ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

پرده‌ رووخاوه‌كانی موسڵ ژیان له‌ خه‌ڵك قورستر ده‌كه‌ن

خەڵک-

ئه‌بو ئه‌حمه‌د تاكسییه‌كه‌ی به‌ره‌و به‌ری چه‌پی موسڵ لێده‌خوڕی، له‌ ریزێكی دورودرێژی ئۆتۆمبێلدا وه‌ستابوو، تا بتوانێت له‌رێی پردێكی كاتی ئاسنینه‌وه‌ به‌ره‌و به‌شی راستی شاره‌كه‌ بپه‌ڕێته‌وه‌.

له‌نێو گه‌رمای به‌رزی موسڵ، ئه‌بو ئه‌حمه‌د كه‌ ده‌سته‌سڕێكی له‌سه‌ر شانی دانابوو بۆ سڕینی ئاره‌قه‌ی نێوچه‌وانی، كێشای به‌ سوكانی ئۆتۆمبێله‌كه‌یدا و وتی: “تاكه‌ی ئه‌م چاره‌سه‌ره‌ كاتییانه‌ ده‌مێنن”، مه‌به‌ستی له‌ به‌گه‌ڕخستنه‌وه‌ و چاككردنه‌وه‌ی كاتی ئه‌و پردانه‌ بوو هه‌ردوو به‌ری شاره‌كه‌ به‌یه‌كه‌وه‌ ده‌به‌ستنه‌وه‌.

ئه‌بو ئه‌حمه‌د و ته‌واوی شۆفێرانی تر له‌ شاره‌كه‌، رۆژانه‌ ناچارن ده‌وروبه‌ری ٣٠ خوله‌ك چاوه‌ڕێ بكه‌ن تا له‌نێوان به‌شی راست و چه‌پی موسڵ هاتوچۆ بكه‌ن.

له‌ موسڵ پێنج پردی سه‌ره‌كی له‌سه‌ر ڕووباری دیجله‌ بۆ هاتووچۆی ئۆتۆمبێل و هاوڵاتیان دروستكراوه‌، به‌هۆی ئه‌وه‌ی ڕووباره‌كه‌ شاره‌كه‌ ده‌كات بە‌ دوو به‌شه‌وه‌، به‌ڵام هه‌موو پرده‌كان له‌شه‌ڕی داعش له‌لایه‌ن فڕۆكه‌ جه‌نگییه‌كانی هاوپه‌یمانی نێوده‌وڵه‌تی و چه‌كدارانی ئه‌و رێكخراوه‌وه‌ ته‌قێنرانه‌وه‌.

داعش له‌ ناوه‌ڕاستی ٢٠١٤ دا ده‌ستیگرت به‌سه‌ر موسڵدا و له‌ ته‌مموزی ٢٠١٧ هێزه‌ عیراقییه‌كان شاره‌كه‌یان كۆنتڕۆڵكرده‌وه‌.

مه‌روان عه‌بدولره‌زاق، به‌رێوه‌به‌ری راگه‌یاندنی رێگاوبان و پرده‌كان له‌ نه‌ینه‌وا، دەڵێت: “ساڵێك به‌سه‌ر كۆنتڕۆڵكردنه‌وه‌ی موسڵدا تێپه‌ڕیوه، به‌ڵام كێشه‌ی پرده‌كان هێشتا چاوه‌رێی چاره‌سه‌ری بنه‌ڕه‌تی ده‌كه‌ن، چونكه‌ له‌شه‌ڕدا زۆرینه‌ی پرده‌كانی پارێزگای نه‌ینه‌وا وێران بون كه‌ ٦٥ پردن.”

ھەروەھا دەڵێت: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كه‌یان هه‌وڵیداوه‌ چاره‌سه‌ری كاتی بۆ كێشه‌كه‌ بدۆزێته‌وه‌، بۆیه‌ ده‌ستیكردووه‌ به‌ بنیاتنانه‌وه‌ی پردی چوار له‌رێی دانانی پردێكی ئاسنه‌وه‌، ئه‌وه‌ش به‌تێچوی ١ ملیار و ٩٩٣ ملیۆن دینار له‌سه‌ر ئه‌ركی بانكی نێوده‌وڵه‌تی.

