ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

نوێكردنەوەی تۆماری دەنگدەران لە هەرێم دەستپێدەكات
زیاتر لە 200 هەزار ناوی دووبارە و مردوو لە تۆماری دەنگدەرانی هەرێم سڕدرایەوە

خه‌ڵك-ئارام سه‌ردار
به‌رێوه‌به‌ری كارگێری كۆمسیۆنی هەرێم ڕایدەگەیەنێت، كە تۆماری هەڵبژاردنی هەرێم لە عیراق جیاوازە و زیاتر لە 200 هەزار ناو كەمی كردووە و به‌رێوه‌به‌ری گشتی داتا له‌كۆمسیۆنی هه‌ڵبژاردن و ڕاپرسی هەرێم دەڵێت: “لە سبەینێوە نوێكردنەوەی تۆماری دەنگدەران دەستپێدەكات”.

رێزان حه‌مه‌ ڕه‌شید، به‌رێوه‌به‌ری كارگێری كۆمسیۆنی هەڵبژاردن و ڕاپرسی هەرێم لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگه‌یاند، ئه‌و تۆمارنامه‌یه‌ی بۆ هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی كوردستان به‌كاردێت په‌یوه‌ندی به‌تۆماری كۆمسیۆنی عێراق نیه‌ ، چونكه‌ جیاوازیه‌كی زۆر هه‌بوو له‌سه‌ر ژماره‌ی ده‌نگده‌ران و ئه‌و قسه‌یه‌ش هه‌بوو، كه‌ ناوی زۆر هه‌یه‌ له‌تۆماره‌كه‌ی عێراق، له‌به‌ر ئه‌وه‌ ئێمه‌ بڕیارماندا پشت به‌داتای وه‌زارتی بازرگانی ببه‌ستین و ئه‌وانه‌شی ته‌مه‌نیان له‌سه‌روی 18 ساڵە تۆماری بكرێ و دوای ئه‌وه‌ی ناوی مردو و ناوی دوبارە و له‌یه‌ك چوو ده‌رهێنران و پاككرانه‌وه‌.

ئه‌وه‌شی خسته‌ڕوو، 208 هه‌زار و 445 ده‌نگ جیاواز هه‌بوه‌ له‌نێوان ئه‌و تۆماره‌ی عێراق و ئه‌وه‌ی خۆمان دروستمان كردوه‌، ئه‌وانه‌شی ناوی دوباره‌ هه‌بووه‌ یان مردو هه‌بوه‌ نزیكه‌ی 60 هه‌زار ناومان ڕه‌شكردۆته‌وه‌.

لای خۆشیه‌وه،‌ كاروان جه‌لال، به‌رێوه‌به‌ری گشتی داتا له‌كۆمسیۆنی هه‌ڵبژاردن و ڕاپرسی له‌كۆنگره‌كه‌دا ڕایگه‌یاند، گرفته‌كانی پێشوو زۆربون له‌داتاكان، به‌ڵام به‌م تۆمارنامه‌یه‌ نوێیه‌ ده‌توانن تاماوه‌یه‌كی زۆر بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كان به‌كاری بێنین.

وتیشی “له‌به‌یانیشەوە واته‌ 11ی تەمموز بۆ ماوه‌ی یه‌ك مانگ نوێكردنه‌وه‌ی تۆماری ده‌گده‌ران ئه‌نجام ده‌درێ و داوا ده‌كه‌ین هاوڵاتیان سه‌ردانی ناوه‌نده‌كانی نوێكردنه‌وه‌ی تۆماری ده‌نگده‌ران بكه‌ن بۆ ڕاستكردنه‌وه‌ی و گواستنه‌وه‌ و دڵنیابونه‌وه‌ له‌ ناوه‌كانیان”.

