ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

کوردستان

یوسف محەمەد هەڵوێستی خۆی لەسەر هەڵپەساردنی سەرۆكایەتی هەرێم ڕاگەیاند

خەڵك – بەشی هەواڵ
سەرۆكی دەستلەكاركێشاوەی پەرلەمانی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، تێپەڕاندنی یاسای سەرۆكایەتی هەرێم وەك سەفقەیەك بەرامبەر بە سەرۆكایەتی كۆماری عێراق دروستكرا، نەك پێویستی هەرێمی كوردستان و سیستمی حوكمڕانییەكەی بە بوونی دامەزراوەیەكی لەم شێوەیە، دەشڵێت: “لە ئێستا و داهاتوشدا لەگەڵ ئەنجامدانی هەڵبژاردنی سەرۆكایەتیی هەرێم نین، بە پێی ئەم یاسایەی ئێستای سەرۆكایەتیی هەرێم، تەنانەت ئەگەر كاندید بۆ ئەو پۆستە گۆڕانیش بێت”.

د.یوسف محەمەد سادق، سەرۆكی دەستلەكاركێشاوەی پەرلەمانی كوردستان لە هەژماری خۆی لە فەیسبووك ڕایگەیاندووە، ئێمە سورین لەسەر پرەنسیپە جێگیرەكانمان و لە خولی ئایندەی پەرلەمانی كوردستانیش هەر كار بۆ هێنانەكایەی سیستمێكی حوكمڕانیی خەڵك سالار ئەكەین، ئەم یاسایەی ئەمڕۆ لە پەرلەمان پەسەندكرا هەنگاوێكی گرنگە بۆ وەستاندنی هەڵەیەكی دیكەی ڕابردوو، ڕێككەوتن لەسەر سیستمی پەرلەمانیی تەواو لە خولی داهاتوی پەرلەمان.

یاسای هەڵپەساردنی دامەزراوەی سەرۆكایەتیی هەرێم
هەر لە سەرەتای تێپەڕاندنی یاسای سەرۆكایەتیی هەرێم، ئەم دامەزراوەیە، وەك سەفقەیەك بەرامبەر بە سەرۆكایەتیی كۆماری عێراق دروستكرا، نەك پێویستیی هەرێمی كوردستان و سیستمی حوكمڕانییەكەی بە بونی دامەزراوەیەكی لەم شێوەیە. هەر ئەو كاتیش “كاك نەوشیروان” زنجیرەیەك وتاری سەبارەت بەم پرسە نوسی و، ڕەخنەی جدیی لە یاساكە گرت.!
هەمیشە جەختمان كردۆتەوە كە ئێمە لەگەڵ سیستمی پەرلەمانین هاوشێوەی بەغدا. بەو مانایەی:
1-سەرۆك لە ناو پەرلەمانەوە هەڵبژێردرێت، نەك لەناو خەڵك
2-دەسەڵاتەكانی شكڵی بن
3-لە ژێر چاودێریی پەرلەمان بێت.
هەر بۆیەش نە لە ڕابردو و نە لە ئێستاش لە پێناو بەستنی سەفقە بۆ وەرگرتنی هەر پۆستێك چ لە بەغدا و چ لە هەرێم نەمانویستوە و نامانەوێ كاركردن بەم یاسایە دریژە بكێشێت. ئەو كاتەشی دژی درێژكردنەوەی ماوەی سەرۆكایەتیی هەرێم بوین و داوای هەمواری یاسای سەرۆكایەتیمانكرد، پەیوەندیی بە كێشەی شەخسی و دژایەتی كردنی هیچ كەسەیاتییەكەوە نەبوو، بەڵكو لە ڕوانگەی بڕوا بونمانەوە بو بۆ گۆڕینی سیستمی حوكمڕانیی هەرێم. هەر بۆیەش لە ئێستا و داهاتوشدا لەگەڵ ئەنجامدانی هەڵبژاردنی سەرۆكایەتیی هەرێم نین، بە پێی ئەم یاسایەی ئێستای سەرۆكایەتیی هەرێم، تەنانەت ئەگەر كاندید بۆ ئەو پۆستە گۆڕانیش بێت.