ئه‌و پرده‌ی به‌ كاتی به‌گه‌ڕخراوه‌ته‌وه‌ ناوچه‌ی ده‌واسه‌ له‌ به‌ری راستی موسڵ ده‌به‌ستێته‌وه‌ به‌ گه‌ڕه‌كی زوبات له‌ به‌ری چه‌پی شاره‌كه‌.

به‌رێوه‌به‌ری راگه‌یاندنی رێگاوبان و پرده‌كان ده‌ڵێت: پرۆژه‌ی دووباره‌ بنیاتنانه‌وه‌ی دوو پردی كۆنی موسڵ هه‌یه‌ كه‌ یه‌كێكیان ساڵی ١٩٣٤ دروستكراوه‌ و ده‌كه‌وێته‌ ناوه‌ڕاستی شاره‌كه،‌ له‌گه‌ڵ پردی حه‌جه‌ری نزیك له‌ پردی ته‌تیق.

هێرشه‌كانی داعش و شه‌ڕی ئه‌و رێكخراوه‌، زیانی به‌ ٨٠٪ ی ژێرخانی موسڵ گه‌یاندووه‌، به‌پێی ئاماره‌ ڕەسمییەکان، له‌سه‌ره‌تای كۆنتڕۆڵكردنه‌وه‌ی شاره‌كه‌شدا، سوپای عیراق پردی ئاسنی سه‌ربازی دانا تا هاوڵاتیان بتوان هاتووچۆ بكه‌ن.

نه‌وفل حه‌مادی سوڵتان، پارێزگاری نه‌ینه‌وا له‌ به‌رنامه‌یه‌كی ته‌له‌فزیۆنیدا جه‌ختیكرده‌وه لەوەی،‌ له‌ ته‌مموزی ٢٠١٧ و كۆنتڕۆڵكردنه‌وه‌ی شاره‌كه‌وه‌ تائێستا، هیچ بڕه‌ پاره‌یه‌كیان له‌ حكومه‌تی ناوه‌ندی وه‌رنه‌گرتووه.

حكومه‌تی ئه‌ڵمانی، بڕی ٤٥ ملیۆن یۆرۆی ته‌رخانكردووه‌ بۆ هاوكاری عیراق، به‌ ئامانجی پاككردنه‌وه‌ی پرده‌كان، به‌پێی ئیداره‌ی پارێزگاكه‌.

به‌رێوه‌به‌ری راگه‌یاندنی رێگاوبان و پرده‌كان ئاماژه‌ی به‌وه ‌دا،‌ به‌و بڕه‌ پاره‌یه‌ ٦ پرد نۆژه‌ن و چاكده‌كرێنه‌وه‌، له‌ نێویاندا پردی گوێر، گه‌یاره‌، وادی مه‌رعی، پردی حود و ٢ پرد له‌ناو شاری موسڵ، ئه‌وانیش موسه‌نای یه‌ك و دوو، له‌گه‌ڵ چاككردنه‌وه‌ی رێگای نێوان به‌غدا و موسڵ.

مه‌روان عه‌بدولره‌زاق ده‌ڵێت: حكومه‌تی عیراقی هیچ بڕه‌ پاره‌یه‌كی بۆ به‌رێوه‌به‌رایه‌تییه‌كه‌یان ته‌رخاننه‌كردووه‌، رۆڵی حكومه‌ت وه‌كو ئه‌و وتی ته‌نیا هه‌ماهه‌نگییه‌ له‌ نێوان ئه‌وان و ئه‌و لایه‌نانه‌ی هاوكاری دارایی پێشكه‌شده‌كه‌ن.

هاوڵاتیانی موسڵ، جگه‌ له‌ كێشه‌ی رێگاوبان و پرده‌كان، به‌ده‌ست چه‌ندین گرفتی تری نه‌بوونی خزمه‌تگوزاریی و سه‌قامگیرییه‌وه‌ ده‌ناڵێنن.

کەرکوک ناو

ئابوری

دابەزینی بەهای تمەن بازاڕی فەرشی ئێرانی گەرمكردۆتەوە

 

خەڵك-یەحیا حەبیب

دابەزینی بەهای تمەن بە بەرامبەر بە دۆلار بازاڕی فەرشی ئێرانی لە كوردستان و عێڕاقدا بوژاندووەتەوە و هاوڵاتیانیش خواستیان لەسەر ئەو فەرشانە دروست بووە كە ئێران بۆ پێشانگا نێودەوڵەتییەكان دەیبات و نمایشی دەكات.

