ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

کوردستان

تەندروستی لە سەر ئاوی لەبتڵكراو ڕوونكردنەوەیەك بڵاودەكاتەوە

خەڵك – بەشی هەواڵ
دوابەدوای بڵاوبوونەوەی تۆمارێكی ڤیدیۆیی لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان سەبارە بە نەشیاوی ئاوی خواردنەوەی لەبتڵكراو، بەڕێوبەرایەتی گشتی تەندروستی هەولێر ڕایدەگەیەنێت، بە بەردەوامی بەپێی پرۆگرامی پێشینە و لەناكاو هەڵدەستن بەسەردانیكردنی گشت سەرچاوەكان و پڕۆژە و كارگەكانی ئاو.

بەڕێوبەرایەتی كاروباری پاراستنی تەندروستی هەولێر لە ڕوونكردنەوەیەكدا، كە وێنەیەكی دەست (خەڵك) كەوتووە ڕایگەیاندووە، بەچەندین تیمی تایبەتی گەڕۆك بە پڕۆگرامی تایبەتی ڕۆژانە و تەنانەت لە ڕۆژانی پشوو و چەژنەكانیش هەڵدەستن بە چاودێریكردن و وەرگرتنی نمونەی ئاو لەگشت سەرچاوە جۆراوجۆرەكان و كارگەكانی ئاوی خواردنەوە بۆ ئەنجامدانی پشكنینی تاقیگەی فیزیایی و بەكتریۆلۆجی و كیمیایی بۆ دڵنیابوون لە جۆرەكەی.

ڕاشیگەیاندووە، لەكاتی سەرهەڵدانی هەر جۆرە گرفتێك دەستبەجێ ئاگاداری لایەنە پەیوەندیدارەكان دەكرێتەوە بۆ نەهێشتن و چارەسەركردنی.

دەشڵێت: “ئەو هاوڵاتیەی تۆمارە ڤیدێۆییەكەی تۆماركردوە، ئەگەر هیچ مەرامێكی تایبەتی و نەشاراوەی لە بڵاوكردنەوەی ئەو ڤیدیۆیە نەبێت، دەبوایە زۆر بە ئاشكرا ڕوخسار و ناونیشان و پسپۆڕییەكەی خۆی دەربخستایە نەك بەچەند وشەیەكی نا زانستی ئەو تۆمارە ڤیدیۆییەی بڵاوبكردایەتەوە”.