ئێستا كە هەمواری یاسای سەرۆكایەتیی هەرێم بە هۆی تەواو نەبونی نیسابی یاساییەوە تەواو نەكرا، باشترە تا كاتی گۆڕینی سیستمی حوكمڕانیی هەرێم بۆ پەرلەمانیی تەواو لە ڕێی هەمواری یاسای سەرۆكایەتیی هەرێم یان پەسەندكردنی پڕۆژەی دەستورێكی نوێ لە پەرلەمانی كوردستانەوە، كاركردن بەو یاسایەی كێشەی بۆ هێنانەكایەی سیستمێكی پەرلەمانیی تەواو لە كوردستان دروستكردوە ڕابگیرێت. هەڵبەت لێرەدا خستنەڕوی دو تێبینی بە گرنگ دەزانم:
1-هەر كات بویسترێ پێش پەسەندكردنی دەستوری هەرێم، هەڵبژاردنی سەرۆكایەتیی هەرێم ئەنجام بدرێ، ئەوا هەر بە پێی ئەم یاسایەی ئێستای سەرۆكایەتیی دەكرێت كە مافی خۆ كاندیدكردنی تەنها بە دو خول دیاریكردوە. نەك هەر ئەوە، بەڵكو لەو پڕۆژەیەی ساڵی ٢٠١٣ وەك لایەنەكانی ئۆپۆزسیۆن بۆ هەمواری پڕۆژەی دەستوری هەرێمی كوردستان، ئامادەمانكردوە، مادەی ٦٣ی پڕۆژەكەمان ئاوا داڕشتۆتەوە:
ماوەی ویلایەتی سەرۆكی هەرێمی كوردستان چوار ساڵە، كە لە ڕۆژی سوێندخواردنیەوە دەستپێدەكات و، دەكرێ تەنها بۆ ویلایەتی دوەمیش هەڵبژێردرێتەوە بە پێی ئەم دەستورە و یاسا كارپێكراوە پەیوەندیدارەكان
واتە هەر كەسێك تەنها دو جار مافی خۆ كاندید كردنی هەیە بەپێی یاسای سەرۆكایەتی بێت یان دەستور.
كەواتە ئەو ئیددیعایە ڕاستنیە كە لە خولی داهاتوی پەرلەمان، بەڕێز مەسعود بارزانی سەرۆكی پێشوی هەرێم بۆی دەبێ جارێكی تر خۆی بۆ ئەو پۆستە كاندید بكاتەوە.
٢-یاسای ئامادەكردنی پڕۆژەی دەستوری هەرێم بۆ ڕاپرسی، زامنی هێنانەكایەی سازانی كردوە لەسەر پڕۆژەی دەستورەكە، چونكە لە مادەی پێنجەمی یاساكەدا، ئەوە چەسپاوە كە پەسەندكردنی پڕۆژەی دەستور پێویستی بە دو سێیەكی دەنگی پەرلەمانتاران هەیە.
ئێمە سورین لەسەر پرەنسیپە جێگیرەكانمان و لە خولی ئایندەی پەرلەمانی كوردستانیش هەر كار بۆ هێنانەكایەی سیستمێكی حوكمڕانیی خەڵك سالار ئەكەین.
ئەم یاسایەی ئەمڕۆ لە پەرلەمان پەسەندكرا هەنگاوێكی گرنگە بۆ وەستاندنی هەڵەیەكی دیكەی ڕابردو و، ڕێككەوتن لەسەر سیستمی پەرلەمانیی تەواو لە خولی داهاتوی پەرلەمان.

کوردستان

بومەلەرزەیەكی بەهێز هەرێمی كوردستانی هەژاند

خەڵك-بەشی هەواڵ
كاتژمێر 1:8 خولەكی پاشنیوەرۆی ئەمڕۆ بومەلەرزەیەكی بەهێز شاری سلێمانی  هەژاند و زۆرینەی هاووڵاتیان هەستیان پێكردووە.

بەپێی زانیارییەكان، هاووڵاتیان لە زۆرینەی ناوچەكان هەستیان بە بومەلەرزە كردووە و بەشێك لە باڵەخانە و بیناكانی لەرزاندووە و تا ئێستا گوڕەكەی نەزانراوە.

بەپێی زانیارییەكان بومەلەرزەكە بەغدا و كەركوك و دیالە و گەرمیان و دەربەندیخان و هەولێرو هەڵەبجە و سۆرانیشی گرتوەتەوەو هاووڵاتیان لەو ناوچانەش هەستیان پێكردووە.

 

بەپێی زانیارییەكان، چەقی بومەلەرزەكە پارێزگای كرماشانی رۆژهەڵاتی كوردستان بووەو بەپێی زانیاری ماڵپەری زەمین لەرزانی زانكۆی تاران، گوڕی بومەلەرزەكە 5.9 پلە بووە بە پێوەری رێختەر.

 

ئاژانسی ئیسنای ئێرانی بڵاویكردەوە، بومەلەرزەیەك بە گوڕی 5.9پلە بە پێوەری رێختەر ناوچەی تازە ئابادی لە پارێزگای كرماشان هەژاندووە.
ئاژانسەكە ئاشكرایكرد، تا ئێستا هیچ زانیارییەك لەسەر زیانەكانی بومەلەرزەكە نەزانراوە.