ئێران خاوەنی دەیان كۆمپانیای دروستكەری فەرشە و ئەمەش وایكردووە كە خواستێكی زۆر لە سەر فەرشەكانی دروست ببێت لە دەرەوەی وڵات، چونكە كاری جیاواز لە فەرشەكاندا ئەنجام دەدەن و كوالێتیەكی باشیان هەیە، بەڵام دابەزینی بەهای تمەنی وڵاتەكە وای كرد ئەو فەرشانەی كە نرخەكانیان بەرز‌ بوو بۆ دوو هێندە و سێ هێندە دابەزێت و ئێستاش بەو هۆیەوە بازاڕی فەرشی ئێرانی لە شار و شارۆچكەكانی هەرێم و عێراقیش گەرمببێت.

محەمەد عەزیز، خاوەنی یەكێكە لە پێشانگاكانی فەرش بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، “فەرشی ئێرانی لە جیهاندا بە ناوبانگە و بە تایبەت جۆرەكانی وەك فەرشی (كاشان و هەزار و دوسەد شانە) و چەندین جۆریتری هەیە ئەمەش وای كردوە هاوڵاتیانی خۆمان لە ناوچەكانی عێڕاق و هەرێمی كوردستان بە تایبەتی خواستێكی زۆریان لەسەر جۆرەكانی فەرشی ئێرانی هەیە “.

وتیشی”بەڵام بەهۆی بەرزی نرخی تمەن نەیان دەتوانی بیكڕن بە جۆرێك پێش دابەزینی تمەن فەرشی (700 شانە) جوتەكەی زیاتر لە ملیۆنێك دیناری عێڕاقی بووە بەجۆرێك دوو فەرشی 3 مەتر بە درێژی چوار مەتر (800 دۆلار بۆ 900 دۆلار)ی ئەمریكی دەكەوت “.

ئاماژەی بەوەشكرد، “لە ئێستادا دابەزینی نرخی تمەن بەرامبەر بە دۆلار و دیناری عێڕاقیش بە هەمان شێوە ئەمەش كاریگەری زۆری كردە سەر بازاڕی فەرشی ئێرانی و هاوڵاتیانیش ئێستا بە بەردەوامی فەرشی نێو ماڵەكانیان نوێ دەكەنەوە، چونكە ئەو فەرشانە نرخەكانیان دابەزیوە و پشتر بە هۆی ئەوەی كە نرخیان بەرز بوو بە ئاسانی هاوڵاتیان نەیان دەتوانی بیكڕن، بەڵام دابەزینی بەهای تمەن وای كردووە هاوڵاتیەكی باش سەردانی ئەو شوێنانە بكەن كە فەرشی ئێرانی دەهێنن و ڕۆژانە چەندین خێزان دێن سەیری جۆرەكانی فەرش دەكەن و دەیكڕن بۆ ماڵەكانیان و دابەزینیشی بە هەل دەزانن، چونكە پێشتر نە دەتوانرا بیكڕن “.

خاوەنی ئەو پێشانگایەی فەرش ئاشكراشی كرد”لە ڕابردوودا پێش ئەوەی بەهای تمەن زۆر دابەزێت ئامێرە كارەباییەكانی وەك (سەلاجە و موبەریدە ئامێرەكانی تر )ی كارەبایی دەنێردرایە ئێران و ساغ دەبویەوە، بەڵام ئێستا بازرگانانی ئێران لە هاوردەكردنی ئامێرە كارەبایەكان خۆیان دوردەخەنەوە، چونكە ئەگەر لە ڕابردوودا سەلاجەیەك بە 300$ دۆلار بكڕایە ئەوا ئێستا بە 1200$ هەزار و دوو سەد دۆلارە و هاوڵاتیانی ئێرانیش ئەمەیان پێ ناكڕێت و هەر بۆیە بازرگانان نایبەن بۆ ئەو وڵاتە “.