ڕوونكردنەوە یەك لە بەڕێوبەرایەتی كاروباری پاراستنی تەندروستی هەولێرەوە:
دوا بە دوای بڵاوبوونەوەی گرتەیەكی ڤیدیۆی لە تۆڕەكۆمەڵایەتییەكان سەبارە بە نەشیاوی ئاوی خواردنەوەی لەبتڵكراو، دوای لێكۆڵینەوەی وردمان بۆ ئەو بابەتە دەمانەوێت هاووڵاتیان دڵنیابكەینەوە لە ڕاستی و دروستی ئەو بابەتە بەم شێوەیە :
1. بەڕێوبەرایەتی كاروباری پاراستنی تەندروستی بەشی چاودێری تەندروستی سەلامەتی خۆڕاك و هۆبەی چاودێری ئاوی خواردنەوە بە بەردەوامی بە پێی پرۆگرامی پێشینە و لەناكاو هەڵدەستن بەسەردانیكردنی گشت سەرچاوەكان و پرۆژە و كارگەكانی ئاو.
2. پشكنینی ئاو دەبێت لەگشت ڕوویەكەوە بەپێی ستاندارتی ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی (WHO) بێت، ئەوەی لەو گرتە ڤیدێۆییە بڵاوبووەتەوە و دەردەكەوێت ئامێرێكی بچوكی دەستییە، كە بۆ خوێندنەوەی ڕێژەی كۆمەڵەی خوێییە تواوەكان (TDS) بەكاردێت، كە ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی ڕێژەكەی دیاریكردوە لە نێوان (0 – 1000) PPM-ە واتە ئەوەی دەردەكەوێت و پشكنینی بۆ كراوە بە پێی ئامێرەكە لەناو ستاندارتە و دروستە و هیچ گرفتێكی تەندروستی بۆ مرۆڤ نییە.
3. ئەو هاووڵاتیەی كە گرتە ڤیدێۆییەكەی تۆماركردوە، ئەگەر هیچ مەرامێكی تایبەتی و نەشاراوەی لە بڵاوكردنەوەی ئەو ڤیدیۆیە نەبێت، دەبوایە زۆر بە ئاشكرا ڕوخسار و ناونیشان و پسپۆڕییەكەی خۆی دەربخستایە نەك بەچەند وشەیەكی نازانستی ئەو گرتە ڤیدێۆییەی بڵاوبكردایەتەوە، و دەشی توانی سەردانی بەڕێوبەرایەتیمان بكات بۆ دڵنیابوونەوە لە دروستی و شیاوی ئاوی خواردنەوەكان.
4. بەڕێوبەرایەتی تەندروستی هەولێر بەچەندین تیمی تایبەتی گەڕۆك بە پرۆگرامی تایبەتی ڕۆژانە و تەنانەت لە ڕۆژانی پشوو چەژنەكانیش هەڵدەستن بە چاودێریكردن و وەرگرتنی نمونەی ئاو لەگشت سەرچاوە جۆراوجۆرەكان و كارگەكانی ئاوی خواردنەوە بۆ ئەنجامدانی پشكنینی تاقیگەی فیزیایی و بەكتریۆلۆجی و كیمیایی بۆ دڵنیابوون لە جۆرەكەی، وە لەكاتی سەرهەڵدانی هەر جۆرە گرفتێك دەست بەجێ ئاگاداری لایەنە پەیوەندی دارەكان دەكرێتەوە بۆ نەهێشتن و چارەسەركردنی.
بەشی ڕاگەیاندن و پەیوەندیەكان لە بەڕێوبەرایەتی گشتی تەندروستی هەولێر

کوردستان

بومەلەرزەیەكی بەهێز هەرێمی كوردستانی هەژاند

خەڵك-بەشی هەواڵ
كاتژمێر 1:8 خولەكی پاشنیوەرۆی ئەمڕۆ بومەلەرزەیەكی بەهێز شاری سلێمانی  هەژاند و زۆرینەی هاووڵاتیان هەستیان پێكردووە.

بەپێی زانیارییەكان، هاووڵاتیان لە زۆرینەی ناوچەكان هەستیان بە بومەلەرزە كردووە و بەشێك لە باڵەخانە و بیناكانی لەرزاندووە و تا ئێستا گوڕەكەی نەزانراوە.

بەپێی زانیارییەكان بومەلەرزەكە بەغدا و كەركوك و دیالە و گەرمیان و دەربەندیخان و هەولێرو هەڵەبجە و سۆرانیشی گرتوەتەوەو هاووڵاتیان لەو ناوچانەش هەستیان پێكردووە.

بەپێی زانیارییەكان، چەقی بومەلەرزەكە پارێزگای كرماشانی رۆژهەڵاتی كوردستان بووەو بەپێی زانیاری ماڵپەری زەمین لەرزانی زانكۆی تاران، گوڕی بومەلەرزەكە 5.9 پلە بووە بە پێوەری رێختەر.

زانیاری زیاتر

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

عێراق

“مافی خانەنشینبوون لە پەرلەمانتاران سەندرایەوە”

خەڵك-بەشی هەواڵ

پەرلەمانتارێكی پێشووی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق رایدەگەیەنێت، لە ئێستادا پەرلەمانتاران هیچ ئیمتیازێكیان لە حكومەت نییە، تەنانەت ئەوانەش مافی خۆیانە خانەنشین ببن.
لەدواساتەكانی تەمەنی خۆیدا پەرلەمانی عێراق یاسایەكی لەبەرژەوەندی خۆی تێپەڕاندو لای خۆشییەوە سەرۆك كۆماری عێراق واژووی لەسەر خانەنشینبوونی ئەو پەرلەمانتارانە كرد، بەڵام حەیدەر عەبادی سەرۆك وەزیرانی عێراق یاساكەی رەتكردەوە و لە ئێستادا پەرلەمانتارانی ئەم خولە ناتوانن خانەنشین ببن.