هاوكات، ڕێباز محەمەد، سه‌رۆكی به‌شی تۆماری ده‌نگده‌ران له‌كۆنگره‌ ڕۆژنامه‌وانیه‌كه‌دا ڕایگه‌یاند، كۆمه‌ڵێك كێشه‌ له‌تۆماری ده‌نگده‌رانی كۆمسیۆنی عێراق هه‌بوو، بۆیه‌ ئێمه‌ داتایه‌كمان وه‌رگرتن له‌وه‌زاره‌تی بازرگانی هه‌رێمی كوردستان به‌پێی داتاكه‌ كۆی گشتی هه‌رێمی كوردستان 5 ملیۆن و 11 هه‌زار و 75 كه‌س بووە، دوای ئه‌وه‌ی هه‌وڵیانداوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ژماره‌ی ده‌نگده‌ران دیاری بكه‌ن، كه‌ ئه‌وانه‌ی ته‌مه‌نیان له‌ 18 ساڵی زیاترە بۆته‌ 3 ملیۆن و 154 هه‌زار و 984 ده‌نگده‌ر، كه‌ پێشتر به‌پێی داتاكاتی كۆمسیۆنی عێراق 3 ملیۆن و 363 هه‌زار و 429 ده‌نگدەره‌ بووه‌.

وتیشی، ” ئێستا ئه‌وه‌ی ڕه‌وانه‌ی ناوه‌نده‌كانی تۆماری ده‌نگده‌ران كردوه‌ بریتیه‌ له‌ 3 ملیۆن و 88 هه‌زار و 642 ده‌نگده‌ر ئه‌مه‌ش دوای ئه‌وه‌ی كۆمه‌ڵێك ناوی مردوو و دوباره‌ ڕه‌ش كراوه‌ته‌وه‌ و ناوی له‌یه‌ك چووش لادراوه له‌گه‌ڵ ئه‌و كه‌سانه‌ی، كه‌ سه‌رووی 90 ساڵن، كه‌ ژماره‌یه‌كی زۆر هه‌بوو ڕامان گرتون و ده‌بێ سه‌ردانی ناوه‌نده‌كانی تۆماری ده‌نگده‌ران بكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی ناوه‌كانی خۆیان تۆمار بكه‌نه‌وه”‌.

ڕێبین نه‌ریمان، به‌رپرسی هۆبه‌ی داخل كردن و نوێكردنه‌وه‌ی تۆماری ده‌نگده‌ران له‌باره‌ی ناوی مردوانیش، كه‌ له‌لایه‌ن وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی و فه‌رمانگه‌كانی ئه‌و وه‌زاره‌ته‌ به‌ده‌ستیان گه‌یشتوه‌ وتی، “بریتی بووه‌ له‌ 250 هه‌زار ناوی مردوو، كه‌ به‌شێكیان مناڵ بون و به‌شێكیش ناویان دیار نه‌بووە و به‌شێكی زۆریش دوباره‌ بوون، كە گه‌یشتۆتە 125 هه‌زار و 317 ناوی مردوو، كه‌ ته‌مه‌نیان شمولی ده‌نگدان ده‌كات، به‌ڵام ئه‌وه‌ی هه‌بووه‌ 26 هه‌زار و 695 ناو دۆزراوه‌ته‌وه له‌و تۆماره‌ی، كه‌ خۆیان دروستیان كردوه،‌ به‌ڵام نه‌یانتوانیوه‌ هه‌مووی ره‌ش بكه‌نه‌وه‌، چونكه‌ ناو هه‌بوه‌ شه‌ش لێكچووی هه‌بوه‌ و ناویش هه‌بوه‌ 570 لێكچووی هه‌بوه‌ له‌ناو لیستی مردوان،‌ بۆیه‌ نه‌یانزانیوه‌ كام ناو ڕه‌ش بكه‌نه‌وه‌، ئه‌وه‌شی پێی گه‌یشتون كه‌ زانیاری ته‌واویان هه‌بوه‌ و به‌ته‌واوه‌تی ڕه‌شكراوه‌ته‌وه‌ هه‌زار و 414 ناو ڕه‌شكراوه‌ته‌وه و‌ 25 هه‌زار و 281 ناوی مردوو ڕه‌شنه‌كراوه‌ته‌وه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی زانیاری ته‌واویان نه‌بوه‌، بۆیه‌ داوا ده‌كه‌ن ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌سێكیان مردووه‌ سه‌ردانی بنكه‌كانی نوێكردنه‌وه‌ی تۆمار بكه‌ن بۆ ڕه‌شكردنه‌وه‌ی ناوی مردوه‌كانیان”.