وتیشی”ساڵی 2015 ئەو قەیرانەی كە ڕوی لە هەرێمی كوردستان كرد تارادەیەكی زۆر هاوڵاتیان وازیان لە كڕینی فەرش و نوێكردنەوەی ناو ماڵ هێناوە، لە ماوەی قەیرانەكەشدا خواست لەسەر ئەو فەرشانە هەبوون كە بە مەتر دەفرۆشران و نرخەكەیان زۆر بەرز نەبوو وەك لە نرخی فەرشی ئێرانی “.

ئاماژەی بەوەشكرد، “ئێران لە ڕوی جۆرەكانی فەرشەوە بەناوبانگە و چەندین جۆری فەرشی هەیە كە بەشێكی پێش دابەزینی نرخی تمەن هاوڵاتی هەرێم باسی جۆرە بەرز نرخەكانی نەدەكرد، بەڵام دابەزینی بەهای تمەن خواستیشی لەسەر فەرشە گران بەهاكانی ئێرانی دروست كردووە بە تایبەت ئەوانەی كە لە پێشانگا نێودەوڵەتیەكان نمایش دەكرێت “.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

بەوێنە‌و ڤیدیۆ..ئەو خواردنەی زیاد لە سەدەیەكە، رۆژانە لە ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا لێدەنرێت

خەڵك-سەعد مەلا عەبدوڵڵا گوڵپی

زیاتر لە سەدەیەكە، رۆژانە جۆرێك لە سوپ لە ریستۆرانتی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا دروست دەكرێت و بەناوی سوپی پیرانی ئەمریكی ناوبانگی دەركردووە.
تۆڕی (BBC) بڵاویكردەوە، پێشینەی ئەم سوپە دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتاكانی سەدەی بیستەم، ماڵپەڕی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكی بۆچونی جیاواز لەو بارەوە ئاشكرا دەكات و دەڵێت، ناتوانرێت دڵنیایی لەبارەی كام لەو بۆچوونانەوە یەكلایی بكرێتەوە.


یەكێك لەو بۆچونانەی باس لەو سوپە دەكات دەڵێت، ئەو سوپە لە ساڵی 1900 لەسەر خواستی كەسێك بەناوی (دوبوا سیناتۆری ویلایەتی ئایداهو) دەستی پێكردووە، بۆچونێكیتر هەیە دەڵێت، نیوت نلسون سیناتۆری ویلایەتی مینیسۆتا بووە كە ئەم جۆرە سوپەی لە ناوچەكە گونجاندووە و دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1903.
بۆچونێكیتر ئەوەیە دەڵێت، لە ساڵی 1904 جو كانن سەرۆكی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا دوای تێگەشتنی لەوەی هیچ جۆرە خواردنێك لە ریستورانتی ئەنجومەنەكە بە دڵی ئەو نییە، فەرمانی كرد بەوەی بەبێ رەچاوكردنی كەش و هەوا ئەم جۆرە سوپە لێبنرێت، لەكاتێكدا ئەم جۆرە خواردنە زیاتر لە وەرزی زستاندا دەخورێت، بەڵام ئەوە بەدیار نەكەوتووە ئایا ئەم فەرمانە بۆ خراپی خواردنی چێشتلێنەرەكان بووە، یاخود بۆ دڵنیایی لەوەی ئەو خۆراكە دەبێت بە بەردەامی بوونی هەبێت.

ئەو سوپەی تا ئێستا دروست دەكرێت لە فاسۆلیا و گۆشتی بەراز و پیاز و كەرە و خوێ و بیبەر.

بۆ چۆنێتی دروستكردنی سوپەكە كلیك بكە بۆ بینینی ڤیدیۆكە.

ئەو سوپە ئەگەر بەشێوەیەكی سوننەتیتر دروست بكرێت پێویستی بە فاسۆلیا، گۆشتی بەراز بە ئێسقانەوە، پەتاتە، پیاز، كەرەوز و سیر.
لە تۆمارێكی ڤیدیۆییدا و لە دروستكردنی سوپەكەدا گۆشتی بەرازەكەی تێدا سڕدراوەتەوە، بەڵام لە دەیەی هەشتاكانی سەدەی رابردوو بۆ جارێكیتر گۆشتی بەرازەكە گێڕدراوەتەوە بۆ نێو سوپەكە.

