوانن لەدۆخێكی ئاوادا بەئاشتیانە دەسەڵات لەدەست پارتی و یەكێتی دەربهێنن.

بەشداریكردنی گۆران لە كابینەی پێشوو، لەسەر ئەوە بوو، كە دەتوانن لەگەڵ پارتی پێكەوە هاوسەنگی هێزو دۆخەكە بگۆرن، ئەوكاتە گۆران لە عەوەجی هێزو توانای خۆیدا بوو، كاك نەوشیروان لەژیاندا بوو، بزووتنەكەش 24 كورسی پەرلەمان و دەریایەك پشتیوانی جەماوەرو كێوێك ئومێدی پیا هەڵواسرابوو، بەڵام گۆرانی چنگ پرلە لەپرۆژە، گۆرانی مۆدێڵ و پر لەئیرادە، لەئاكامدا هیچی نەچنیەوەو لەبەردەم قەڵەمرەوی و یەكپارچەیی پارتی و یەكێتی دەستەپاچە دەركەوت.

ئێستا پرسیاری گەورە لەسەر گۆران ئەوەیە، ئاخۆ لەم كابینەیەدا، بە 12 كورسیی و لەغیابی سەركردەكەیان، دەیانەوێت جارێكی تر بەهەمان لۆژیك بەشداری بكەن؟، ئایا ئەم سیناریۆیەی ئێستا هاوشێوەی پێكهێنانی كابینەكەی تر نییە؟. وادیارە پارتی لەنێوان گۆران و یەكێتی دەیەوێت گەمەیەكی تر بەهەمان مەبەست ئەنجام بدات، گۆران جاران بە هێزێكی گەوەرەی جەماوەرییەوە، بە 24 كورسییەوە دەستەپاچە بوو لە سەرخستنی پرۆژەیەك لەپرۆژە جدییەكانی، ئاخۆ ئێستا بەم وەزعەیەوە دەیەوێت، چۆن تایی تەرازووی هێز بۆ پارتی بگۆرێت و لەباتی یەكێتی گۆران ببێتە هاوتاكەی تاكو زۆنی سەوز لەرێگەی گۆرانەوە بەرێوەبەرێت. گەمەكە لەمسەرەوە نەتیجەكەی دیارە، ئەگەر گۆران ئەوكارە بكات، جگەلەوەی خۆكوژییەكی سیاسی مەترسیدارە و بەتەواوەتی جەماوەرەكەی لەخۆی ئەتۆرێنی، لەهەمانكاتیشدا ئەگەری ئەوە هەیە ئاگری شەرێك لەم ناوچەیە هەڵگیرسێت، ئەم شەرەش پێویستی بەهاوكاری هێز هەیە، كە پارتی ئامادەیی نیشان داوە بیبەخشێتە گۆران، ئەگەر ئەوە رویدا، ئیتر گۆران نە بزووتنەوە مەدەنییەكەیە، نەحزبی هەڵبژاردن، بەڵكو ئەوەی لەم ململانێیەتیەی نێوان یەكێتی و پارتی لەدایك ئەبێت، هیچ نییە جگە لەحزبێكی بچووكی گۆێگری هێز پێبەخشراو، جار ئیتر ئەم هێزە لەم لابێت یان لەولا هەموو شتێكە جگە لە گۆرانەكەی جاران.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

16 و 17 ئۆكتۆبەر

فەرهەنگ فەرەیدون

بەرەبەیانی 15ئۆكتۆبەری 2017، پەیوەندیم كرد بە محەمەد خورشید بەرپرسی لقی 3ی پارتی دیموكراتی كوردستان لە كەركوك و پێم وت دۆخی كەركوك چۆنە لە وەڵامدا وتی”دۆخەكە زۆر خراپە”، رۆژی دواتر هێزە كوردییەكان شارەكەیان چۆڵكرد و رۆژەكەش وەك خیانەتێك بۆ ژمارەیەك بەرپرسی یەكێتی تۆماركرا.