سه‌باره‌ت به‌ بنكه‌كانی نوێكردنه‌وه‌ی تۆماری ده‌نگده‌رانیش ، ئیمان خالید له‌به‌شی تۆماری ده‌نگده‌ران له‌باره‌ی زیادكردنی بنكه‌كانی تۆماری ده‌نگده‌ران ڕایگه‌یاند، له‌سه‌ر ئاستی هه‌رێم 173 بنكه‌ هه‌بوه‌ و ئێستاش 42 بنكه‌ زیاد كراوه‌ و بۆته‌ 215 بنكه، به‌م شێوه‌یه‌ سلێمانی 74 بنكه‌ هه‌بوه‌ بۆ 84 زیادكراوه‌ و له‌هه‌ولێر له ‌53 بنكەوە‌ 23 بنكه‌ی تر زیادكراوه‌ بۆته‌ 76 بنكه‌، له ‌دهۆك له‌ 41 بنكەوە‌ كراوه‌ به‌ 47 بنكه‌ و له‌هه‌ڵه‌بجه‌ش له‌ 5 بنكه‌وه‌ بۆ 6 بنكه‌ زیاد كراوه‌.

راپۆرت

“خەڵك” چیرۆكی قەیسەرییە تەمەن 118 ساڵانەكەی سلێمانی دەگێڕێتەوە

سلێمانی- نزار جەزا

سەدەیەك پێش ئێستا لەنێوەندی شاری سلێمانی قەیسەری نەقیب دروستكرا، كە لەئێستادا تاكە قەیسەرییە لەشاری سلێمانی وەك خۆی مابێتەوە.


لەسەدەی ڕابردوودا لەشاری سلێمانیدا چوار قەیسەری هەبوون، بەڵام بەهۆی ڕووخاندنیانەوە تەنها قەیسەری نەقیب ماوەتەوە، كە لەساڵی 1900 دروستكراوە و لەئێستادا 108 دوكان لەناو قەیسەرییەكەدا هەیە، كە تائێستا لەسەر شێوازە كۆنەكەی خۆی ماوەتەوە.

بورهانی حاجی ئیبراهیمی عەتار یەكێكە لەو خاوەن دوكانانەی قەیسەری نەقیب، كە بۆ (خەڵك)ی ڕوونكردەوە، سلێمانی لەگەڵ دامەزراندنیدا بازاڕی هەبووە، بەڵام بازاڕەكان هەموویان لەناوچوون، تەنها ئەم بازاڕِە لەشێوەدا وەك خۆی ماوەتەوە و بۆتە شوێنێكی مێژوویی و كەلەپوری.

بورهانی حاجی ئیبراهیمی عەتار بۆ پەیامنێری خەڵك دەدوێت

ئەو خاوەن دوكانە كە لەساڵی 1940 بەدواوە باوكی دوكانەكەی كڕیوە و تاكو ئێستا كاری تێدا دەكەن ئاماژەی بەوەدا، ئەم قەیسەرییە لەشێوەی گومەز یان لەسەر شێوازی قەیسەری شاری بانەی ڕۆژهەڵاتی كوردستان لەلایەن وەستای ئێرانییەوە دروستكراوە، بەڵام بەداخەوە لە ساڵانی 1990ەكان، ئەم قەیسەرییە بەهۆكاری سیاسی سوتێنرا.

بورهانی حاجی ئیبراهیمی

ئەوەشی خستەڕوو، دوای ئەم ڕووداوە هەر لەسەر شێوازەكەی خۆی نۆژەنكرایەوە و هەندێك گۆڕانكاری كراوە، بەڵام بەهۆی ئەوەی خشتی دیوارەكان بەئاگرەكە ڕەشببون، بۆیە ناچاربوون گەچكاری بكەنەوە و ڕاڕەو و دوكانەكان بچوكتركرانەوە.