فەرمانی لێنانی سوپ

فەرمانی لێنانی سوپ

بەشێك پێیان وایە سوپەكە فكرەی ویلایەتەكانی باشووری ئەمریكایە، چونكە بە هەرشێوەیەك بێت چێشتلێنەرە رەشتپێستەكانی باشووری ئەمریكا دروستیان كردووە و ئەوان سوپەكەیان بە سەلیقەیەكی زۆر جوان دروست كردووە.
دەوترێت، تەنها یەك جار لەكاتی جەنگی جیهانی دووەم و بەهۆی نەبوونی و كەمی خۆراك، یەك رۆژ ریستورانتی سەنای ئەمریكا فاسۆلیای لێنەبووە و بەو هۆیەوە لەو رۆژەدا ئەم جۆرە چێشتە لێنەنراوە، بەڵام لەو رۆژە بەدواوە رۆژانە ئەم سوپە لێنراوە بڕیاریش نییە هیچ رۆژێك بەبێ لێنانی ئەم سوپە لە ئەنجومەنی سەنا تێپەڕ ببێت.


لە ساڵی 2010ەوە، هاووڵاتیانیش دەتوانن لە كاتژمێرێكی دیاریكراو لە ریستورانتی سەنا ئەو سوپە تاقیبكەنەوە، هەڵبەتە بۆ ئەو مەبەستە دەبێت بانگهێشتی یەكێك لە سیناتۆرەكانت پێبێت و هاوشێوەی سیناتۆرەكان جل و بەرگ بپۆشیت، هەروەها ئەم سوپەش لە كۆنگرەی ئەمریكا بۆ تەواوی ئامادەبوان ساز دەكرێت.


مادەی سەرەكی ئەم سوپە فاسۆلیایەكە كە بە فاسۆڵیای دەریایی ناسراوە، چونكە پێكهاتەیەكی باشی تێدایە و نرخەكەشی هەرزانە و بۆ كاتێكی دوورو درێژیش دەتوانرێت هەڵگیرێت، ئەمەش وایكردووە لە سەدەی نۆزدەدا لەلایەن هێزە دەریاییەكانی ئەمریكا هەڵبگیرێت.
هێزە دەریاییەكانی ئەمریكاش فاسۆلیایەكی سپی تایبەتیان هەیە كە هاوشێوەی سوپەكەی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكایە، بەڵام لەبری كەرەوز، گێزەر و ئاردی گەنم یان خودی گەنمەكە تێدا بەكاردەهێنرێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

نۆڕینگەكانی لاكۆڵان بەپێی بەرنامەی چاكسازی دەرمان نامێنن

 

خەڵك-ئارام سەردار

حكومەتی هەرێمی كوردستان بەمەبەستی رێگری كردن لە بەبازاڕكردنی دەرمانی خراپ و كوالێتی نزم، هەروەها رێگری لەبازرگانیكردنی نابەجێ بەسەر ژیانی هاوڵاتیان، ژمارەیەك بڕیاری بۆ چاكسازی و ریفۆرم لەكەرتی دەرمان دەركرد، جێگری نەقیبی سەندیكای دەرمانسازانیش رایدەگەیەنێت، ئەگەر بڕیارەكان وەك خۆیان جێبەجێ بكرێن ئەوا لەشەش مانگ بۆ ساڵێك كاریگەریەیكانی دەردەكەون.

نۆرینگەی لاكۆڵان نامێنێت
هێژا ئەنوەر سەرۆكی بەشی چاودێری و بازاڕ لەكوالێتی كۆنتڕۆڵ لەبارەی بڕیارەكانی حكومەت سەبارەت بەریفۆرمی هاوردەكردن و فرۆشتنی دەرمان لەبازاڕەكانی كوردستان بە(خەڵك)ی راگەیاند، گرینگترین خاڵ لەم بڕیارە نۆرینگەی لاكۆڵان نامێنێت، چونكە پێشتر زۆركات گوێبیست دەبوین كە فلان یاریدەدەری پزیشك كەسێكی كوشتوە، ئەمەش بەهۆی بەكارهێنانی دەرمان بەهەڵە كە نازانن ئەوە كاری ئەوان نییە، هەروەها یەكێكی تر لەخاڵە گرینگەكان پێویستە پزیشكانی دەرمانساز دەوامی خۆیان بكەن و ناكرێت كەسێك بڕوانامەی دەرمانسازی هەبێت و دەرمانخانەیەك بكاتەوە مانگی جارێك بچێت تەنها بۆ پارە وەرگرتن، ئێستا دەبێت دەرمانساز خۆی لەوێ بێت.