بەپێی ئەو زانیارییانەی میدیاكانی ئێران بڵاویان كردوەتەوە، دوای بومەلەرزە بەهێزەكەی چەند خولەكێك لەمەوپێش دووجاریتر بومەلەرزە بە پلەكانی 3.3 و 3.4 پلە بە پێوەری رێختەر كرماشانی هەژاندوەتەوە

 

زانیاری زیاتر

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

عێراق

“مافی خانەنشینبوون لە پەرلەمانتاران سەندرایەوە”

خەڵك-بەشی هەواڵ

پەرلەمانتارێكی پێشووی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق رایدەگەیەنێت، لە ئێستادا پەرلەمانتاران هیچ ئیمتیازێكیان لە حكومەت نییە، تەنانەت ئەوانەش مافی خۆیانە خانەنشین ببن.
لەدواساتەكانی تەمەنی خۆیدا پەرلەمانی عێراق یاسایەكی لەبەرژەوەندی خۆی تێپەڕاندو لای خۆشییەوە سەرۆك كۆماری عێراق واژووی لەسەر خانەنشینبوونی ئەو پەرلەمانتارانە كرد، بەڵام حەیدەر عەبادی سەرۆك وەزیرانی عێراق یاساكەی رەتكردەوە و لە ئێستادا پەرلەمانتارانی ئەم خولە ناتوانن خانەنشین ببن.

جەمال ئەحمەد ئەندامی پێشووی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بە (خەڵك)ی راگەیاند، ئەو یاسایە بەشێكە لە یاسا گشتییەكان‌و خانەنشینی‌و موچەی فەرمانبەران، ئەویش لە رێگای یاسای خۆی رۆیشتووەو خوێندنەوەی یەكەم‌و دووەمی بۆ كراوەو دواتر دەنگی لەسەر دراوەو هیچ ئیمتیازێكی زیاتر بۆ پەرلەمانتاران نییە‌و وەك فەرمانبەرانی دەوڵەت سەیر كراون‌و ئەویش پێویستی بە تەمەن هەیە كە 50 ساڵە.

وتیشی، خانەنشینی پەرلەمانتارانیش پێویستی بە بڕوانامە هەیەو ئەگەر بڕوانامەی ئامادەیی هەبێت موچەكەی كەمترە، بەڵام ئەو بابەتە لەچوارچێوەی خۆی گەورە كراوەو دەرچووە.

ئاشكراشیكرد، بەداخەوە حكومەتێك وایلێبێت فەیسبوك‌و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان بەڕێوەی ببات، كارەساتە، چونكە ئەو یاسایە لە رێگای پەرلەمانەوە رۆیشتووەو نزیكەی دوو ساڵی ویستووە تاكو پەسەند كراوە، ئێستاش كە باس دەكرێت نە پەرلەمان ماوە و نە پەرلەمانتار ئیمتیازی هەیە.

سەبارەت بە وەرگرتنی هەر جۆرە ئیمتیازاتێك، جەمال ئەحمەد رایگەیاند، نە مافی خانەنشین بوونمان هەیە، نە خانەنشینیشین.

سەبارەت بە چارەسەركردنی ئەو كێشەیە، ناوبراو رایگەیاند، ئەو كێشەیە دەچێتە خولی داهاتووی پەرلەمان و جارێكیتر ئەو یاسایە خوێندنەوەی یەكەم‌و دووەمی بۆ دەكرێت‌و هەر یاسایەك رەت بكرێتەوە بەو شێوەیە چارەسەر دەكرێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

(خەڵك) پارێزگاری نوێی هەڵەبجە ئاشكرا دەكات

خەڵك-بەشی هەواڵ

مەكتەبی سیاسی یەكێتی نیشتمانی كوردستان ئەندامێكی مەكتەبی راگەیاندنی حزبەكەی بۆ پارێزگاری هەڵەبجە دیاری كردووەو بەپێی زانیارییەكانیش تا ئێستا حكومەت كاری لەسەر جێگیركردنی نەكردووە.

سەرچاوەیەكی تایبەت لە یەكێتی نیشتمانی كوردستان كە نەیویست ناوی ئاشكرا بكرێت، بە (خەڵك)ی راگەیاند، مەكتەبی سیاسی نوسراوێكی بۆ دیاریكردنی ئازاد تۆفێق ئەندامی مەكتەبی راگەیاندنی ئەو حزبە دەركردووە كە ناوبراویان وەك پارێزگاری هەڵەبجە دەستنیشان كردووە.

بەپێی زانیارییەكانی (خەڵك)، نوسینگەی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆكی حكومەتی هەرێم بەرپرسیاری ئەو بابەتەیە و تا ئێستاش كار لەسەر جێبەجێكردنی نەكراوە.

(خەڵك) چەند جارێك پەیوەندی بە نوسینگەی جێگری سەرۆكی حكومەتەوە كرد، بەڵام پەیوەندییەكەی بەردەست نەبوو.
هەر لەوبارەیەوە (خەڵك) پەیوەندی بە ئازاد تۆفیقەوە كرد، ناوبراو ئامادەنەبوو هیچ لێدوانێك لەوبارەیەوە بدات.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
ریکلام

کوردستان

دوایین