لەسەرەتای دروستبونیەوە لەناوەندی قەیسەری نەقیبدا، خانێك هەبوو، بۆ ئەو كاروانییانەی لە دوورەوە دەهاتنە سلێمانی و لێی دەمانەوە، كە بۆ ئەو سەردەمە وەك خواردنگەو هوتێلێك وابووە، بەڵام ئێستا لەشوێنی ئەو خانە حەوزێكی گەورە دروستكراوە و بەدەوریشیدا چەند دوكانێك هەیە.


لەسەدەی ڕابردوودا لەپاڵ خانەكەی قەیسەری نەقیبدا، شەش خانی دیكە هەبوون، كە ئەوانیش پێكهاتوون لەخانی غەفوور ئاغا، خانی عەجەم، خانی عەبدوڵڵا درێژ، خانی حاجی سەعید ئاغا، خانە سووتاو و خانی رسوومات.

لەبارەی ئەو خانەوە بورهانی حاجی ئیبراهیمی عەتار باسیلەوەكرد، قەیسەری نەقیب پێشتر نێوەندێكی بازرگانی بوو، بەجۆرێك كاروانەكان لەدوورەوە دەهاتنە ئێرە لەخانەكە دەمانەوە و پشوویان دەدا، دواتر كاڵاكانیان (شەكر، چا، خورما و وشكە) دەفرۆشت، كە لەكەركوك و موسڵ و بەغدا و بانە و شارەكانی دیكەوە دەهاتن.


قەیسەری نەقیب لەنێوەندی سلێمانیدا بۆتە مەڵبەندی گەڕەكەكانی دەوروبەری و بەشێك لەبازاڕەكانی دیكە پێكەوە دەبەستێتەوە، چونكە چوار دەرگای هەیە، بەجۆرێك هەر یەكێكیان دەچێتەوە سەر بازاڕێكی دیكە، كە بازاڕەكانیش بریتین لە حەوزە وشكەكە، مەزادخانەكە، هەنگوین فرۆشەكان و شەقامی كاوە.


هەڵكەوتەی ئەم قەیسەرییە لەناو بازاڕی شاری سلێمانی دەكەوێتە، ڕۆژهەڵاتی گەڕەكی سەركارێز و ڕۆژئاوای گەڕەكی چوارباخ و باكووری كانیئاسكان و باشووری سەرشەقام.


حاجی ئیبراهیم فەتاح، كە لەساڵی 1972 تائێستا لەدوكانەكەیدا لە قەیسەری نەقیب كاردەكات، باسی لە ڕابردووی قەیسەرییەكە كرد و ئاماژەی بەوەدا، لەسەردەمی زوودا، بازرگان و بەرگدروو لەم قەیسەریەدا كاریاندەكرد، هەروەها كاری عەتاری و فرۆشتنی سابون و فرۆشتنی جامەدانەی تێدا دەكرا، بەڵام دواتر وردە وردە گۆڕانكاری بەسەردا هات، تاكو ئێستا كە تەنها كەلوپەلی جوانكاری و عەتاری و كەمالیات و كەلوپەلی بەرگدرووی ژنانی تێدا دەفرۆشرێت.

حاجی ئیبراهیم فەتاح

ناوبراو ئاماژەی بەوەشدا، ئێستا لەم بازاڕەدا كەمتر قازانجی ماڵی دەكرێت و فرۆشیان كەمە، چونكە زیاتر خەڵك لەدەرەوەی قەیسەرییەكە یان لەماركێتەكان كاڵاكانیان دەكڕن.

ئەوەشی ئاشكراكرد، لەماوەی دروستبوونی ئەم قەیسەرییەدا دەیان كەس لێرە كاریانكردووە و ڕۆیشتوون یان كۆچی دواییان كردووە، بەڵام ئەوەی ئاشكرایە، تاكو ئێستا 60 دوكاندار، كە لەم قەیسەرییەدا دوكانیان هەبووە، كۆچی دواییان كردووە.