هاوكات عەدنان بورهان جێگری نەقیبی سەندیكای دەرمانسازانی كوردستان بە(خەڵك)ی راگەیاند، ئەو بڕیارانەی حكومەت وەكو ئەنجومەنی سەندیكای دەرمانسازان پاڵپشتی تەواوی دەكەین، چونكە یاساكەی ئێمەش سەرچاوەكەی لەم بڕیارانەوەیە كە یاسای دەستدانە پیشەی دەرمانسازییە، بەشێكی تریش بڕیارەكان بۆ پزیشك و كارمەندانی تەندروستییە، بۆیە ئەگەر ئەو بڕیارانەی دەرچووە بۆ چاكسازی لەدەرمان وەك خۆی جێبەجێ بكرێت بەگوێرەی كات كاریگەری باشی دەبێت بۆ دابین كردنی دەرمانێكی باش و تەندروست بۆ نەخۆش.

جێگری نەقیبی سەندیكای دەرمانسازانی كوردستان بە(خەڵك)ی راگەیاند، كۆمەڵێك خەڵك هەیە، ئەگەر یاسا جێبەجێ بكەی زەرەرمەند دەبن، بەڵام ناكرێت بەرژەوەندی گشتی بۆ بەرژەوەندی چەند كەسێك بەلاوەبنرێت، ئەگەر خەڵكێكی هەڵپەرستیش بیەوێت دەرمانی خراپ بێنێتە بازاڕەوە دەبێت بەتوندترین شێوە سزا بدرێن، چونكە ئەگەر ئەو كەسانە پۆستێكیشیان هەبێت، ئەوا بۆ بەرژەوەندی خۆیان بەكاری دێنن.

لای خۆشیەوە هێژا ئەنوەر سەرۆكی بەشی چاودێری و بازاڕ لەكوالێتی كۆنتڕۆڵ سەبارەت بەجۆری سزاكانیش بۆ ئەو كەسانەی مامەڵەی خراپ دەكەن دەڵێت “پێشتر بەپێی یاسایەكی تر كە ئەویش عێراقی بوو مامەڵە لەگەڵ ئەو كەسانە دەكرا كە یاسای دەستدانە پیشەی دەرمانسازیان هەبوو، بەڵام ئێستا بەپێی یاسای ١١١ی سزادانی عێراقی ساڵی ١٩٦٩ كاردەكرێت، كە بەپێی یاسای پێشتر بابەتەكە دەچوە چوارچێوەی كەتن، بەڵام ئێستا بەپێی یاسای سزادانی عێراقی دەچێتە چوارچێوەی تاوان و سزادانەكان قورس بوون”.

وتیشی “ئێمە لەهەرسێ پارێزگاكەی هەرێم دەستمان كرد بەكاركردن، بەڵام لەسلێمانی كێشەی كەمی ستافمان هەبوو، بەڵام لەهەولێر و دهۆك كاری زیاتر كراوە و سەردانی سەرجەم شوێنەكان دەكرێ لەناوشار و دەرەوەی شار، تاوەكو ئێستاش ٢٢ كەس دراونەتە دادگا كە سێ كەسیان دەرمانسازن”.

هاوڵاتیان لەرێگای مۆبایلەوە دەتوانن زانیاری لەسەر جۆری دەرمانەكان وەرگرن
هێژا ئەنوەر سەبارەت بەزانین و كاتی هاتنی دەرمانەكە بۆ (خەڵك) وتی “ئیستا لە هەوڵی دروست كردنی ئەپڵیكەیشنێكین كە هاوڵاتیان دەتوانن لەرێگای مۆبایلەوە بزانن ئەو دەرمانە كەی دەرچوە و كەی هاتۆتە بازاڕ و سیستەمێكیش دادەنرێت بۆ سەرجەم دەرمانخانەكان بەیەكەوە دەبەسترێنەوە تاوەكو حكومەت بزانێ چ دەرمانێك فرۆشراوە و كۆنترۆڵیش دادەنرێت بۆ دەرمانەكانی كە تەنها دەبێ بەرەچەتەی پزیشك بدرێت وەك ترامادۆڵ و جۆرەكانی تر بۆ ئەمەش رەچەتەی پزیشك بۆ یەكجار بەكاردێت”.