جەمال ئەحمەد ئەندامی پێشووی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بە (خەڵك)ی راگەیاند، ئەو یاسایە بەشێكە لە یاسا گشتییەكان‌و خانەنشینی‌و موچەی فەرمانبەران، ئەویش لە رێگای یاسای خۆی رۆیشتووەو خوێندنەوەی یەكەم‌و دووەمی بۆ كراوەو دواتر دەنگی لەسەر دراوەو هیچ ئیمتیازێكی زیاتر بۆ پەرلەمانتاران نییە‌و وەك فەرمانبەرانی دەوڵەت سەیر كراون‌و ئەویش پێویستی بە تەمەن هەیە كە 50 ساڵە.

وتیشی، خانەنشینی پەرلەمانتارانیش پێویستی بە بڕوانامە هەیەو ئەگەر بڕوانامەی ئامادەیی هەبێت موچەكەی كەمترە، بەڵام ئەو بابەتە لەچوارچێوەی خۆی گەورە كراوەو دەرچووە.

ئاشكراشیكرد، بەداخەوە حكومەتێك وایلێبێت فەیسبوك‌و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان بەڕێوەی ببات، كارەساتە، چونكە ئەو یاسایە لە رێگای پەرلەمانەوە رۆیشتووەو نزیكەی دوو ساڵی ویستووە تاكو پەسەند كراوە، ئێستاش كە باس دەكرێت نە پەرلەمان ماوە و نە پەرلەمانتار ئیمتیازی هەیە.

سەبارەت بە وەرگرتنی هەر جۆرە ئیمتیازاتێك، جەمال ئەحمەد رایگەیاند، نە مافی خانەنشین بوونمان هەیە، نە خانەنشینیشین.

سەبارەت بە چارەسەركردنی ئەو كێشەیە، ناوبراو رایگەیاند، ئەو كێشەیە دەچێتە خولی داهاتووی پەرلەمان و جارێكیتر ئەو یاسایە خوێندنەوەی یەكەم‌و دووەمی بۆ دەكرێت‌و هەر یاسایەك رەت بكرێتەوە بەو شێوەیە چارەسەر دەكرێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

(خەڵك) پارێزگاری نوێی هەڵەبجە ئاشكرا دەكات

خەڵك-بەشی هەواڵ

مەكتەبی سیاسی یەكێتی نیشتمانی كوردستان ئەندامێكی مەكتەبی راگەیاندنی حزبەكەی بۆ پارێزگاری هەڵەبجە دیاری كردووەو بەپێی زانیارییەكانیش تا ئێستا حكومەت كاری لەسەر جێگیركردنی نەكردووە.

سەرچاوەیەكی تایبەت لە یەكێتی نیشتمانی كوردستان كە نەیویست ناوی ئاشكرا بكرێت، بە (خەڵك)ی راگەیاند، مەكتەبی سیاسی نوسراوێكی بۆ دیاریكردنی ئازاد تۆفێق ئەندامی مەكتەبی راگەیاندنی ئەو حزبە دەركردووە كە ناوبراویان وەك پارێزگاری هەڵەبجە دەستنیشان كردووە.

بەپێی زانیارییەكانی (خەڵك)، نوسینگەی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆكی حكومەتی هەرێم بەرپرسیاری ئەو بابەتەیە و تا ئێستاش كار لەسەر جێبەجێكردنی نەكراوە.

(خەڵك) چەند جارێك پەیوەندی بە نوسینگەی جێگری سەرۆكی حكومەتەوە كرد، بەڵام پەیوەندییەكەی بەردەست نەبوو.
هەر لەوبارەیەوە (خەڵك) پەیوەندی بە ئازاد تۆفیقەوە كرد، ناوبراو ئامادەنەبوو هیچ لێدوانێك لەوبارەیەوە بدات.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
ریکلام

کوردستان

دوایین