لەسەدەی ڕابردوودا قەیسەرییەكانی وەسمان پاشا، شێخ مەحمود و غەفوور ئاغا لەشاری سلێمانی هەبوون، كە ئەم سێیانە ئێستا شوێنەواریان نەماوە، بەڵام ئەوەی لەئێستادا ماوەتەوە، قەیسەری نەقیبە، كە لەلایەن شێخ مستەفای نەقیب كوڕەزای كاك ئەحمەدی شێخ دروستكراوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

پێشبینی لیست و قەوارەكانی هەرێم بۆ هەڵبژاردنەكانى هەرێمی كوردستان

خەڵك-سەعد مەلا عەبدوڵڵا گوڵپی

هەرچەندە پێشبینی زۆرێك لە لایەن سیاسییەكان بۆ هەڵبژاردنەكانی پەرلەمانی عێراق وەك خۆی دەرنەچوو، بەشێوەیەك هەندێك لایەنی سیاسی یەك لەسەر چواری ئەو دەنگانەشیان نەهێنا كە خۆیان بانگەشەیان بۆ دەكرد، بەڵام وەك خۆیان ئاماژەی بۆ دەكەن بەهۆی بوونی ساختەكاری لە هەڵبژاردنەكان ئەنجامی هەڵبژاردنەكایش بە تەواوەتی وەك خۆی دەرنەچوو، ئێستاش جارێكی دیكە ئەو لایەنانە پێشبینییەكانی خۆیان بۆ هەڵبژاردنەكانی داهاتووی هەرێمی كوردستان دەخەنەڕوو كە بڕیارە لە 30ی ئەیلولدا بكرێن.

هاوپەیمانی بۆ دیموكراسی و دادپەروەری كە هێزێكی نوێیە و زۆرینەی سەركردەكانی لە یەكێتی و حزبە ئیسلامییەكان هاتونەدەرەوە لە هەڵبژاردنەكانی رابردووی عێراق تەنها 2 كورسی بەدەستهێنا.

عوسمان عەبدوڵڵا گوڵپی ئەندامی ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی هاوپەیمانی بۆ دیموكراسی و دادپەروەری بە (خەڵك)ی راگەیاند، هاوپەیمانی هێزێكی زۆر گرنگە لەم وڵاتە، بەڵام ناتوانین رێژەی كورسییەكان دیاری بكەین.

وتیشی، دەسەڵات دەزانێت قورسایی هاوپەیمانی چەندە و خۆشیان دەزانن چەند ساختەكارییان لەبەرانبەردا كردووە.

ئاماژەی بۆ ئەوەش كرد، بە هەموو پێوەرەكان ئەگەر ساختەكاری نەكرێت سەركەوتنێكی باش بەدەست دەهێنین.

نەوەی نوێ هێزێكی نوێیە و چوار كورسی پەرلەمانی عێراقی بەدەستهێناوە، لە ئێستادا ئاماژە بۆ ئەوە دەكەن، كە لیستی یەكەم دەبن لە هەرێمدا.

كازم قەرەداغی وتەبێژی نەوەی نوێ، بە (خەڵك)ی راگەیاند، ئەگەر ئەو قەبارە ساختەكارییەی لە هەڵبژاردنەكانی پەرلەمانی عێراق ئەنجامدرا لە هەڵبژاردنی هەرێم بەو قەبارە ئەنجام نەدرێت بەدڵنیاییەوە پێشبینی دەكەین هێزی یەكەم بین.

وتیشی، ئەگەر هێزی یەكەمیش نەبین بە جیاوازییەكی كەم لەگەڵ هێزی یەكەم كێبڕكێ دەكەین‌و رێژەی كورسییەكانیش چۆن‌و چەند دەبێت گرنگ ئەوەیە كێ هێزی یەكەمەو كێ هێزی دووەمە.

رونیشیكردەوە، پێمان وایە بەو وتار و پڕۆژانەی كە لە چەند مانگی رابردوو پێشكەشی خەڵكمان كردووە و هێندە متمانەمان لای خەڵك دروست كردووە كە ئەمجارە هێزێكی نوێ تاقیبكەنەوەو دڵنیاین كە دەمانگەیەننە هێزی سەرەكی لە كوردستاندا.