دەبێ ریفۆرم لەتەواوی سێكتەری تەندروستی بكرێت
عەدنان بورهان جێگری نەقیبی سەندیكای دەرمانسازانی كوردستان وتی “ئێمە كێشەی زۆرمان لەبواری تەندروستی هەیە و ئەو بڕیارانەش هەرچەندە لەبواری دەرمانە بەڵام ئەمەش بەشێكە لەكێشەكان و پیویستیشە ریفۆرم و چاكسازی لەسیستەمی تەندروستی و دەزگاكانی بكرێ بەكۆی گشتی، ئینجا دەتوانین خزمەتگوزاریەكی سەردەمیانە بۆ هاوڵاتیان دابین بكەین، چونكە چاكسازی تەنها لەرێگەی دەرمانەوە ناكرێ، هەرچەندە ئەمە دەرگایەكی زۆرباشە بۆ كاركردن و چاكسازی لەسەرجەم كەرتی تەندروستی، بۆیە پشتیوانی دەكەین”.

ئەوەشی خستەڕوو، بەپێی ئەم بڕیارە بڕیارێكی پێشووی ئەنجومەنی وەزیران هەڵوەشایەوە كە مافی دابوو بەغەیری دەرمانساز كە ئەو كارە بكەن، ئێستا دەبێ تەنها كەسی پسپۆڕی دەرمانساز كار لەسەردەرمان بكات، لەماوەی داهاتووش كە شەش مانگ بۆ ساڵێك كاریگەریەكانی دەردەكەوێت.

بۆ پاككردنەوەی بازاڕیش لەدەرمانی قاچاغ و كوالێتی خراپ، عەدنان بوڕهان جێگری نەقیبی سەندیكای دەرمانسازانی كوردستان بە(خەڵك)ی راگەیاند، پەیامی ئێمە بۆ لایەنی پەیوەندیدار ئەوەبوە كە یاسای دەستدانە پیشەی دەرمانسازی و یاسای كۆمپانیاكان و سەندیكا هەیە ئەگەر كار بەیاساكان بكرێت كێشەكان چارەسەر دەبێت، بەتایبەت كە ئێستا دەرمانی تەزویر و قاچاغ چین، دەرمانی تەزویر هیچ سێكتەرێكی تەندروستی جیهانی لەگەڵی نییە و وڵاتانیش بەرنامەیان هەیە بۆ بەرەنگاربونەوەی، بەڵام مەسەلەی دەرمانی قاچاغ شتێكە بەفەرمی نایەتە وڵات بەڵام مانای ئەوە نییە ئەو دەرمانە قاچاغ بێت بەڵكو پێویستی هاوڵاتیانە، تەنها بەهۆكارێكی كوالێتی كۆنتڕۆڵ یان رێوشوێنی وەزارەتی تەندروستی نایەتە هەرێم كە رەنگە لە ١٥ پارێزگاكەی تری عێراق هەبێت و دەبێت چارەسەر بدۆزرێتەوە ئەو دەرمانانەی پێویستن بۆ هاوڵاتیان و بەقاچاغ دەهێنرێت دەبێ بەفەرمی بێتە ئەو وڵاتە، چونكە بەكارهێنانی دەرمانەكە یاساغ نییە، ئەگەر رێنماییەكان پێداچونەوەی پێدا بكرێ دەرمانەكان بەشێوەی فەرمی دێت.

وەزیری تەندروستی، هێنانی دەرمان كۆنتڕۆڵ دەكرێ
ئەمەش لەكاتێكدایە رێكەوت حەمەرەشید وەزیری تەندروستی رایگەیاند، دامەزراوەیەكی نیشیتمانی دادەمەزرێت بۆ هاوردەكردنی دەرمان كە لە٥١%ی پشكەكانی هی حكومەت دەبێت و لە ٤٩%ی بۆ كەرتی تایبەت دەبێت و كۆنترۆڵیی هێنانی دەرمان دەكرێ، مانگانەش كوالێتی كۆنترۆل پشكنین هەزار دەرمان دەكات.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
حکومەتی داهاتووی هەرێمی کوردستان دەتوانێت خزمەتی هاوڵاتیان بکات؟

کوردستان

دوایین