“یەكێتی و پارتی ئامادە نەبوون لە كەركوك بەرگری بكەن”
نابێت ئەوەمان بیر بچێت،16 ئۆكتۆبەر دەرهاویشتەی رووداوەكانی ریفراندۆم بوو، سەركردایەتی سیاسی كورد دەیزانی درەنگ و زوو دەبێت ناوچە جێناكۆكەكان رادەستی بەغدا بكاتەوە، بەڵام ریفراندۆم كاتی رادەستكردنەوەی ئەو ناوچانەی پێشخست.
48 كاتژمێر پێش رووداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەر، یەكێتی و پارتی لە هاوینە هەواری دوكان كۆبوونەوە، سەركردەیەكی یەكێتی كە تۆماری دەنگییەكەی لام پارێزراوە و نامەوێت لە ئێستادا ناوی بهێنم پێی وتم، كە خۆیی و دوو سەركردەی دیكەی حزبەكەی پلانی 30 رۆژ بەرگریكردنیان لە كەركوك داڕشتووە وتیشی”چونكە فڕۆكە بەكارنەدەهات، دڵنیابووین لە سەركەوتنمان” بەوتەی ئەو سەركردەیەی یەكێتی زۆریەنەی پارتی و حزبەكەشی دژی ئەوەبوون شەڕبكرێت لەو شارە، هەربۆیە كۆبوونەوەكە بەبێ‌ بڕیاری یەكلاكەرەوە كۆتایی پێهێناوە.

16 ئۆكتۆبەر چی روویدا؟
پێشمەرگە بێ پلان بوو، چەك نەگەیشتبووە سەنگەرەكان، سەركردایەتی سیاسی كورد كە ئەوكات سەرۆكی هەرێم سەرپەرشتی دەكرد، هیچ بەرنامەیەكی بەرگری دانەڕشتبوو، ئەگەر شەڕیش لە كەركوك بكرایە، بە زووی بە سەركەوتنی هێزە عیراقییەكان كۆتایی دەهات، ئەگەر ئەمە روویبدایە جگە لەوەی ژمارەیەكی زۆری پێشمەرگە شەهید دەبوون، ناو ئازایەتیشیان دەكەوتە ژێر پرسیارەوە.
لە 16ی ئۆكتۆبەر هیچ زیانێك بەر ژێرخانی ئابووری شارەكە نەكەوت، ئەوەی زیانی بەركەوت تەنها ئەو بەرپرسانەی شارەكەبوون، كە ساڵانێك بوو لە داهات و  شیرینی نەوتیان دەدزی، هێزە كوردییەكانی ناو شارەكەش لەبری پاراستنی هاوڵاتیان، سەرقاڵی ئەوە بوون چۆن ئەو دزوو تاڵانچییانە بە سەلامەتی لە كەركوك بیانبەنە دەرەوە.

“16ی ئۆكتۆبەر و 17ی ئۆكتۆبەر”
بەرەبەیانی 17ی ئۆكتۆبەر بە هەمان شێوەی كەركوك، پارتی هێزەكانی لە ناوچە جێناكۆكەكانی ژێر دەسەڵاتی خۆی كشانەوە، ئەم كشانەوەیە وردو زیرەكانەبوو، لە درەنگانێكی شەو دوور لە چاوی میدیاكان و هاوڵاتیان ئەنجامدرا، ئەمەش وایكرد هیچ كەس باسی ئەو كشانەوەیە نەكات و وەك 16ی ئۆكتۆبەر بە خیانەت نەناسرێت.

16 ئۆكتۆبەر خیانەت بوو؟
16 ئۆكتۆبەر خیانەت نەبوو، چونكە سەركردایەتی سیاسی كورد بێپلان بوون، ئەگەر شەڕ لە كەركوك روویبدایە، كورد هیچ شتێكی بەدەست نەدەهێنا، جگە لە شەهیدبوونی ژمارەیەكی زۆر پێشمەرگە و هاوڵاتی و وێرانبوونی شارەكە، ئەو بەرپرسانەی 16ی ئۆكتۆبەر بەخیانەت دادەنێن، خۆیان بەشێكن لەو خیانەتە، چونكە ئەو خیانەتكارانەی كە خۆیان دەیڵێن ساڵێكە نەیانداون بە دادگا و بگرە كۆبوونەوەی نهێنیشیان لەگەڵ دەكەن.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
حکومەتی داهاتووی هەرێمی کوردستان دەتوانێت خزمەتی هاوڵاتیان بکات؟

کوردستان

دوایین