بزووتنەوەی گۆڕان كە لە هەڵبژاردنی رابردوی عێراق 6 كورسی پەرلەمانی بەدەست هێناو سێ كورسی كەم كرد، تا ئێستاش ئەو ئەنجامەی قبوڵ نەكردووە، دەیەوێ لەم هەڵبژاردنەدا دەنگێكی زۆر زیاتر لە جارانی پێشوو لە هەرێم بەدەست بهێنێت، كە لە هەڵبژاردنەكانی 2009 دا 25 كورسی و لە هەڵبژاردنەكانی 2013 دا 24 كورسی بەدەستهێناوە.

زمناكۆ جەلال بەرپرسی ژووری هەڵبژاردنەكانی بزووتنەوەی گۆڕان بە (خەڵك)ی راگەیاند، ئەوەی لە توانماندا بێت هەوڵ دەدەین بەدەستخستنی زۆرترین دەنگ و پێمان وایە ئەگەر ساختەكاری نەكرێت، گۆڕان ئاستی جەماوەری لە هەڵكشاندایەو جێگای متمانەی جەماوەر دەبین.

وتیشی، ئەو هەڵوێستانەی لە رابردوو هەمانبووە بۆ داكۆكیكردن لە مافی هاووڵاتی، كۆمەڵێك هەڵوێست بوون هیچیان دواكەوتوو نەبووە لە داواكانی شەقام.

ئاشكراشیكرد، هەمیشە راستگۆ بووین لەگەڵ بنەماكانی كاركرنی خۆمان و چاوەڕێ دەكەین دەنگدەران پاداشتمان بدەنەوە.

یەكێتی نیشتمانی كوردستان كە بە پێچەوانەی پێشبینییەكان 18 كورسی پەرلەمانی عێراقی بەدەستهێناوە، جارێ بێ دەنگی هەڵبژاردووە.
(خەڵك) پەیوەندی بە بڕیار رەشید وتەبێژی دەزگای هەڵبژاردنەكانی یەكێتی نیشتمانی كوردستانەوە كرد، ناوبراو رەتیكردەوە لە ئێستادا قسە لەسەر بابەتی خۆئامادەكردن بۆ هەڵبژاردنەكانی داهاتوو و پێشبینییەكانیان بۆ ئەنجامەكان بكات و ئاماژەی بۆ ئەو كرد لە دوو هەفتەی داهاتوو هەڵوێستی خۆمان رادەگەیەنین، ئەمەش لەكاتێكدایە حزبەكەی 17 كورسی پەرلەمانی عێراقی لە هەڵبژاردنەكانی رابردوو بەدەست هێنا.

یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان كە لە هەڵبژاردنەكانی رابردووی عێراق بوونە خاوەنی دوو كورسی و و دوو كورسیان لە دەستدا، وەك خۆیان ئاماژەی بۆ دەكەن زۆرترین ساختەكاری لەبەرانبەر ئەوان كراوەو لە ئیستاشدا پێیان وایە بەهۆی كاندیدەكانیانەوە دەتوانن پێشبینی بكەن.

ناسك تۆفیق ئەندامی ئەنجومەنی جێبەجێ كردنی یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان بە (خەڵك)ی راگەیاند، هێشتا زووە قسە لەسەر پێشبینییەكانمان بكەین بۆ ئەنجامەكانی هەڵبژاردنی پەرلەمانی هەرێمی كوردستان.

وتیشی، پێویستە سەرەتا كاندیدەكانمان دیاری بكەین كە تا ئێستا لەلایەن كۆمسیۆنەوە داوا نەكراوە، ئەو كات هەنگاو و پێشبینییەكانمان بۆ هەڵبژاردنەكانی هەرێم ئاشكرا دەكەین، ئەمەش لەكاتێكدایە كە حزبەكەی لەگەڵ بزووتنەوەی ئیسلامی هاوپەیمانی (بەرەو ئیسڵاح)یان بۆ هەڵبژاردنەكانی هەرێم پێكهێناوە.

بۆ وەرگرتنی رای كۆمەڵی ئیسلامی (خەڵك) پەیوەندی بە چەند بەرپرسێكی ئەو حزبەوە كرد بەڵام پەیوەندییەكانیان بەردەست نەبوون.

هەڵبژاردنەكانی هەرێمی كوردستان بڕیارە لە بەرواری 30-9-2018 بەڕێوەبچێت و كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكانیش تیروپشكی بۆ قەوارەو لیستەكان كردووە و لە ئێستادا چاوەڕوان دەكرێت لایەنەكان ناوی كاندیدەكانیان رەوانەی كۆمسیۆن بكەن تاكو رێو شوێنی یاساییان لەبەرانبەر بگیرێتەبەر.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

هاوڵاتیان تا چەند متمانەیان بە هەڵبژاردنەكانی هەرێم هەیەو بەشداری پڕۆسەكە دەكەن؟

خەڵك – ئارام سەردار، نزار جەزا

لەگەڵ نزیكبوونەوەی كاتی هەڵبژاردنەكانی هەرێم، هاوڵاتیان ڕای جیاوازییان لەسەر هەڵبژاردنەكان هەیە، بەجۆرێك بەشێكیان پێیان وایە بەهۆی ساختەكارییەوە ئەم هەڵبژاردنە گۆڕانكاری دروست ناكات، لەبەرامبەردا بەشێكی دیكە لەهاوڵاتیان دەنگدان بە باشترین ڕێگەی گۆڕانكاری دەزانن و پێیانوایە گۆڕانكاری دروست دەكات.

سەرەڕای ئەوەی بەرپرسانی كۆمسیۆن جەخت دەكەنەوە كە زۆر رێكاریان گرتۆتەبەر تاكو ساختەكاری ئەنجام نەدرێت‌و بوارەكانی ساختەكاری كەم بكەنەوە، بەڵام تاكو ئێستا هاوڵاتیان دەڵێن ساختەكاری ئەنجام دەدرێت.

د.ڕێزان حەمەڕەشید سەرۆكی كارگێری هەڵبژاردن پێشتر لەكۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، تۆماری دەنگدەران پاككراوەتەوەو 256 هەزار ناوی دووبارەو مردوو لە لیستی تۆماری دەنگدەران هاتووەتە دەرەوە ئەمەش دوای ئەوەی بەپشت بەستن بە فۆرمی خۆراك تۆمارێكی نوێیان دروست كردوە، بەڵام داواش دەكەن لایەنە سیاسییەكان دەنگدەرانیان هان بدەن بۆ ئەوەی سەردانی بنكەكانی نوێكردنەوەی تۆماری دەنگدەران بكەن بەشداری هەڵبژاردن بكەن بۆ ئەوەی هیچ كەسێك نەتوانێ سود لەم كەسانە وەربگرێ كە بەشداری ناكەن لەهەڵبژاردن.

(خەڵك) ڕای چەند هاوڵاتییەكی وەگرت، لەبارەی ئەوەی تاكو چەند متمانەیان بە ئەنجامی هەڵبژاردنەكان ماوەو ئەگەر هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان بەڕێوەبچێت بەشداری دەكەن؟

عەزیز محەمەد كە پیشەی كاسبە پێیوایە، هەڵبژاردن كاتێك گۆڕانكاری دروستدەكات، حزبەكان باوەڕیان بەگۆڕانكاری هەبێت، بۆیە متمانەی بە هەڵبژاردن نییەو پێیوانییە بەشداری هەڵبژاردن بكات، بەتایبەت دوایئەوەی لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراقدا ساختەكارییەكی زۆر كرا.

ئارام عوسمان كە خوێندكاری زانكۆیە باسیلەوەكرد، ئاسایی لە هەموو وڵاتێك كە هەڵبژاردن دەكرێت بەڕێژەی جیاواز جیاواز ساختەكاری دەكرێت، لە دنیادا هەڵبژاردن بێ ساختەكاری نابێت، بەڵام زۆری‌و كەمی هەیە، بۆیە لە هەڵبژاردنەكانی پێشوو و هەر هەڵبژاردنێكی دیكە بكرێت بەشداری دەكات، چونكە جگە لەدەنگدان هیچ ڕێگەچارەیەكی دیكە نییە، بۆ گۆڕانكاری‌و باشتربوونی دۆخی كوردستان.

فەرمانبەرێك بەناوی شادی محەمەد ئەوەی خستەڕوو، لەوكاتەوەی حكومەتی كوردی هەیەو هەڵبژاردن ئەنجامدەدرێت، گۆڕانكاری لەدەسەڵاتە سەرەكییەكانی كوردستان نەكراوە، بەجۆرێك تەنها لای یەكێتی‌و پارتی بووە، ڕاستە حزبی نوێ دروستبوون، بەڵام نەیانتوانیوە دەسەڵات وەربگرن، بەڵكو تەنها هەندێ وردە كاری ئیداری یان وەزارەتێكی لاوەكییان پێدراوە.

وتیشی، ئەم هەڵبژاردنەی لەڕێگامانە بەهەمانشێوە دەبێت، بەجۆرێك ئەگەر حزبەكانی دەرەوەی یەكێتی‌و پارتی دەنگیش بەدەستبهێنن، دەسەڵاتێكی ئەوتۆ وەرناگرن، لەبەرئەوە بەشداری دەنگدانێك ناكەم، كە تەنها ئەم دوو حزبە دەسەڵاتداری یەكەمبن.

گەنجێكی دیكە، كە خوێندكاری زانكۆیە، بەناوی محەمەد ڕەحمان، پێیوایە هەڵبژاردن ڕێگەیەكی دیموكراسیانەیە لە هەر وڵاتێكدا، كە لەڕێگایەوە هاووڵاتی ئازادانە ئەو حزبەی دڵخوازیەتی هەڵیدەبژێرێت، بۆیە بێگومان بەشداریكردن باشترە لەوەی بەشداری نەكەیت.

هەروەها ئارام سەرحەد لە شاری هەولێرەوە سەبارەت بەهەڵبژاردن بە (خەڵك)ی راگەیاند، بڕوام بە ھەڵبژاردن ھەیە وەك تاكە رێگایەكی ئاشتیانە بۆ دەستاودەستكردنی دەسەڵات، بەڵام لە ئێستادا دڵنیام كە ھەڵبژاردن بەبێ ساختەكاری بەڕێوەناچێت.

ئاران ئاكار وەك هاوڵاتییەك پێی وایە، نەك لەكوردستان لەتەواوی دونیا پڕۆسەیەی هەڵبژاردن نیبە بەبێ ساختەكاری بەڕێوەبچێت، بەڵام دەكەوێتەسەر جۆرو شێوازو قەبارەی ساختەكارییەكە، لەكوردستان هەموو پێوەرو جۆرێكی تێپەراندوە كە سیمای هەڵبژاردنی ناشرین كردووەو دوریش نییە لەهیچ هاوڵاتیان تا چەند متمانەیان بە هەڵبژاردنەكانی هەرێم هەیەو بەشداری پڕۆسەكە دەكەن؟ كوردستان ساختەكاری نەكرێ.
وتیشی، بڕوام وایە بەدیلی هەڵبژاردن دیكتاتۆری‌و پاوانكاری دەسەڵاتداریە خراپتریان شەڕی ناوخۆیە كە ماڵوێرانی‌و كاولكارییە، بۆیە بڕوام پێ ماوە وەك ئامرازێك بۆ گۆڕانكاری.
هەروەها هاوڵاتی وەلی سەلیم دەڵێت، بڕوای بەهەڵبژاردن هەیە، بەڵام بڕوای نییە بەوەی كە ساختەكاری لەهەڵبژاردن نەكرێ.
هاوكات هێرش قادر رایدەگەیەنێت، هیچ هەڵبژاردنێك بەبێ ساختەكاری لە هەرێم بەڕێوەناچێت، بەڵام بڕوای بەهەڵبژاردن هەیەو هەمیشە بڕوام پێی دەبێ.

بڕیارە لە بەرواری 30/9/2018 هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان بەڕێوەبچێت، كە تێیدا ژمارەیەك لیست بەشداریدەكەن‌و دوێنێ تیروپشك بۆ ژمارەی لیستەكان كرا.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
ریکلام

کوردستان

دوایین